Kategorie

Składniki wynagrodzenia wypłacane za okresy niezdolności do pracy a składki ZUS

Izabela Nowacka
Izabela Nowacka
Katarzyna Kalata
Doktor nauk prawnych specjalizujący się w ubezpieczeniach społecznych i prawie pracy
Składniki wynagrodzenia za okresy niezdolności do pracy. /Fot. Fotolia
ShutterStock
Przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągany przez pracowników w ramach stosunku pracy stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Zwolnienie z oskładkowania stanowi wyjątek. Czy składniki wynagrodzenia wypłacane za okresy niezdolności do pracy mogą być zwolnione ze składek ZUS?

Obowiązek odprowadzania składek ZUS

Reklama

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z wyjątkiem wynagrodzenia chorobowego, które nie podlega tym składkom, a także przychodów wyłączonych z podstawy wymiaru składek na podstawie rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (dalej rozporządzenie składkowe). Zatem z reguły od świadczeń nieodpłatnych, ponoszonych za pracownika, a także od wszelkich wypłat pieniężnych należy odprowadzić składki ZUS, a stosowanie zwolnienia z oskładkowania stanowi wyjątek od tej zasady.

Wśród przychodów wyłączonych z podstawy wymiaru składek są składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, na podstawie postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasiłku (§ 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia składkowego). Chodzi o składniki płacowe przysługujące pracownikowi nie tylko za okres pracy, ale także za czas absencji i pobierania z tego tytułu danego świadczenia (wynagrodzenia chorobowego bądź zasiłku). Jednak wyłączeniem ze składek jest objęty składnik tylko w części przypadającej na okres otrzymywania świadczeń ZUS. Zwolnienie to jest więc uzależnione od kilku warunków, które muszą zostać spełnione łącznie.

Wątpliwości w stosowaniu omawianego zwolnienia dotyczą:

  • definicji pojęcia „składniki wynagrodzenia” – czy chodzi tylko o składniki pieniężne, skoro w treści przepisu pojawia się wyrażenie „wypłacone”,
  • sytuacji gdy pracodawca nie ma ani regulaminu wynagradzania, ani układu zbiorowego pracy, a zapis o prawie do danego składnika za okres pobierania zasiłków wynika z umowy o pracę,
  • zasady obliczania części składnika podlegającego oskładkowaniu, jeżeli pracownik np. chorował przez część miesiąca.

Zobacz również serwis: Składniki wynagrodzenia

Definiowanie składników wynagrodzenia

Reklama

Zwolnieniem ze składek mogą być objęte nie tylko pieniężne elementy przychodu pracownika. Wynagrodzenie za pracę obejmuje bowiem wszystkie składniki wynagrodzenia, bez względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikom w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna (art. 183c § 2 Kodeksu pracy). Zatem wyłączenie dotyczy zarówno np. dodatków czy premii, jak i świadczeń określanych często pozapłacowymi, które przysługują w związku z wykonywaną pracą, np. pakiet medyczny, grupowe ubezpieczenie na życie, karnety na zajęcia sportowe, najem mieszkania dla pracownika itp. Te gratyfikacje są opłacane za pracownika podczas trwania zatrudnienia, czyli nie tylko za okres faktycznej pracy, ale również za czas nieobecności.

Zwolnienie ma zastosowanie do składnika, który przysługuje za okres pobierania zasiłku chorobowego, opiekuńczego lub świadczenia rehabilitacyjnego. To oznacza, że z oskładkowania nie są wyłączone składniki płacowe, które co prawda zostały wypłacone/przekazane w okresie pobierania zasiłku, ale są należne za okres wykonywania pracy.

Jednym ze składników wynagrodzenia Joanny E. jest premia kwartalna, wypłacana 5. dnia miesiąca następującego po upływie danego kwartału. Premia za I kwartał 2014 r. została wypłacona 4 kwietnia br. (5 kwietnia przypadał w wolną sobotę). W okresie od 28 marca 2014 r. do 10 kwietnia 2014 r. pracownica przebywała na zwolnieniu lekarskim, za które przysługuje jej wynagrodzenie chorobowe. Od pełnej wysokości premii wypłaconej w czasie tej niezdolności do pracy, ale przysługującej za I kwartał pracy, należy odprowadzić składki ZUS.

Pracodawca bez regulaminu wynagradzania i układu zbiorowego

Prawo do danego składnika wynagrodzenia za okresy pobierania zasiłków powinno wynikać z układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub innych przepisów o wynagradzaniu, np. z pragmatyk służbowych, statutu czy uchwały. Jeżeli pracodawca nie posiada tych dokumentów lub są one w jego posiadaniu, ale nie regulują tych kwestii, to zwolnienie nie ma zastosowania. ZUS nie uznaje jednak umowy o pracę jako przepisu o wynagradzaniu (np. interpretacja indywidualna ZUS z 12 lipca 2013 r., WPI/200000/451/886/2013). Nie można jednak do końca zgodzić się z takim stanowiskiem. Pracodawca, który nie jest zobowiązany do tworzenia wewnętrznego prawa zakładowego, np. ze względu na liczbę zatrudnianych pracowników, wszystkie warunki płacowe zawiera w umowie o pracę. Mimo że umowę o pracę trudno wprost uznać za przepis, to na podstawie art. 29 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy zawiera ona postanowienia dotyczące wynagrodzenia za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia. Zatem umowa o pracę uprawnia pracownika nie tylko do określonego wynagrodzenia za pracę (wysokość, forma), ale również do dodatkowych świadczeń związanych z pracą, których nie gwarantują przepisy prawa pracy.

Polecamy także: Choroba pracownika - wynagrodzenia i zasiłki chorobowe na przykładach

Choroba przez część miesiąca

Wypłacony czy opłacony składnik wynagrodzenia w całości nie podlega oskładkowaniu, jeżeli przysługuje za okres całomiesięcznej absencji, za którą wypłacono zasiłek lub wynagrodzenie chorobowe. Jeśli jednak pracownik za część miesiąca pobierał zasiłek, a przez resztę pracował i za cały miesiąc otrzymał pełny składnik, to zwolniona ze składek pozostaje tylko ta jego część przypadająca na okres, za który przysługiwał zasiłek. Należy więc policzyć tę wartość składnika, która podlega oskładkowaniu. W przepisach ubezpieczeniowych nie ma wzoru, który miałby wtedy zastosowanie. W praktyce przyjętym sposobem takiego wyliczenia jest:

  • podzielenie składnika wynagrodzenia przez liczbę dni kalendarzowych miesiąca, w którym pracownik był niezdolny do pracy,
  • pomnożenie otrzymanego wyniku przez liczbę dni pobierania zasiłku/wynagrodzenia chorobowego,
  • dliczenie otrzymanego wyniku od wysokości pełnego świadczenia.

Anna R. przez 5 dni w marcu 2014 r. przebywała na zasiłku opiekuńczym z tytułu opieki nad chorym dzieckiem. Przysługuje jej dodatek za znajomość języka migowego w wysokości 200 zł, który jest wypłacany również za okresy pobierania zasiłku opiekuńczego, co wynika z postanowień układu zbiorowego pracy. Za marzec oskładkowaniu podlega dodatek w wysokości 167,74 zł, a kwota 32,26 zł jest zwolniona ze składek, tj.:

● 200 zł : 31 dni marca x 5 dni opieki = 32,26 zł,

● 200 zł – 32,26 zł = 167,74 zł.

Składniki za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego i przebywania na urlopie wychowawczym

Pracodawcy często przyznają dodatkowe świadczenia również pracownikom przebywającym na urlopach macierzyńskich, rodzicielskich czy wychowawczych. Zarówno pobieranie zasiłku macierzyńskiego za okres tych urlopów, jak i przebywanie na urlopie wychowawczym (bez prawa do zasiłku) stanowią odrębny od stosunku pracy tytuł do ubezpieczeń (art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Pracownik co prawda nadal pozostaje w stosunku pracy, ale podczas trwania urlopu macierzyńskiego czy rodzicielskiego podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a podczas urlopu wychowawczego – również ubezpieczeniu zdrowotnemu. Składki finansuje budżet państwa, a podstawą ich wymiaru jest odpowiednio kwota wypłacanego zasiłku oraz 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego lub faktyczne średnie miesięczne wynagrodzenie za okres 12 miesięcy poprzedzających urlop wychowawczy. Z kolei podstawę wymiaru składki zdrowotnej za okres urlopu wychowawczego stanowi kwota specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych. Jeżeli zatem za okres otrzymywania zasiłku lub korzystania z urlopu wychowawczego pracownik zachowuje prawo do danego świadczenia, np. pakietu medycznego, to wartość tego świadczenia nie jest oskładkowana. ZUS stoi na stanowisku, że świadczenia przysługujące od pracodawcy za okresy tych urlopów (a nie za okres wykonywania pracy) nie są, do celów ubezpieczeń, przychodem ze stosunku pracy (interpretacja indywidualna ZUS z 10 lutego 2014 r., DI/100000/43/24/2014).

Katarzyna P. przebywała na zasiłku chorobowym od 1 do 18 marca 2014 r., a od 19 marca korzysta z urlopu macierzyńskiego. Pracodawca opłaca za nią składkę z tytułu grupowego ubezpieczenia na życie w wysokości 55 zł miesięcznie, również za okresy pobierania zasiłków, co wynika z regulaminu wynagradzania. Cała kwota składki za marzec jest zwolniona ze składek ZUS. Za okres pobierania zasiłku chorobowego ten składnik wynagrodzenia jest zwolniony z oskładkowania na podstawie § 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia składkowego, a za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego przychód ten nie jest oskładkowany, bo zmienił się tytuł do ubezpieczeń.

Opodatkowanie składników wynagrodzenia przysługujących za okres pobierania zasiłków

Każdy przychód z zatrudnienia jest przychodem ze stosunku pracy, bez względu na to, czy został osiągnięty za okres faktycznego świadczenia pracy, za czas choroby czy urlopów. Zatem część składnika wynagrodzenia wypłacona za okresy pobierania zasiłków, mimo zwolnienia składkowego, podlega opodatkowaniu w pełnym zakresie. Podobnie jest ze świadczeniami za okres urlopu macierzyńskiego czy wychowawczego, które również są opodatkowane. Jeśli świadczenie nie ma charakteru pieniężnego, z tytułu np. finansowanych przez pracodawcę kart rekreacyjnych, i pracownik nie otrzymuje od pracodawcy innych wypłat w czasie tego urlopu, to płatnik nie ma możliwości pobrania zaliczki na podatek. W takim przypadku przychód z tego tytułu należy wykazać w informacji PIT-11 (lub w PIT-40). Pracownik będzie musiał zapłacić należny podatek w rocznym rozliczeniu podatkowym (np. interpretacja indywidualna Ministra Finansów z 8 czerwca 2012 r., DD3/033/140/IMD/10/PK-424).

Zadaj pytanie: Forum Kadry

Podstawa prawna:

Więcej przeczytasz w MONITORZE PRAWA PRACY I UBEZPIECZEŃ >>>

Źródło: Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?

    Odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - wszystko, co musisz wiedzieć

    Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - komu i kiedy przysługuje? Kto je wypłaca? Jak odwołać się od decyzji ZUS?

    PPK: stan oszczędności można sprawdzać na bieżąco

    PPK - stan oszczędności na swoim rachunku w PPK można sprawdzać na bieżąco. Jak to zrobić?

    Nowy Ład – kalkulator wynagrodzeń 2022

    Nowy Ład - kalkulator wynagrodzeń w 2022 r. pozwala obliczyć wysokość wynagrodzeń dla umów o pracę. Jak Nowy Ład wpływa na wysokość płacy minimalnej w 2022 r.? Wyższa kwota wolna od podatku powoduje brak podatku przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Ile wyniesie najniższa krajowa?

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r. - to rozwiązanie dla wszystkich medyków. Co ze wzrostem wynagrodzeń do 2027 r.?

    Przedłużenie kadencji organów związków zawodowych

    Przedłużenie kadencji organów statutowych związków zawodowych, organizacji przedsiębiorców i społecznych inspektorów pracy przewiduje projekt nowelizacji ustawy covidowej.

    Bezrobocie w maju 2021 r. najniższe w UE

    Bezrobocie w maju 2021 r. - ile wyniosła szacowana stopa bezrobocia rejestrowanego? Czy Polska ma najniższe bezrobocie w UE?

    Doradca podatkowy - zarobki 2021

    Doradca podatkowy - jakie są zarobki w 2021 r.? Gdzie zarabia się najlepiej? Jak zrobić szybką karierę w podatkach? Oto kilka wskazówek.

    Zatrudnienie programisty - rekrutować seniora czy juniora?

    Zatrudnienie programisty może stać się prawdziwym wyzwaniem. Polskie firmy muszą konkurować o najlepszych specjalistów z pracodawcami z Zachodu. Jak w takiej sytuacji zatrudnić dobrego programistę?

    4 cechy, jakie powinien posiadać dobry program do obsługi PPK

    Obsługa PPK może być albo koszmarem działu kadr, albo procesem, o którym, jak o oddychaniu, po prostu się nie myśli. Wszystko zależy od tego, jakie oprogramowanie (i czy w ogóle) wspomaga dział personalny w realizacji zadań związanych z obsługą PPK. Jaki zatem powinien być program, który pozwoli na sprawną realizację PPK bez nadmiernego obciążania pracowników?

    PPK w firmie - jak wdrożyć?

    PPK w firmie - jak wdrożyć Pracownicze Plany Kapitałowe dla swoich pracowników? Co powinien zawierać program do obsługi PPK? Kto może oszczędzać w PPK?

    Regionalizacja płacy minimalnej - rekomendacje

    Regionalizacja płacy minimalnej i powiązanie jej z obiektywnym parametrem ekonomicznym to rekomendacje raportu, którego partnerem jest Biuro Rzecznika MŚP.

    Czerwiec 2021 - godziny pracy, dni wolne

    Czerwiec 2021 - godziny pracy i dni wolne czyli jaki jest wymiar czasu pracy. Kalendarz czerwca w 2021 r. zawiera 1 święto wolne od pracy.

    Niedziela handlowa - czerwiec 2021

    Niedziela handlowa - czerwiec 2021 r. ma 4 niedziele. Czy 13 czerwca, 20 czerwca lub 27 czerwca jest niedziela handlowa? Kalendarz niedziel handlowych.