Kategorie

Nadgodziny – konsekwencją zmiany czasu na zimowy

Anna Czajkowska
W nocy 31 października nastąpi zmiana czasu letniego na zimowy. Dla wykonujących pracę tej nocy oznacza to wydłużenie czasu pracy.

Praca ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy jest pracą w godzinach nadliczbowych. Zasadą jest, że pracodawca nie może planować pracy w nadgodzinach.

Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w razie (art. 151 k.p.):

  • konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
  • szczególnych potrzeb pracodawcy.

Przejścia z czasu letniego na zimowy nie można przyporządkować do żadnego z tych przypadków. Należy jednak przyjąć, że zmiana czasu stanowi wyjątek od zakazu planowania pracy nadliczbowej z tego względu, że pracodawca nie ma żadnego wpływu na jej zaistnienie.

Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe w razie rozpoczęcia pracy w trakcie miesiąca >>

Zmiana czasu w systemie podstawowym

W podstawowym systemie czasu pracy czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym (art. 129 k.p.). Zatrudniony w tym systemie, który z powodu zmiany czasu na zimowy będzie wykonywać pracę przez 9 zamiast 8 godzin, przekroczy dobowy wymiar czasu pracy.

Ponadwymiarowy czas pracy powinien zostać zrekompensowany pracownikowi przez:

  • wypłatę wynagrodzenia wraz z odpowiednim dodatkiem (art. 1511 § 1 pkt 1 k.p.),
  • udzielenie czasu wolnego w wymiarze równym czasowi przepracowanemu na wniosek pracownika (art. 1512 § 1 k.p.) albo w wymiarze o połowę wyższym niż czas przepracowany przy braku wniosku (art. 1512 § 2 k.p.).

Zmiana czasu przy innych systemach

Reklama

Pracą w godzinach nadliczbowych jest nie tylko praca ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, ale także ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy (art. 151 k.p.). Przedłużony dobowy wymiar czasu pracy występuje w systemie równoważnego czasu pracy, pracy w ruchu ciągłym, skróconym tygodniu pracy i pracy weekendowej. Uprawnienia pracownika z tytułu pracy nadliczbowej w tych systemach są takie same jak w systemie podstawowym.

System równoważnego czasu pracy wyróżnia się tym, że w jego ramach dopuszczalne jest przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy maksymalnie do 12 godzin. Gdyby w konkretnym przypadku pracownik zatrudniony w tym systemie zobowiązany był świadczyć pracę o godzinę dłużej niż wynikałoby to z jego przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy (np. 13 zamiast 12 godzin), wówczas mielibyśmy do czynienia z pracą w godzinach nadliczbowych. Ponadto przedłużony dobowy wymiar czasu pracy powinien być równoważony dniami wolnymi lub krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w niektórych dniach. Może więc zaistnieć sytuacja, w której – w związku z koniecznością zrównoważenia pracy w dniu o przedłużonym wymiarze czasu pracy – pracownikowi przypadnie do przepracowania w innym dniu 8 lub odpowiednio mniej godzin.

Jeśli dojdzie do tego 31 października, dodatkowa godzina pracy będzie godziną nadliczbową i jako taka powinna być odpowiednio wynagrodzona albo zrekompensowana czasem wolnym.

Wzór wniosku o udzielenie czasu wolnego >>

Podobne reguły związane z dodatkową godziną pracy dotyczą pozostałych dwóch wariantów równoważnego czasu pracy zastrzeżonego dla pracy przy dozorze urządzeń i w pogotowiu do pracy (art. 136 k.p.) oraz przy pilnowaniu i ochronie, w zakładowych strażach pożarnych i służbach ratowniczych (art. 137 k.p.). W pierwszym przypadku dopuszczalne jest przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy nie więcej niż do 16 godzin, w drugim – do 24 godzin. Przekroczenie ustalonych pułapów z powodu zmiany czasu na zimowy będzie kwalifikowane jako praca w godzinach nadliczbowych.


W systemie czasu pracy w ruchu ciągłym także może zaistnieć praca w godzinach nadliczbowych w związku z przekroczeniem norm wynikających z ustalonego rozkładu czasu pracy. Stanie się tak, jeśli w danym dniu dobowy wymiar czasu pracy zostanie przedłużony (nie więcej niż do 12 godzin), a pracownik będzie świadczyć pracę ponad ten przedłużony wymiar.

Udzielanie wolnego za pracę w soboty, niedziele, święta oraz w godzinach nadliczbowych >>

Także w systemie skróconego tygodnia pracy wykonywanie pracy odbywa się w ramach przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy. Jeśli wykonywanie pracy przypadnie w porze nocnej w ostatnim dniu października, przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy do granicy 12 godzin zwiększy się o kolejną godzinę. Podobny efekt da praca w systemie pracy weekendowej (art. 144 k.p.), gdyż zmiana czasu następuje tradycyjnie w nocy z soboty na niedzielę.

Nietypowe skutki zmiany czasu pracy

W systemie przerywanego czasu pracy przy zmianie czasu z letniego na zimowy może dojść do przekroczenia limitu godzin pracy. Czas pracy powinien być tak rozplanowany, aby łączny wymiar czasu pracy wynosił maksymalnie 8 godzin, a przerwa niewliczana do czasu pracy – 5 godzin. Praca świadczona ponad limit w dniu zmiany czasu w tym systemie jest pracą nadliczbową.

WAŻNE!

Poza przypadkami przedłużenia dobowego wymiaru czasu pracy, na potrzeby zmiany czasu, dopuszczalne jest także skrócenie czasu pracy poniżej norm określonych w art. 129 k.p.

W szczególnej sytuacji znajdują się pracownicy zatrudnieni w niepełnym wymiarze czasu pracy. Dodatkowa godzina pracy nie będzie w każdym przypadku uprawniać pracownika do żądania wypłaty dodatku do wynagrodzenia. Godziny nadliczbowe nie wiążą się z przekroczeniem indywidualnego dziennego wymiaru czasu pracy pracownika, lecz normy dobowej. Prawo do dodatku będzie wymagalne dopiero, jeśli przekroczony zostanie wymiar czasu pracy określony w umowie o pracę.

Dodatkowa godzina w harmonogramie i ewidencji czasu pracy

Zmiana czasu nie powinna być pomijana w harmonogramach pracy, a tym bardziej w ewidencji czasu pracy. Rozplanowanie czasu pracy w danym okresie rozliczeniowym z uwzględnieniem dodatkowej godziny pracy w nocy 31 października jest dozwolone na zasadzie wyjątku. Dzięki temu pracodawca ma pewien margines decyzyjny. Może chociażby uzgodnić z pracownikami sposób i termin „odbioru” przepracowanej godziny.

Jak prawidłowo prowadzić ewidencję czasu pracy >>

Ewidencja czasu pracy jest podstawą do rozliczania czasu pracy, dlatego też koniecznie musi uwzględniać czas rzeczywiście przepracowany. Informacja o dłuższej pracy z powodu odwołania czasu letniego musi być uwidoczniona w ewidencji, bez względu na to czy była przewidziana w harmonogramie. Należy również zaznaczyć, jak zostanie zrekompensowana.

Podstawa prawna:

  • art. 129, 135–149, 151–1513 Kodeksu pracy,
  • ustawa z 10 grudnia 2003 r. o czasie urzędowym na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (DzU z 2004 r. nr 16, poz. 144),
  • rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 23 grudnia 2008 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2009–2011 (DzU nr 236, poz. 1627).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?