Kategorie

Koronawirus a profilaktyczne badania pracowników

Agata Majewska
Ślązak, Zapiór i Partnerzy – Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych sp. p.
Ekspert we wszystkich dziedzinach prawa związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej
Utrudnienia działalności służby zdrowia w obliczu epidemii odbiły się również na tak istotnej kwestii jak profilaktyczne badania lekarskie pracowników./Fot. Shutterstock
shutterstock
Propozycje rozwiązań w zakresie wykonywania profilaktycznych badań lekarskich w warunkach COVID-19 zawiera projektowana nowelizacja specustawy dotyczącej szczególnych rozwiązań w walce z epidemią koronawirusa. Obecnie wykonywanie takich badań jest znacznie utrudnione. Pracodawcy mają zaś wątpliwości czy mogą dopuścić do pracy osoby, które z własnej winy nie mogą poddać się obowiązkowym badaniom lekarskim.

Zasady wykonywania profilaktycznych badań lekarskich w warunkach COVID-19

Utrudnienia działalności służby zdrowia w obliczu epidemii odbiły się również na tak istotnej kwestii jak profilaktyczne badania lekarskie pracowników. Znacząca liczba placówek medycyny pracy nie wykonuje obecnie swoich standardowych świadczeń, co budzi wątpliwości i obawy pracodawców w zakresie możliwości dopuszczenia do pracy osób, które bez własnej winy nie mogą poddać się obowiązkowym badaniom.

Propozycje rozwiązań w tym zakresie zawiera projekt zmian z 21 marca 2020 r. do specustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19.

Również Główny Inspektor Pracy (GIP) w komunikacie z 16 marca 2020 r. przedstawił swoje rekomendacje w tym zakresie. Co wymaga podkreślenia – rekomendacje te mają jedynie charakter zaleceń – nie stanowią one powszechnie obowiązujących przepisów. Dodatkowo, jeszcze w dniu ich pojawienia się na stronach Państwowej Inspekcji Pracy zostały z niej usunięte. Jednak z uwagi na fakt, że wydane zostały przez główny organ Inspekcji Pracy – wydaje się, że zastosowanie się do nich przez pracodawców nie powinno rodzić dla nich negatywnych konsekwencji.

Polecamy: Kodeks pracy 2020. Praktyczny komentarz z przykładami

Projektowane zmiany dot. badań kontrolnych

Zaproponowana przez rząd nowelizacja specustawy przewiduje zawieszenie na czas stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii (a więc od 13 marca 2020 r.) wynikającego z art. 229 KP:

a. obowiązku poddawania pracowników okresowym badaniom lekarskim;

b. zakazu dopuszczania do pracy pracownika bez aktualnego zaświadczenia o braku przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku;

c. wykonywania wstępnych, okresowych i kontrolnych badań lekarskich na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę;

d. obowiązku zapewnienia pracownikom zatrudnionym w warunkach narażenia na działanie substancji i czynników rakotwórczych lub pyłów      zwłókniających okresowych badań lekarskich:

  • po zaprzestaniu pracy w kontakcie z tymi substancjami, czynnikami lub pyłami;
  • po rozwiązaniu stosunku pracy, jeżeli zainteresowana osoba zgłosi wniosek o objęcie takimi badaniami.

Zgodnie z projektem, orzeczenia lekarskie, których ważność upłynęła po 7 marca 2020 r. zachować mają ważność do upływu 60 dni od dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Tymczasem po odwołaniu stanu epidemii, pracodawca i pracownik będą obowiązani niezwłocznie odpowiednio skierować i udać się na badania i wykonać je w okresie nie dłuższym niż 60 dni od dnia odwołania tego stanu. Co istotne, w razie braku dostępności lekarza medycy pracy, badanie takie będzie mógł przeprowadzić i wydać odpowiednie orzeczenie lekarskie również inny lekarz. Orzeczenie takie ma pozostać aktualne jeszcze 30 dni od dnia odwołania stanu epidemii.

Należy zaznaczyć, że rozwiązania te pozostają na etapie prac legislacyjnych – ich ewentualne zastosowanie możliwe będzie dopiero z momentem wejścia w życie nowelizacji specustawy w treści ostatecznie przyjętej przez ustawodawcę.

Okresowe badania lekarskie

Reklama

Na gruncie obowiązującego na dzień 23 marca 2020 r. stanu prawnego, GIP podkreśla, że pracodawcy - niezależnie od okoliczności – mają obowiązek wydawania swoim pracownikom - dokumentu skierowania na badania okresowe. Wystawienie skierowania w terminie ma być potwierdzeniem gotowości pracodawcy do wypełnienia obowiązku określonego w art.229 KP. Pracownicy mają zostać obowiązani do wykonania badań w placówce, z którą pracodawca ma podpisaną umowę oświadczenie usług medycyny pracy, niezwłocznie po odwołaniu zagrożenia epidemiologicznego (obecnie – stanu epidemii).

Jednocześnie GIP zaleca placówkom medycy pracy zawieszenie obowiązku przeprowadzania badań okresowych do czasu odwołania zagrożenia epidemiologicznego SARS-CoV-2. Dotyczy to więc tych pracowników, którzy obecnie świadczą pracę, ale okres ważności ich ostatniego zaświadczenia o zdolności do pracy właśnie upływa. Z formalnego punktu widzenia z dniem upływu ważności zaświadczenia nie powinni oni zostać dopuszczeni do pracy.

Brak aktualnego zaświadczenia – zakaz dopuszczenia do pracy

Nie ulega zmianie ani zawieszeniu zakaz dopuszczania do pracy pracowników bez orzeczenia lekarskiego, określającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku pracy Oznacza to, że również obecnie nie można dopuścić do pracy osoby, która nie przyszła pozytywnie wstępnych badań lekarskich – przed rozpoczęciem zatrudnienia lub zmianą stanowiska wymagającą aktualizacji badań.

GIP nie odniósł się natomiast wprost do zasad dopuszczania do pracy osób bez aktualnych:

  • okresowych badań – przeprowadzanych po upływie okresu ważności zaświadczenia o zdolności do pracy na dotychczasowym stanowisku;
  • kontrolnych badań lekarskich – które pracownik ma obowiązek odbyć po zakończeniu niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą.

Mając jednak na uwadze kierunek, w jakim zmierzają projektowane przepisy specustawy - zwłaszcza przedłużające okres ważności dotychczasowych badań - wnioskować można, że akceptowalne ma być analogiczne działanie ze strony pracodawców.

Szkolenia BHP i instruktaż stanowiskowy w formie online

W zakresie instruktażu ogólnego i szkoleń okresowych BHP, GIP proponuje:

  • przeprowadzania ich możliwie w formie online – jako seminarium lub samokształcenia kierowanego, dostarczając pracownikom niezbędne materiały drogą elektroniczną, przy czym:
  • instruktaż trwać powinien co najmniej 3 godziny lekcyjne;
  • szkolenie - co najmniej 8 godzin lekcyjnych;
  • przeprowadzanie egzaminu sprawdzającego po szkoleniu okresowym niezwłocznie po odwołaniu zagrożenia epidemiologicznego.

Sankcje za nieprzestrzeganie przepisów

Reklama

Należy podkreślić, że pomimo szczególnych warunków, w jakich znaleźli się pracodawcy, jak i pracownicy – na gruncie obowiązujących przepisów formalnie nadal dopuszczenie do pracy bez ważnego zaświadczenia o zdolności do pracy zagrożone jest karą finansową od 1.000,00 zł – 30.000,00 zł jaką na pracodawcę nałożyć może Państwowa Inspekcja Pracy.

Poza ryzykiem grzywny, pracodawca chcący dopuścić pracownika bez aktualnych badań powinien wziąć pod uwagę również potencjalnie dalej idącą odpowiedzialność (w tym roszczenia odszkodowawcze ze strony pracownika), jaka powstać może w sytuacji, gdyby pracownik taki uległ wypadkowi przy pracy lub zapadł na chorobę zawodową – o co szczególnie łatwo w odniesieniu do kategorii pracowników wykonujących prace fizyczne, w tym pracujących w warunkach szkodliwych.

Kwestia obecności i wynagrodzenia

Czas oczekiwania przez pracownika na możliwość wykonania badań specjalistycznych powinien zostać uznany za usprawiedliwioną nieobecność w pracy.

Dyskusyjna pozostaje kwestia prawa do wynagrodzenia w sytuacji, gdy pracownik z powodu braku możliwości odbycia badań nie może świadczyć pracy. Wątpliwości tych nie rozwiewają wskazówki Głównego Inspektora Pracy ani też szczególne regulacja wprowadzane w związku z epidemią. Z uwagi na fakt, że nie sposób mówić tu o warunkach przestoju (który wymaga gotowości pracownika do świadczenia pracy, a co za tym idzie – również jego zdolności do takiej pracy, co dopiero może zostać potwierdzone stosownym zaświadczeniem lekarskim) wydaje się, że ostateczna decyzja należeć powinna do pracodawcy i obowiązujących u niego regulacji wewnątrzzakładowych.

Uzasadnieniem tego stanowiska może być brzmienie przepisu art. 80 KP, zgodnie z którym wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy (z tym regulacja zakładowe) tak stanowią.

Wydaje się, że pewnym rozwiązaniem może być tu próba skierowania pracownika na badania do jakiejkolwiek placówki medycyny pracy, która jest obecnie w stanie przeprowadzić stosowne badania – co pozwoli skrócić okres wyczekiwania. Koszty takich badań, jak również koszty dojazdów na nie do innej miejscowości ponosi pracodawca.

Wyjścia z sytuacji nie można natomiast poszukiwać w udzieleniu pracownikowi oczekującemu na badania urlopu wypoczynkowego. Ze swojej istoty udzielany jest on w dni, które są dla pracownika dniami pracy – a więc, kiedy jest on zdolny do jej świadczenia.

Katalog badań nadal zamknięty

Przypomnijmy, że nadal nie zmieniła się zasada, zgodnie z którą pracodawca nie może skierować na badania pracownika, by upewnić się, czy ten nie zaraził się COVID – 19. Katalog dopuszczalnych badań, na które można skierować personel zostaje zamknięty i zmienia go zamiar zapobiegania rozprzestrzenianiu epidemii w zakładzie pracy.

Polecamy serwis: BHP

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?