Kategorie

Udzielanie wolnego za pracę w soboty, niedziele, święta oraz w godzinach nadliczbowych

Monika Płatek
Jeżeli pracodawca nie chce płacić pracownikowi dodatkowego wynagrodzenia, to w pierwszej kolejności powinien udzielić mu odpowiednio – czasu wolnego albo dni wolnych od pracy.

Za pracę w godzinach nadliczbowych pracodawca może udzielić czasu wolnego w dwojaki sposób.

Udzielenie czasu wolnego na wniosek pracownika

Jeżeli pracownik złoży pracodawcy wniosek o „oddanie godzin” za pracę w godzinach nadliczbowych oraz pracę w niedziele i dni ustawowo wolne od pracy, wówczas w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych pracodawca może udzielić mu w tym samym wymiarze czasu wolnego od pracy.

Czas wolny w takim wypadku udzielany jest w proporcji 1:1, tzn. za 1 godzinę nadliczbową przepracowaną pracownikowi przysługuje 1 godzina wolna. Wniosek powinien być bezwzględnie złożony na piśmie.

Termin złożenia wniosku jest dwojaki:

  • w przypadku godzin nadliczbowych wynikających z przekroczenia dobowej normy czasu pracy złożenie wniosku przez pracownika powinno nastąpić przed najbliższym terminem wypłaty wynagrodzenia; w przeciwnym razie pracodawca jest zobowiązany wypłacić dodatek, mimo że okres rozliczeniowy nie uległ zakończeniu, a pracownik nie ma już wówczas prawa do czasu wolnego (pismo Departamentu Prawnego GIP z 2009 r., nr GPP-306-456032/09/PE/RP),
  • w przypadku godzin nadliczbowych wynikających z przekroczenia normy średniotygodniowej pracownik powinien złożyć taki wniosek przed końcem okresu rozliczeniowego.

WAŻNE!

Pracodawca może udzielić czasu wolnego, co oznacza, że nie jest to nakaz bezwzględny.

Reklama

Termin „odbioru godzin wolnych” wskazuje pracownik. Przepisy Kodeksu pracy nie określają go szczegółowo, można więc uznać, że pracownik ma prawo wybrać dowolny termin wykorzystania czasu wolnego, także poza bieżącym okresem rozliczeniowym. Jednak na ten termin musi wyrazić zgodę pracodawca. W razie odmowy pracownik może albo ponowić wniosek, wskazując inny termin, albo zrezygnować z wykorzystania czasu wolnego. W takim wypadku pracodawca może zdecydować o nieudzielaniu w ogóle czasu wolnego i wypłaceniu za pracę w nadgodzinach wynagrodzenia wraz z dodatkiem.

Jeżeli czasu wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych pracodawca udzielił na wniosek pracownika w innym miesiącu niż ten, w którym ta praca wystąpiła, to w miesiącu, w którym pracował on ponad normę, otrzymuje odpowiednio wyższe wynagrodzenie za pracę, natomiast w miesiącu, w którym czas wolny odebrał, odpowiednio niższe (stanowisko Departamentu Prawnego GIP z 2005 r., nr GNP-367-4560/05/PE).


Udzielanie czasu wolnego z inicjatywy pracodawcy

Udzielenie czasu wolnego w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych może nastąpić także bez wniosku pracownika, a pracodawca udziela czasu wolnego:

  • najpóźniej do końca danego okresu rozliczeniowego,
  • w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych.

Udzielenie czasu wolnego w taki sposób nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy. W takim wypadku pracodawca sam ustala czas (dzień) wolny, pracownik zaś zobowiązany jest do wykonania związanego z tym polecenia pracodawcy.

Udzielanie dni wolnych za pracę w wolne soboty

Pracownikowi, który wykonywał pracę w dniu wolnym od pracy wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy (tu wolna sobota), przysługuje w zamian inny dzień wolny od pracy.

Dzień wolny powinien być udzielony:

  • do końca okresu rozliczeniowego,
  • w terminie uzgodnionym z pracownikiem.

Uprawnienie to powstaje niezależnie od liczby godzin zatrudnienia w dniu wolnym. Nawet jeżeli praca była wykonywana krótko, np. przez 3 godziny, pracownik może domagać się pełnego dnia wolnego w zamian.

Pracodawca nie może wybrać sposobu rekompensowania pracy wykonywanej w ww. warunkach. Ustawowo przewidzianą formą jest udzielenie innego dnia wolnego od pracy. Kodeks pracy nie przewiduje możliwości wypłaty żadnego dodatkowego wynagrodzenia.

Nieudzielenie dnia wolnego za pracę w dniu wolnym, wynikającym z 5-dniowego tygodnia pracy, jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika (art. 281 pkt 5 k.p.), zagrożonym karą grzywny w wysokości 30 000 zł (pismo GIP nr GPP-249-4560-52/09/PE/RP). „Zwolnienie” z obowiązku udzielania takiego dnia jest dopuszczalne w sytuacji oczywistej niemożności udzielania dnia wolnego (np. w przypadku choroby pracownika, wykonywania pracy w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego) lub w braku uzgodnienia terminu z pracownikiem.


Udzielanie dni wolnych za pracę w niedziele i święta

Pracownikowi wykonującemu pracę w niedzielę pracodawca jest zobowiązany zapewnić inny dzień wolny od pracy.

Termin udzielania dnia wolnego za pracę w niedzielę jest następujący:

  • w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli,
  • do końca okresu rozliczeniowego – jeżeli nie jest możliwe udzielenie dnia wolnego w terminie wymienionym wyżej.

WAŻNE!

W zamian za pracę w inny ustawowo dzień wolny od pracy niż niedziela (święto) pracodawca zobowiązany jest udzielić dnia wolnego w terminie do końca okresu rozliczeniowego.

Reklama

Podobnie jak w przypadku udzielania czasu wolnego z inicjatywy pracodawcy za pracę w nadgodzinach pracodawca sam ustala dzień wolny w zamian za dozwoloną pracę w niedzielę lub święto. Pracownik może jedynie zgłaszać sugestie, jednak to pracodawca decyduje ostatecznie o terminie dnia wolnego.

Po ustaleniu „odbioru” dnia wolnego pracownik zobowiązany jest go wykorzystać. Uprawnienie do dnia wolnego powstaje niezależnie od liczby godzin zatrudnienia w dniu wolnym wynikającym z rozkładu (sytuacja ta jest identyczna jak przy udzielaniu dnia wolnego za pracę w dniu wolnym wynikającym z 5-dniowego tygodnia pracy).

W przypadku pracy w niedzielę lub święto udzielenie dnia wolnego jest obowiązkiem pracodawcy wynikającym z Kodeksu pracy i zbędne jest składanie przez pracownika dodatkowych wniosków o „odbiór” dnia wolnego.

Nieudzielenie w powyższych terminach dni wolnych od pracy skutkuje obowiązkiem zapłacenia pracownikowi wynagrodzenia za pracę wraz z dodatkiem za pracę w nadgodzinach przypadających w niedzielę lub święto, tj. z dodatkiem 100% (uchwała SN z 15 lutego 2006 r., II PZP 11/05). Pracownikowi przysługuje jednak tylko jeden dodatek za każdą godzinę takiej pracy przewidziany w art. 15111 § 2 in fine lub § 3 k.p.

Podstawa prawna:

  • art. 1512 § 1 i § 2, art. 1513, art. 15111 Kodeksu pracy.

Orzecznictwo:

  • uchwała SN z 15 lutego 2006 r. (II PZP 11/05, OSNP 2006/11–12/170).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?