Zwolnienie ze świadczenia pracy, wypowiedzenie zmieniające lub rozwiązanie umowy o pracę? To może dotknąć tę grupę pracowników

• Profilaktyczne badania lekarskie pracowników
• Niemożność wykonywania dotychczasowej pracy
• Czym są wypadek przy pracy i choroba zawodowa
• Skutki wypadku przy pracy i choroby zawodowej
• Konsekwencje innych zdarzeń zdrowotnych

Profilaktyczne badania lekarskie pracowników

Kodeks pracy jednoznacznie określa, że pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie. Z tego względu każdy pracownik musi przechodzić badania lekarskie, przeprowadzane przez lekarza medycyny pracy.

Konsekwencją orzeczenia przez lekarza niemożności wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownika jest brak możliwości zatrudnienia go przy jej wykonywaniu.

Niemożność wykonywania dotychczasowej pracy

Pracownik może być dopuszczony do pracy, jeżeli orzeczenie lekarskie stwierdza brak przeciwwskazań. Natomiast w przypadku orzeczenia lekarskiego wskazującego na niemożność wykonywania dotychczasowej pracy należy wyróżnić dwie sytuacje:

• utrata zdolności do wykonywania pracy była skutkiem wypadku przy pracy lub choroby zawodowej,
• utrata zdolności do pracy na dotychczasowym stanowisku była skutkiem innych zdarzeń zdrowotnych.

W każdej z tych sytuacji konsekwencje orzeczenia stwierdzającego przeciwwskazania do wykonywania dotychczasowej pracy są różne.

Czym są wypadek przy pracy i choroba zawodowa

Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

• podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
• podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;
• w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Z kolei za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Skutki wypadku przy pracy i choroby zawodowej

W razie stwierdzenia u pracownika objawów wskazujących na powstawanie choroby zawodowej, pracodawca jest zobowiązany, na podstawie orzeczenia lekarskiego, w terminie i na czas określony w tym orzeczeniu, przenieść pracownika do innej pracy nienarażającej go na działanie czynnika, który wywołał te objawy. Pracownik ma obowiązek podjąć pracę, do której skierował go pracodawca. Przeniesienie do innej pracy następuje w drodze polecenia służbowego pracodawcy i nie jest do tego konieczne ani porozumienie stron, ani wypowiedzenie zmieniające.

Podobnie jest w przypadku, gdy niezdolność do pracy jest skutkiem wypadku przy pracy albo choroby zawodowej. Pracodawca, na podstawie orzeczenia lekarskiego, przenosi do odpowiedniej pracy pracownika, który stał się niezdolny do wykonywania dotychczasowej pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej i nie został uznany za niezdolnego do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Jeżeli przeniesienie do innej pracy ze względu na skutki wypadku przy pracy lub na objawy choroby zawodowej powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy.

Konsekwencje innych zdarzeń zdrowotnych

Pracownik może stracić możliwości wykonywania dotychczasowej pracy na skutek innych sytuacji niż wypadek przy pracy czy choroba zawodowa. Jeżeli pracodawca ma możliwość zatrudnienia pracownika do innej pracy, tj. takiej, którą może on wykonywać ze względu na swój stan zdrowia, to może zmienić rodzaj pracy określony w zawartej z pracownikiem umowie o pracę. Zmiany te mogą się wiązać z obniżką wynagrodzenia pracownika.

Pracodawca ma też prawo wypowiedzieć umowę o pracę, jeżeli ze względu na stan zdrowia pracownik nie został dopuszczony do pracy. W okresie wypowiedzenia pracownik powinien być zwolniony ze świadczenia pracy, bowiem nie jest zdolny do jej wykonywania. Pracodawca może też - na okres maksymalnie 3 miesięcy - powierzyć mu wykonywanie innej pracy, odpowiadającej jego kwalifikacjom zawodowym, jeżeli ma taką możliwość, a pracownik zostanie dopuszczony do takiej pracy przez lekarza medycyny pracy. W razie powierzenia innej pracy pracownik nie może jednak stracić na wynagrodzeniu, tj. jego wynagrodzenie nie może zostać obniżone.

Podstawa prawna:

• art. 229, art. 230, art. 231, art. 235¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 1465)
• art. 3, art. 4 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 2189 ze zm.)