REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Składniki wynagrodzenia wypłacane za okresy niezdolności do pracy a składki ZUS

Katarzyna Kalata
Doktor nauk prawnych, radca prawny
Izabela Nowacka
Izabela Nowacka
Składniki wynagrodzenia za okresy niezdolności do pracy. /Fot. Fotolia
Składniki wynagrodzenia za okresy niezdolności do pracy. /Fot. Fotolia
ShutterStock

REKLAMA

REKLAMA

Przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągany przez pracowników w ramach stosunku pracy stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Zwolnienie z oskładkowania stanowi wyjątek. Czy składniki wynagrodzenia wypłacane za okresy niezdolności do pracy mogą być zwolnione ze składek ZUS?

Obowiązek odprowadzania składek ZUS

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z wyjątkiem wynagrodzenia chorobowego, które nie podlega tym składkom, a także przychodów wyłączonych z podstawy wymiaru składek na podstawie rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (dalej rozporządzenie składkowe). Zatem z reguły od świadczeń nieodpłatnych, ponoszonych za pracownika, a także od wszelkich wypłat pieniężnych należy odprowadzić składki ZUS, a stosowanie zwolnienia z oskładkowania stanowi wyjątek od tej zasady.

REKLAMA

Autopromocja

Wśród przychodów wyłączonych z podstawy wymiaru składek są składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, na podstawie postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasiłku (§ 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia składkowego). Chodzi o składniki płacowe przysługujące pracownikowi nie tylko za okres pracy, ale także za czas absencji i pobierania z tego tytułu danego świadczenia (wynagrodzenia chorobowego bądź zasiłku). Jednak wyłączeniem ze składek jest objęty składnik tylko w części przypadającej na okres otrzymywania świadczeń ZUS. Zwolnienie to jest więc uzależnione od kilku warunków, które muszą zostać spełnione łącznie.

Wątpliwości w stosowaniu omawianego zwolnienia dotyczą:

  • definicji pojęcia „składniki wynagrodzenia” – czy chodzi tylko o składniki pieniężne, skoro w treści przepisu pojawia się wyrażenie „wypłacone”,
  • sytuacji gdy pracodawca nie ma ani regulaminu wynagradzania, ani układu zbiorowego pracy, a zapis o prawie do danego składnika za okres pobierania zasiłków wynika z umowy o pracę,
  • zasady obliczania części składnika podlegającego oskładkowaniu, jeżeli pracownik np. chorował przez część miesiąca.

Zobacz również serwis: Składniki wynagrodzenia

Definiowanie składników wynagrodzenia

Zwolnieniem ze składek mogą być objęte nie tylko pieniężne elementy przychodu pracownika. Wynagrodzenie za pracę obejmuje bowiem wszystkie składniki wynagrodzenia, bez względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikom w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna (art. 183c § 2 Kodeksu pracy). Zatem wyłączenie dotyczy zarówno np. dodatków czy premii, jak i świadczeń określanych często pozapłacowymi, które przysługują w związku z wykonywaną pracą, np. pakiet medyczny, grupowe ubezpieczenie na życie, karnety na zajęcia sportowe, najem mieszkania dla pracownika itp. Te gratyfikacje są opłacane za pracownika podczas trwania zatrudnienia, czyli nie tylko za okres faktycznej pracy, ale również za czas nieobecności.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Zwolnienie ma zastosowanie do składnika, który przysługuje za okres pobierania zasiłku chorobowego, opiekuńczego lub świadczenia rehabilitacyjnego. To oznacza, że z oskładkowania nie są wyłączone składniki płacowe, które co prawda zostały wypłacone/przekazane w okresie pobierania zasiłku, ale są należne za okres wykonywania pracy.

Jednym ze składników wynagrodzenia Joanny E. jest premia kwartalna, wypłacana 5. dnia miesiąca następującego po upływie danego kwartału. Premia za I kwartał 2014 r. została wypłacona 4 kwietnia br. (5 kwietnia przypadał w wolną sobotę). W okresie od 28 marca 2014 r. do 10 kwietnia 2014 r. pracownica przebywała na zwolnieniu lekarskim, za które przysługuje jej wynagrodzenie chorobowe. Od pełnej wysokości premii wypłaconej w czasie tej niezdolności do pracy, ale przysługującej za I kwartał pracy, należy odprowadzić składki ZUS.

Pracodawca bez regulaminu wynagradzania i układu zbiorowego

Prawo do danego składnika wynagrodzenia za okresy pobierania zasiłków powinno wynikać z układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub innych przepisów o wynagradzaniu, np. z pragmatyk służbowych, statutu czy uchwały. Jeżeli pracodawca nie posiada tych dokumentów lub są one w jego posiadaniu, ale nie regulują tych kwestii, to zwolnienie nie ma zastosowania. ZUS nie uznaje jednak umowy o pracę jako przepisu o wynagradzaniu (np. interpretacja indywidualna ZUS z 12 lipca 2013 r., WPI/200000/451/886/2013). Nie można jednak do końca zgodzić się z takim stanowiskiem. Pracodawca, który nie jest zobowiązany do tworzenia wewnętrznego prawa zakładowego, np. ze względu na liczbę zatrudnianych pracowników, wszystkie warunki płacowe zawiera w umowie o pracę. Mimo że umowę o pracę trudno wprost uznać za przepis, to na podstawie art. 29 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy zawiera ona postanowienia dotyczące wynagrodzenia za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia. Zatem umowa o pracę uprawnia pracownika nie tylko do określonego wynagrodzenia za pracę (wysokość, forma), ale również do dodatkowych świadczeń związanych z pracą, których nie gwarantują przepisy prawa pracy.

Polecamy także: Choroba pracownika - wynagrodzenia i zasiłki chorobowe na przykładach

Choroba przez część miesiąca

Wypłacony czy opłacony składnik wynagrodzenia w całości nie podlega oskładkowaniu, jeżeli przysługuje za okres całomiesięcznej absencji, za którą wypłacono zasiłek lub wynagrodzenie chorobowe. Jeśli jednak pracownik za część miesiąca pobierał zasiłek, a przez resztę pracował i za cały miesiąc otrzymał pełny składnik, to zwolniona ze składek pozostaje tylko ta jego część przypadająca na okres, za który przysługiwał zasiłek. Należy więc policzyć tę wartość składnika, która podlega oskładkowaniu. W przepisach ubezpieczeniowych nie ma wzoru, który miałby wtedy zastosowanie. W praktyce przyjętym sposobem takiego wyliczenia jest:

  • podzielenie składnika wynagrodzenia przez liczbę dni kalendarzowych miesiąca, w którym pracownik był niezdolny do pracy,
  • pomnożenie otrzymanego wyniku przez liczbę dni pobierania zasiłku/wynagrodzenia chorobowego,
  • dliczenie otrzymanego wyniku od wysokości pełnego świadczenia.

Anna R. przez 5 dni w marcu 2014 r. przebywała na zasiłku opiekuńczym z tytułu opieki nad chorym dzieckiem. Przysługuje jej dodatek za znajomość języka migowego w wysokości 200 zł, który jest wypłacany również za okresy pobierania zasiłku opiekuńczego, co wynika z postanowień układu zbiorowego pracy. Za marzec oskładkowaniu podlega dodatek w wysokości 167,74 zł, a kwota 32,26 zł jest zwolniona ze składek, tj.:

● 200 zł : 31 dni marca x 5 dni opieki = 32,26 zł,

● 200 zł – 32,26 zł = 167,74 zł.

Składniki za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego i przebywania na urlopie wychowawczym

REKLAMA

Pracodawcy często przyznają dodatkowe świadczenia również pracownikom przebywającym na urlopach macierzyńskich, rodzicielskich czy wychowawczych. Zarówno pobieranie zasiłku macierzyńskiego za okres tych urlopów, jak i przebywanie na urlopie wychowawczym (bez prawa do zasiłku) stanowią odrębny od stosunku pracy tytuł do ubezpieczeń (art. 6 ust. 1 pkt 19 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Pracownik co prawda nadal pozostaje w stosunku pracy, ale podczas trwania urlopu macierzyńskiego czy rodzicielskiego podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a podczas urlopu wychowawczego – również ubezpieczeniu zdrowotnemu. Składki finansuje budżet państwa, a podstawą ich wymiaru jest odpowiednio kwota wypłacanego zasiłku oraz 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego lub faktyczne średnie miesięczne wynagrodzenie za okres 12 miesięcy poprzedzających urlop wychowawczy. Z kolei podstawę wymiaru składki zdrowotnej za okres urlopu wychowawczego stanowi kwota specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych. Jeżeli zatem za okres otrzymywania zasiłku lub korzystania z urlopu wychowawczego pracownik zachowuje prawo do danego świadczenia, np. pakietu medycznego, to wartość tego świadczenia nie jest oskładkowana. ZUS stoi na stanowisku, że świadczenia przysługujące od pracodawcy za okresy tych urlopów (a nie za okres wykonywania pracy) nie są, do celów ubezpieczeń, przychodem ze stosunku pracy (interpretacja indywidualna ZUS z 10 lutego 2014 r., DI/100000/43/24/2014).

Katarzyna P. przebywała na zasiłku chorobowym od 1 do 18 marca 2014 r., a od 19 marca korzysta z urlopu macierzyńskiego. Pracodawca opłaca za nią składkę z tytułu grupowego ubezpieczenia na życie w wysokości 55 zł miesięcznie, również za okresy pobierania zasiłków, co wynika z regulaminu wynagradzania. Cała kwota składki za marzec jest zwolniona ze składek ZUS. Za okres pobierania zasiłku chorobowego ten składnik wynagrodzenia jest zwolniony z oskładkowania na podstawie § 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia składkowego, a za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego przychód ten nie jest oskładkowany, bo zmienił się tytuł do ubezpieczeń.

Opodatkowanie składników wynagrodzenia przysługujących za okres pobierania zasiłków

Każdy przychód z zatrudnienia jest przychodem ze stosunku pracy, bez względu na to, czy został osiągnięty za okres faktycznego świadczenia pracy, za czas choroby czy urlopów. Zatem część składnika wynagrodzenia wypłacona za okresy pobierania zasiłków, mimo zwolnienia składkowego, podlega opodatkowaniu w pełnym zakresie. Podobnie jest ze świadczeniami za okres urlopu macierzyńskiego czy wychowawczego, które również są opodatkowane. Jeśli świadczenie nie ma charakteru pieniężnego, z tytułu np. finansowanych przez pracodawcę kart rekreacyjnych, i pracownik nie otrzymuje od pracodawcy innych wypłat w czasie tego urlopu, to płatnik nie ma możliwości pobrania zaliczki na podatek. W takim przypadku przychód z tego tytułu należy wykazać w informacji PIT-11 (lub w PIT-40). Pracownik będzie musiał zapłacić należny podatek w rocznym rozliczeniu podatkowym (np. interpretacja indywidualna Ministra Finansów z 8 czerwca 2012 r., DD3/033/140/IMD/10/PK-424).

Zadaj pytanie: Forum Kadry

Podstawa prawna:

Więcej przeczytasz w MONITORZE PRAWA PRACY I UBEZPIECZEŃ >>>

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Podwyżki dla pracowników samorządowych. Czy nowe stawki wynagrodzenia zasadniczego przysługują także za lipiec?

1 sierpnia 2024 r. wejdzie w życie nowelizacja rozporządzenia w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych. Zmiany mają celu uaktualnienie minimalnego poziomu wynagrodzenia zasadniczego pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Czy nowe stawki przysługują także za lipiec 2024 r.?

Ważność orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności zostanie wydłużona. Będą nowe przepisy

19 lipca 2024 r. do Sejmu wpłynął projekt nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Dzięki nowym przepisom zostanie wydłużona ważność orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności niemal 400 tys. osób.

Dostosowanie stanowisk pracy wyposażonych w monitory ekranowe - sprawdź, czy Twoje jest odpowiednie

Przepisy bhp wymagają odpowiednio przygotowanych i dostosowanych stanowisk pracy wyposażonych w monitory ekranowe. Sprawdź, czy Twoje stanowisko pracy jest zgodne z przepisami!

Czy pracownik na zwolnieniu lekarskim może wyjechać na urlop

Podczas zwolnienia lekarskiego pracownikowi nie wolno wykonywać żadnej pracy zarobkowej. Ponadto nie może wykorzystywać zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem. Czy to oznacza, że podczas choroby pracownik powinien zostać w domu i nie wolno mu wyjechać na urlop?

REKLAMA

Wskaźnik waloryzacji na ustawowym minimum. Czy w 2025 r. wzrosną emerytury i renty?

6,78 proc. - co najmniej o tyle wzrosną emerytury i renty w przyszłym roku. Rząd pracuje nad rozporządzeniem w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2025 r.

Czy 21 lipca to niedziela handlowa?

Czy przedostatnia niedziele lipca to niedziela handlowa? Czy sklepy będą otwarte? 

Składki tylko do ZUS czy do ZUS i OFE. Kończy się czas na podjęcie decyzji

Wkrótce „okno transferowe” pozwalające ubezpieczonym decydować, gdzie ma być przekazywana część ich składki emerytalnej, zostanie zamknięte. O tym, gdzie ma trafiać część składki, mogą decydować mężczyźni, którzy nie ukończyli 55 lat, i kobiety, które nie ukończyły 50 lat.

Wypłata z PPK bez podatku – wystarczy wybrać odpowiedni sposób wypłaty

Środki z PPK można wypłacić bez podatku. Bez względu na to, jaki wariant wypłaty oszczędności uczestnik PPK wybierze – zyski wypracowane przez 25% środków zgromadzonych na jego rachunku PPK będą zwolnione z podatku dochodowego. Rozłożenie wypłaty na co najmniej 120 miesięcznych rat zwalnia z podatku zyski wypracowane przez całość oszczędności. 

REKLAMA

Wydłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności – projekt ustawy

Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nowelizacja przewiduje wydłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności maksymalnie o 6 miesięcy.

Czy pracodawca może zmusić do 14-dniowego urlopu?

Według Kodeksu pracy wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 20 lub 26 dni – w zależności od stażu pracy pracownika. Urlop może być podzielony na części, z których co najmniej jedna powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Czy 14-dniowy urlop jest obowiązkowy?

REKLAMA