| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Inne formy zatrudnienia > Umowy cywilnoprawne > Kontrola umów cywilnoprawnych przez PIP po zmianach przepisów

Kontrola umów cywilnoprawnych przez PIP po zmianach przepisów

Od 1 stycznia 2017 r. Państwowa Inspekcja Pracy otrzymała nowe uprawnienia kontrolne w zakresie minimalnej stawki godzinowej. Jak wygląda kontrola PIP w praktyce? Czy inspektor PIP ma prawo kwestionować charakter umów cywilnoprawnych?

Wobec tego powstało pytanie, czy podobne podejście możliwe jest w trakcie kontroli PIP dotyczącej przestrzegania nowych przepisów o stawce godzinowej? A zatem, czy inspektor pracy może w trakcie kontroli kontrakt nazwany umową o dzieło potraktować jako umowę-zlecenie i jednocześnie stwierdzić obowiązek wypłacenia wynagrodzenia dla zleceniobiorcy w wysokości minimalnej stawki godzinowej?

Na naszą prośbę GIP ponownie przeanalizował to zagadnienie. I choć zasadniczo jego stanowisko nie uległo zmianie, to jednak dziś Roman Giedrojć, główny inspektor pracy, prezentuje bardziej aktywną postawę w tym zakresie. Deklaruje mianowicie, że nadużycia polegające na stosowaniu rzekomych umów o dzieło będą zgłaszane do ZUS. Ten zaś, jeśli potwierdzi te zastrzeżenia, oskładkuje dany kontrakt. A wówczas faktyczny zleceniobiorca będzie miał prawo do minimalnej stawki godzinowej. Inspekcja będzie mogła wówczas sprawdzić, czy jest ona wypłacana.

Podstawą wymiany informacji oraz współpracy organu rentowego z inspekcją pracy jest porozumienie między głównym inspektorem pracy a prezesem ZUS z 5 listopada 2010 r. w sprawie współdziałania PIP i ZUS. W dokumencie tym gwarantowane jest także powiadomienie inspekcji przez zakład o efekcie jego działań.

– Reagujemy w każdym takim przypadku, gdy uzyskamy informację o ewentualnych nieprawidłowościach od Państwowej Inspekcji Pracy. Przekazujemy również do PIP zwrotną informację o wynikach naszej kontroli – informuje Wojciech Andrusiewicz, rzecznik prasowy centrali ZUS.

Prawnicy oceniają

O tym, że próżno szukać symetrii między uprawnieniami ZUS i PIP, mówią także eksperci. Nie są jednak zgodni co do tego, czy inspektorzy PIP faktycznie mogą weryfikować umowy o dzieło.

– Inspektor pracy ma prawo sprawdzić, czy zleceniobiorca otrzymał minimalne wynagrodzenie godzinowe, tj. 13 zł za godzinę. Nowe przepisy odnoszą się przy tym wprost do umów nazwanych przez strony umowami zlecenia lub umowami o świadczenie usług – zauważa dr Magdalena Zwolińska, adwokat w DLA Piper Wiater.

Dodaje, że przepisy te nie dają inspektorom PIP uprawnienia do kontroli innych umów cywilnoprawnych w tym zakresie, np. umów o dzieło czy umów agencyjnych, i do sprawdzania, czy np. dzieło powinno zostać uznane za zlecenie, a w konsekwencji czy wykonujący umowę o dzieło jest uprawniony do godzinowego wynagrodzenia minimalnego.

– W praktyce może to oznaczać, że podmiot kontrolowany w zakresie wysokości wynagrodzenia może odmówić przedstawienia do kontroli umów o dzieło. Nowy art. 11b ustawy o państwowej inspekcji pracy przewiduje, że właściwy organ PIP może skierować wystąpienie lub wydać polecenie w sprawie wypłacenia wynagrodzenia zgodnie z ustawą o minimalnym wynagrodzeniu za pracę – a więc tylko w zakresie umów nazwanych jako umowy-zlecenia i umowy o świadczenie usług – wskazuje mecenas Zwolińska.

Przypomina przy tym, że uprawnienie PIP do kwestionowania wynagrodzenia w1ypłacanego na podstawie umów o dzieło nie wynika także z treści art. 8e, przewidującego nowe wykroczenie do ścigania, do którego uprawniona jest PIP. Wykroczeniem jest niewypłacenie minimalnej stawki godzinowej zleceniobiorcy lub osobie świadczącej usługi – nie obejmuje to osób wykonujących umowy o dzieło.

To, że inspektor pracy nie ma kompetencji do tego, aby uznać umowę o dzieło za umowę-zlecenie i stwierdzić obowiązek wypłacenia wynagrodzenia z takiej umowy z uwzględnieniem minimalnej stawki godzinowej, potwierdza również Sławomir Paruch, radca prawny i partner w kancelarii Raczkowski Paruch. Inaczej spogląda jednak na kwestię uprawnień PIP w kontekście możliwości weryfikowania umów o dzieło.

– Inspektor pracy ma prawo kontrolować same umowy o dzieło, w ramach kontroli legalności zatrudnienia. Jeżeli w wyniku takiej kontroli poweźmie wątpliwości, czy dana umowa jest rzeczywiście umową o dzieło, może poinformować o tym ZUS. To z kolei powoduje duże prawdopodobieństwo kontroli ZUS w tym zakresie, który może wydać decyzję o obowiązku odprowadzenia składek od takiej umowy – jeżeli uzna ją za umowę-zlecenie – przekonuje mecenas Paruch. Jednak w jego ocenie ustalenia ZUS nie są wiążące dla PIP i nie powinny skutkować automatycznie obowiązkiem wypłaty 13 zł za godzinę pracy danej osoby.

– ZUS nie jest uprawniony do tego, aby zmienić kwalifikację umowy z dzieła na zlecenie w innych aspektach niż obowiązek zapłaty składek. Decyzja ZUS może jednak być dla osoby wykonującej pracę na podstawie takiej umowy przyczynkiem do wystąpienia z powództwem o zasądzenie minimalnego wynagrodzenia wynikającego z ustawy (w oparciu o założenie, że jest to umowa-zlecenie) – zaznacza Sławomir Paruch. ⒸⓅ

Stefan Kamiński
specjalista ds. prawa pracy

Minimalne wynagrodzenie zleceniobiorców pod lupą PIP

Wypłacanie wynagrodzenia wynikającego z godzinowej stawki minimalnej podlega kontroli PIP. Gdy wykaże ona nieprawidłowości w tym zakresie, inspektor ma prawo skierować polecenie lub wystąpienie w sprawie wypłacenia zleceniobiorcy wynagrodzenia w wysokości wynikającej z gwarantowanej stawki minimalnej

Same gwarancje wynikające z nowego brzmienia ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2008 ze zm.) w kwestii minimalnej stawki godzinowej dla zleceniobiorców i usługodawców mogłyby w praktyce okazać się niewystarczające – z punktu widzenia zapewnienia dostatecznego poziomu ochrony zleceniobiorcom lub świadczącym usługi. Aby wypłata wynagrodzenia, przynajmniej na minimalnym poziomie, nie była martwym postulatem, przepisy ustawy z 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1265) wprowadziły modyfikacje do ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 640 ze zm., dalej: ustawa o PIP). Nowe regulacje poszerzyły zakres kompetencji kontrolno–nadzorczych inspektorów PIP o kwestie związane z wypłacaniem minimalnego wynagrodzenia godzinowego.

Kompetencje organu

Państwowa Inspekcja Pracy – w szczególności w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz prawa pracy – ma bardzo szerokie możliwości w kwestii kontroli i nadzoru. Zakres działania inspekcji wynika z art. 10 ustawy o PIP. Ubiegłoroczna nowelizacja ustawy (wprowadzająca minimalną stawkę godzinową) wymusiła nie tylko potrzebę poszerzenia katalogu zadań PIP, ale także rozszerzyły katalog tzw. podmiotów kontrolowanych. schemat s. c15

Kategorię podmiotów kontrolowanych przez inspekcję

Kto podlega sprawdzeniu:

- pracodawcy – a w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli legalności zatrudnienia także niebędący pracodawcami przedsiębiorcy i inne jednostki organizacyjne – na rzecz których jest świadczona praca przez osoby fizyczne, w tym przez osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą, bez względu na podstawę świadczenia tej pracy,

- podmioty świadczące usługi pośrednictwa pracy, doradztwa personalnego, poradnictwa zawodowego oraz pracy tymczasowej,

- podmioty, o których mowa w art. 18c ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 645 ze zm.), w zakresie przestrzegania warunków określonych w art. 19c, art. 19d, art. 19ga i art. 85 ust. 2 tej ustawy,

- pracodawcy delegujący pracowników na terytorium RP w zakresie określonym w ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług,

- przedsiębiorcy albo inne jednostki organizacyjne, na rzecz których w ramach prowadzonej przez te podmioty działalności jest wykonywane zlecenie lub są świadczone usługi przez przyjmującego zlecenie lub świadczącego usługi – w zakresie wypłacania takim osobom wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej, zgodnie z przepisami ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. ⒸⓅ

infoRgrafika

Poszerzenie zadań inspektorów pracy, wynikających z konieczności zapewnienia ochrony wynagrodzenia za pracę zleceniobiorców lub świadczących usługi, wynika z przepisu art. 10 ust. 1 pkt 15b ustawy o PIP, który obecnie posługuje się zwrotem „kontrola wypłacania wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej”. Takie ujęcie zakresu kontroli wymaga – w celu uniknięcia nieporozumień ewentualnych nieporozumień – precyzyjnego ustalenia, co inspektor może kontrolować.

Czytaj także

Narzędzia kadrowego

POLECANE

DOKUMENTACJA PRACOWNICZA 2019

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Eksperci portalu infor.pl

Sebastian Saliński

Ekspert rynku nieruchomości

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »