Kategorie

ZUS jest uprawniony do zbadania ważności umowy o pracę

ZUS jest uprawniony do zbadania ważności umowy o pracę w celu stwierdzenia prawa ubezpieczonego do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Kontrole doraźne prowadzone przez ZUS wszczynane są często w przypadku wniosku o wypłatę przez ZUS zasiłku, zwłaszcza jeżeli świadczenie ustalone jest na wysokim poziomie i należne po stosunkowo krótkim okresie zatrudnienia przez osobę, która zasiłek miałaby otrzymywać. Kontrolowani przedsiębiorcy mają często wątpliwość, czy działania ZUS mające na celu ustalenie, czy umowa o pracę nie została zawarta z zamiarem obejścia prawa i czy zatrudnienie na jej podstawie rzeczywiście było świadczone przez ubezpieczonego, mają wystarczające podstawy prawne.

Sąd Najwyższy (SN) niejednokrotnie wypowiadał się w tej sprawie. W wyroku z 23 lutego 2005 r. SN potwierdził prawo Zakładu do badania ważności umowy o pracę oraz rzeczywistości zatrudnienia. Orzeczenie zapadło w sprawie ubezpieczonej, która została zgłoszona do ZUS z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, a następnie, po ok. miesiącu, zaczęła korzystać ze zwolnienia chorobowego, później zasiłku macierzyńskiego, w sumie przez ponad półtora roku.

Ze zbadanej przez ZUS umowy o pracę wynikało, że ubezpieczona – Urszula M. – została zatrudniona na 1/2 etatu z wynagrodzeniem 800 zł miesięcznie i 30% premii. Była to jej pierwsza praca, a do jej obowiązków należało oferowanie i sprzedaż wyrobów, wystawianie faktur, prowadzenie ksiąg i rejestrów oraz wysyłanie korespondencji.

W toku kontroli, przeprowadzonej przez ZUS w firmie zatrudniającej Urszulę M., ustalono, że całą dokumentację przedsiębiorstwa prowadziła siostra właściciela firmy, a matka ubezpieczonej, Janina O. Natomiast sama Urszula M., przesłuchiwana w sprawie kwestionowanego przez ZUS zatrudnienia, nie potrafiła określić swego stanowiska pracy, rodzaju prowadzonej dokumentacji ani cen sprzedawanych wyrobów. W jej dokumentacji pracowniczej nie było wyników badań lekarskich ani zaświadczenia o przeszkoleniu z zakresu bhp. Przed zawarciem z nią umowy właściciel przedsiębiorstwa nie zatrudniał innego pracownika w biurze firmy.


Samo przedsiębiorstwo znajdowało się w fatalnej kondycji finansowej i ubiegało się w ZUS o restrukturyzację zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Na podstawie ustaleń kontroli ZUS zakwestionował stosunek pracy Urszuli M., a tym samym jej prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Analizując sytuację finansową firmy oraz fakt, że niewielka liczba operacji księgowo-finansowych nie wymagała zatrudnienia dodatkowego pracownika, a na miejsce ubezpieczonej, w okresie jej długotrwałej nieobecności, nikogo nie zatrudniono, sąd I instancji uznał, że zawarcie kwestionowanej umowy nie miało w rzeczywistości na celu świadczenia pracy, a jedynie uzyskanie przez Urszulę M. świadczeń z ubezpieczenia społecznego – zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Tym samym czynność ta, jako pozorna i zmierzająca do obejścia przepisów prawa, od początku była nieważna. Sąd uznał zatem, że objęcie ubezpieczeniem społecznym na podstawie nieważnej umowy o pracę było bezprawne, a tym samym wszelkie świadczenia z tych ubezpieczeń nie są Urszuli M. należne.

SN podkreślił, że dla stwierdzenia istnienia stosunku pracy, który jest podstawą do objęcia obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, ZUS jest uprawniony zarówno do badania umowy o pracę, jak i jej ważności. W przypadku stwierdzenia w toku postępowania kontrolnego bezwzględnej nieważności zawartej umowy, ZUS nie może przyjąć za tytuł ubezpieczenia czynności prawnej sprzecznej z prawem. W tym zakresie, zdaniem składu orzekającego, kompetencje Zakładu są oczywiste. Dokumenty, które miały potwierdzać obowiązek ubezpieczeniowy, wobec ustaleń kontrolnych Sąd Najwyższy uznał za sporządzone dla stworzenia pozoru zatrudnienia. Pozorność umowy o pracę potwierdziły zgromadzone w czasie kontroli dowody, w szczególności zeznania ubezpieczonej, która nie miała pojęcia o obowiązkach, które rzekomo miała wykonywać, oraz jej całkowita nieprzydatność do wykonywania wskazanej w umowie pracy, zwłaszcza wobec fatalnej kondycji finansowej firmy.

Prawo do świadczeń, uzyskane za pomocą czynności pozornych i bezprawnych, może zostać przez organ rentowy skutecznie zakwestionowane.

Wyrok SN z 23 lutego 2005 r., sygn. akt III UK 200/04, OSNP 2005/18/292.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.