REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Co to jest mobbing? Jak z nim walczyć?

Katarzyna Kozieł
Co to jest mobbing i jak z nim walczyć?/fot. Fotolia
Co to jest mobbing i jak z nim walczyć?/fot. Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Ogólnie rzecz ujmując, mobbing to uporczywy i długotrwały terror psychiczny w miejscu pracy. Warto wiedzieć, że każdemu pracownikowi, który wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę przysługuje odpowiednie odszkodowanie. Co więcej, w przypadku gdy zachowanie pracodawcy spowodowało problemy zdrowotne pracownikowi należy się także zadośćuczynienie.

W definicji zawartej w art. 94 Kodeksu pracy wyróżnia się następujące przesłanki mobbingu:

REKLAMA

Autopromocja
  • są to działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi,
  • polegają na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika,
  • wywołują u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej,
  • powodują lub mają na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

Jakie zachowania mogą być uznane za mobbing?

W zasadzie nie jest możliwym przedstawienie pełnego katalogu działań, które mogą być sklasyfikowane jako mobbing. Tradycyjnie odwołuje się do podziału szwedzkiego uczonego H. Leymanna, który wyróżnił grupy zachowań o charakterze mobbingu. Są to:

  • oddziaływania zaburzające możliwości komunikowania, np. stałe przerywanie wypowiedzi, werbalne i pisemne groźby i pogróżki, reagowanie na uwagi krzykiem lub głośnym wymyślaniem i pomstowaniem;
  • oddziaływania zaburzające relacje społeczne, np. unikanie rozmów z ofiarą, zabronienie kolegom rozmów z ofiarą, traktowanie "jak powietrze";
  • działania mające na celu zaburzyć społeczny odbiór osoby – ataki na reputację, np. rozsiewanie plotek, sugerowanie choroby psychicznej i kierowanie na badanie psychiatryczne, zaloty lub słowne propozycje seksualne, nacieranie na polityczne albo religijne przekonania, nieodpowiednie żarty i psikusy;
  • działania mające wpływ na jakość sytuacji życiowej i zawodowej, np. niedawanie ofierze żadnych zadań do wykonania, zlecanie wykonania prac bezsensownych, dawanie zadań przerastających możliwości i kompetencje ofiary w celu jej zdyskredytowania;
  • działania mające szkodliwy wpływ na zdrowie ofiary, np. zmuszanie do wykonywania prac szkodliwych dla zdrowia, działania o podłożu seksualnym, znęcanie się fizyczne.

Jak widać mobbing jest pojęciem dosyć nieostrym i w związku z tym w jego definicji mieszczą się bardzo różne zachowania. Niemniej jednak, aby mogły być uznane za mobbing muszą to być działania długotrwałe oraz uporczywe. Mobbing to nie jest zachowanie jednostkowe.

W rezultacie nawet niesprawiedliwa, lecz incydentalna krytyka pracownika nie może być kwalifikowana, jako mobbing. Samo poczucie pracownika, że podejmowane wobec niego działania i zachowania mają charakter mobbingu, nie są wystarczającą podstawą do stwierdzenia, że rzeczywiście on występuje (por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 8 lutego 2018 r., III APa 74/17).

Zadośćuczynienie i odszkodowanie z tytułu mobbingu

REKLAMA

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, każdy pracownik, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia, może dochodzić od pracodawcy odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Co ważne, należy udowodnić krzywdę w sensie medycznym – nie wystarczy uczucie przygnębienia czy też inne negatywne emocje.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Sama ustawa w zasadzie nie wskazuje w jakim wymiarze poszkodowanemu pracownikowi przysługuje zadośćuczynienie oraz jak je określić. Niemniej jednak orzecznictwo sądów nieco precyzuję tę kwestię. W wyroku z dnia 8 sierpnia 2017 r. (I PK 206/16) Sąd Najwyższy stwierdził, że czynnikami decydującymi o usprawiedliwionej, odpowiedniej wysokości należnego osobie poszkodowanej zadośćuczynienia są m.in.:  rozmiar doznanej krzywdy wymagający oceny stopnia wywołanych cierpień psychicznych lub fizycznych, ich intensywność, czas trwania mobbingu, nieodwracalność następstw doznanej krzywdy itp. Zdarzeniem potęgującym rozmiar krzywdy pracownika i wpływającym na wyższą wysokość zadośćuczynienia będzie także zawinione nieprzeciwdziałanie mobbingowi przez przełożonych mobbera. Istotne jest także, że zgodnie ze wspomnianym wyrokiem wypłacona pracownikowi odprawa z tytułu programu dobrowolnych odejść nie ma żadnego przełożenia na wysokość zadośćuczynienia z tytułu mobbingu, ponieważ należy się pracownikowi z innego tytułu.


Pracownik ma prawo także odejść z pracy z powodu mobbingu, wówczas jego oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę powinno nastąpić na piśmie z podaniem mobbingu jako przyczyny, uzasadniającej rozwiązanie umowy. Pracownik powinien wyliczyć przykłady konkretnych zachowań, którymi był ofiarą i które mogą być sklasyfikowane właśnie jako mobbing.

Oprócz tego, każdy pracownik, który wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę, ma prawo dochodzić od pracodawcy odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów. W 2018 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 2100 zł brutto. Zadaniem pracownika jest określenie wysokości kwoty poniesionych szkód, natomiast sąd określa ostateczną sumę odszkodowania.

Z żądaniem zapłaty odszkodowania albo zadośćuczynienia za krzywdę z powodu mobbingu, mogą występować do pracodawcy nie tylko aktualni, ale też byli pracownicy.

Dowody na mobbing

W procesie o mobbing wszelkie dowody potwierdzające jego występowanie dostarcza pracownik. To właśnie na nim spoczywa ciężar udowodnienia nieprawidłowości w zakładzie pracy. Należy więc przed skierowaniem się do sądu zgromadzić odpowiedni materiał. Oczywiście, jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 stycznia 2018 r. (III PK 13/17), mobbingowany pracownik jest wyizolowany z zespołu pracowniczego i ma ograniczone możliwości dowodowe. W praktyce bardzo często nie może liczyć na korzystne dla niego zeznania współpracowników. Dlatego też takiej sytuacji obiektywnym dowodem mobbingu może stać się dokumentacja lekarska, dotycząca leczenia psychiatrycznego pracownika. Ocena przyczyn i skutków opisanych w dokumentacji lekarskiej działań przełożonych pracownika należy do biegłych sądowych.

Oprócz tego dowodem w sprawie może być np.: korespondencja między pracownikiem a pracodawcą, zeznania świadków, formalne skargi składane do przełożonych mobbera, pokontrolne sprawozdania i notatki sporządzone przez społecznego lub państwowego inspektora pracy, dowody na szkody poniesione przez pracownika w postaci zmniejszonych zarobków np. niesłusznie potrąconych premii, niezapłaconych nadgodzin, zmniejszonego wynagrodzenia za zwolnienia chorobowe spowodowane działaniami lobbingowymi. Udowodnienie mobbingu bywa skomplikowane, ale jest wykonalne przy odpowiednim przygotowaniu.

Zwalczanie mobbingu w zakładzie pracy

Kodeks pracy zobowiązuje pracodawcę do przeciwdziałania mobbingowi. Przede wszystkim powinien on bezpośrednio zwalczać wszelkie realne przejawy dyskryminacji oraz mobbingu w zakładzie pracy. Ponadto w miejscu pracy należy podjąć także odpowiednie działania prewencyjne, aby zapobiegać takim zachowaniom. Oprócz informowania pracowników o treści przepisów dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu, pracodawca powinien obserwować zachowania pracowników i dbać o właściwą atmosferę w zakładzie pracy. Ponosi on bowiem odpowiedzialność za występowanie mobbingu, bez względu na to czy był tego świadomy czy nie. W przypadku gdy mobberem jest pracodawca, będzie odpowiadać za własne działania lub zachowania. Jeżeli mobbingującym jest inna osoba, odpowiedzialność pracodawcy związana jest z brakiem odpowiedniego przeciwdziałania mobbingowi.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Pracownicy pokolenia Z są postrachem pracodawców, a czego boją się zetki?

Pracownicy pokolenia Z są postrachem pracodawców, HR-owców i rekruterów. A czego boją się zetki? Czy pokolenie Z jest przygotowane do wejścia na rynek pracy?

Świadczenia dla osób niepełnosprawnych 2024 i 2025 r. Jak wystąpić, wysokość, terminy

Poniżej znajduje się zbiór świadczeń dla osób niepełnosprawnych wraz z informacjami o tym, jakie warunki należy spełniać by ubiegać się o konkretne świadczenia, jak o nie wystąpić, a także o ich wysokości.

MRPiPS: Rząd poprze projekt ustawy dotyczącej renty wdowiej. W czwartek będzie drugie czytanie w Sejmie. Jakie zmiany zaproponował rząd?

Rząd poprze obywatelski projekt ustawy w sprawie renty wdowiej - poinformowała Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, minister rodziny, pracy i polityki społecznej. W czwartek, 25 lipca, Sejm przeprowadzi drugie czytanie projektu.

Czy można zwolnić pracownika w wieku przedemerytalnym? Oczywiście, że można!

Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi w wieku przedemerytalnym. Prawo pracy przewiduje jednak przypadki, gdy taka ochrona nie przysługuje pracownikowi i możliwe jest zwolnienie go z pracy. Co to za przypadki?

REKLAMA

Świadczenie rehabilitacyjne 2024 i 2025 r. Dla kogo, jak wystąpić, wysokość

Przy przedłużającej się chorobie warto pamiętać, że po wyczerpaniu limitu zasiłku chorobowego, można wystąpić o dodatkowe świadczenie, dzięki któremu będzie można dalej dochodzić do siebie. Sprawdź, czym jest świadczenie rehabilitacyjne, komu przysługuje, jak o nie wystąpić, a także jaka jest wysokość tego świadczenia.

Pracodawcy chcą wiedzieć o dorabianiu i dodatkowych umowach pracownika. Dlaczego?

Dlaczego pracodawcy chcą wiedzieć o dodatkowych umowach pracownika? Okazuje się, że widzą w nich zagrożenie. Czy pracownik musi informować głównego pracodawcę o podejmowanych dodatkowych zleceniach i dorabianiu do podstawowego wynagrodzenia?

Projekt ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Jakie są założenia tej ustawy? Co z minimalnym wynagrodzeniem w 2025 r.?

Rząd pracuje nad projektem nowej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Nowa ustawa wdraża dyrektywę dotyczącą minimalnych wynagrodzeń w Unii Europejskiej. Kiedy minimalne wynagrodzenie zostanie ustalone według nowych przepisów?

Zaległy urlop do 30 września 2024

Zbliża się ważny termin, którego pracownicy i pracodawcy nie powinni przegapić. Z dniem 30 września 2024 r. przedawnią się niewykorzystane urlopy, które przysługiwały za rok 2020 r. a które powinny być udzielone najpóźniej do 30 września 2021 r. 

REKLAMA

Mężczyźni do 55 roku życia i kobiety do 50 roku życia muszą zdecydować do końca lipca 2024 r. - ZUS czy OFE?

Mężczyźni do 55 roku życia i kobiety do 50 roku muszą zdecydować do końca lipca 2024 r. - gdzie będzie trafiać składka emerytalna? Na subkonto w ZUS czy do OFE? Kolejne okno transferowe będzie otwarte dopiero w 2028 roku.

Skrócone lekcje w roku szkolnym 2024/25. We wrześniu zmienić się mają kolejne przepisy

Kiedy słupek rtęci rośnie, a temperatury w Polsce są z roku na rok coraz wyższe, wydajność pracowników może spadać ale i wydajność uczniów podczas lekcji również może być niższa. Planowane są więc zmiany w edukacji. Mają być skrócone lekcje w roku szkolnym 2024/25, ponieważ we wrześniu mają zmienić się kolejne przepisy w zakresie pracy i nauki w upały.

REKLAMA