REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy pracodawca może żądać zaświadczenia o niekaralności?

Gardocki i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni
Polska Kancelaria świadcząca kompleksową obsługę prawną.
Czy pracodawca może żądać zaświadczenia o niekaralności?/ Fot. Fotolia
Czy pracodawca może żądać zaświadczenia o niekaralności?/ Fot. Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Informacje, których może żądać pracodawca od przyszłego i obecnego pracownika, zawarte zostały w przepisach Kodeksu pracy. Czy pracodawca może wymagać od pracownika informacji o niekaralności?

W jakim zakresie pracodawca może zbierać informacje o swoim przyszłym pracowniku w kontekście możliwości zbadania jego konfliktów z prawem, jakie miał w przeszłości? Na powyższą sprawę zwrócił uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich potwierdzając, iż zbieranie tego typu informacji może być nielegalne i naruszać prywatność pracownika. Praktyka jednak wskazuje, iż wiele firm przepisy regulujące powyższą kwestię nagminnie obchodzi – nakazując przyszłym pracownikom dostarczanie zaświadczeń czy oświadczeń o niekaralności.

REKLAMA

REKLAMA

Przenosząc powyższe rozważania na grunt polskiego prawa należy wskazać, że Pracodawca może żądać od przyszłego i obecnego pracownika wyłącznie dokumentów określonych w Kodeksie pracy[1] lub wynikających z odrębnych przepisów. Oznacza to, że pracodawca nie może żądać każdego dokumentu, który przyjdzie mu do głowy - w tym także zaświadczenia o niekaralności – chyba, że z mocy przepisów ustawy jest do tego uprawniony bądź zobowiązany.

Polecamy książkę: Świadczenia na rzecz pracowników – podatki, ZUS, ewidencja

Ustawa o Krajowym Rejestrze Karnym daje pracodawcy możliwość wystąpienia do z zapytaniem dotyczącym osoby, którą chce zatrudnić - jednak pojawiają się tutaj ustawowe ograniczenia. I tak pracodawca może żądać informacji o niekaralności pracownika jedynie w sytuacjach, gdy z przepisów prawa wynika wymóg niekaralności, korzystania z pełni praw publicznych, czy ustalenia uprawnienia do zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej. Może to w szczególności dotyczyć licencjonowanych pracowników ochrony, pracowników kontroli skarbowej, policjantów, nauczycieli, prokuratorów, sędziów, agentów celnych, detektywów. Jak zatem widać, w zdecydowanej większości przypadków zaświadczenie o niekaralności nie będzie potrzebne podczas starania się o pracę. Co więcej, żądanie od pracownika zaświadczenia o niekaralności w sytuacji, gdy przepis prawa nie wymaga takiego zaświadczenia, może stanowić naruszenie zasada równego traktowania w zatrudnieniu i rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą pracodawcy względem pracownika.

REKLAMA

W ocenie przedstawicieli Pracodawców obowiązujące w chwili obecnej przepisy są zbyt restrykcyjne. Powinny być rozszerzone o szereg podmiotów i okoliczności, w których pracodawcy będzie przysługiwało prawo do prześwietlenia historii kryminalnej potencjalnego pracownika, choćby z uwagi na to, ze ów pracownik dysponuje przecież mieniem pracodawcy, bądź danymi wrażliwymi, których ujawnienie może spowodować określony szkody majątkowe dla pracodawcy.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Kwestia podmiotów uprawnionych do dostępy do informacji z Krajowego Rejestru Karnego była nawet przedmiotem rozważań w Ministerstwie Infrastruktury, z uwagi na nieprecyzyjne zapisy obowiązującego w tym przedmiocie. Niemniej do chwili obecnej nie podjęto żadnych wiążących decyzji, albowiem kwestia ta wymaga dalszych konsultacji.

Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, pracodawca może żądać od przyszłego pracownika danych obejmujących: imię (imiona) i nazwisko, imiona rodziców, datę urodzenia, miejsce zamieszkania (adres do korespondencji), wykształcenie, przebieg dotychczasowego zatrudnienia.

Nadto, zgodnie z § 2 wskazanego powyżej przepisu, pracodawca może zażądać dodatkowo innych danych osobowych pracownika, a także imion i nazwisk oraz dat urodzenia dzieci pracownika, jeżeli podanie takich danych jest konieczne ze względu na korzystanie przez pracownika ze szczególnych uprawnień przewidzianych w prawie pracy jak również numeru PESEL pracownika nadanego przez Rządowe Centrum Informatyczne Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (RCI PESEL).

Idąc dalej, rozporządzenie o którym mowa powyżej daje pracodawcy możliwość żądania od przyszłego pracownika dokumentów w postaci:

  • wypełnionego kwestionariusza osobowego dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie,
  • świadectwa pracy z poprzednich miejsc pracy lub inne dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia, obejmujące okresy pracy przypadające w roku kalendarzowym, w którym pracownik ubiega się o zatrudnienie,
  • dokumentów potwierdzające kwalifikacje zawodowe, wymagane do wykonywania oferowanej pracy,
  • świadectwa ukończenia gimnazjum w przypadku osoby ubiegającej się o zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego,
  • orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku,

[1] To jakich danych może w procesie rekrutacji na stanowisko pracy może żądać od przyszłego pracownika, pracodawca reguluje Artykuł 221 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy  oraz § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika.

Autorem artykułu jest adwokat Jarosław Konecki z kancelarii Gardocki i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni

Polecamy serwis: Ubezpieczenia społeczne

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code
Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Tydzień pracy tylko do czwartku czy 26 dni dodatkowego urlopu – jak przepisy nowego kodeksu pracy skrócą czas pracy

Jeszcze sześć tygodni potrwa firmowany przez ministerstwo pracy pilotaż skróconego czasu pracy. 78 pracodawców i około 5 tys. pracowników testuje skrócenie czasu pracy, umownie określane jako czterodniowy tydzień pracy. Czy przesądzi on, że wkrótce wszystkie piątki będą wolne od pracy tak jak dziś wolne są wszystkie soboty – mamy pracować krócej, ale za te same pieniądze.

Czy ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie może stanowić mobbing?

W związku ze zmianami Kodeksu pracy, które weszły w życie 5 listopada 2026 r. powstaje wiele pytań o nową definicję mobbingu. Czy mieści się w niej ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie?

Jeśli odejdą, będzie katastrofa. Chodzi o pracowników od 45. do 59. roku życia

Jeśli ci pracownicy odejdą z firmy, będzie katastrofa. Chodzi o osoby od 45. do 59. roku życia. To pokolenie X czyli najliczniejsza i najbardziej znacząca grupa na rynku pracy. Jak ją rozumieć i wspierać jako pracodawca?

Środa 11 listopada kusi, by wziąć 2 dni L4 i mieć 5 dni wolnego. Ostrzeżenie przed tzw. mostkowaniem

W tym roku 11 listopada, a więc Święto Niepodległości Polski wypada w środę. Taka sytuacja kusi część pracowników do wzięcia 2 dni L4 w celu zapewnienia sobie 5 dni wolnego od pracy. Ekspert ostrzega więc pracodawców przed tzw. mostkowaniem.

REKLAMA

Osoby urodzone w latach 1965–1980 mają strategiczne znaczenie dla firm. Pokolenie X jest zaangażowane i chce pracować dłużej niż wiek emerytalny

Osoby urodzone w latach 1965–1980 mają strategiczne znaczenie dla polskich firm. To pokolenie X, które jest zaangażowane i chce pracować dłużej, nawet po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Co jest najlepsze w starszych pracownikach?

Pracodawcy nie zwalniają, ale też nie zatrudniają. Wynagrodzenia rosną 6% rocznie czyli szybciej niż inflacja

Sytuację na polskim rynku pracy w październiku 2026 r. ocenia główny ekonomista Konfederacji Lewiatan, Mariusz Zielonka. Obecnie pracodawcy nie zwalniają, ale też nie zatrudniają. Z drugiej strony wynagrodzenia rosną 6% rocznie czyli szybciej niż inflacja.

Praca dla pracowników po 50. roku życia, seniorów i emerytów: jakiego zatrudnienia szukają silversi? Warto wykorzystać potencjał starszych

Jakiej pracy szukają pracownicy po 50. roku życia, seniorzy i emeryci? Co silversi wpisują w wyszukiwarkach? To duża podpowiedź dla pracodawców. Warto wykorzystać potencjał starszych Polaków na rynku pracy.

Polakom brakuje dni wolnych od pracy. Oddaliby część zarobków za dodatkowy czas dla siebie

Z badania "Dni wolne od pracy w Polsce" wynika, że Polakom brakuje odpoczynku. Oddaliby część zarobków za dodatkowy czas dla siebie. Ile wynagrodzenia jesteśmy w stanie poświęcić na więcej urlopu?

REKLAMA

Kontrola warunków pracy w magazynach Amazona w Niemczech i w Polsce. Jakie są konsekwencje zarządzania algorytmicznego dla praw pracowniczych?

Parlament Europejski skontrolował warunki pracy w magazynach Amazona w Niemczech i w Polsce. Ustalenia mają szczególne znaczenie dla debaty o poprawie jakości pracy w Unii Europejskiej oraz zapowiadanego przez Komisję Europejską aktu prawnego dotyczącego wysokiej jakości miejsc pracy (Quality Jobs Act). Jakie są konsekwencje zarządzania algorytmicznego dla praw pracowniczych?

Duże zmiany w formularzach ZUS po 11 latach. Jakie informacje i dokumenty są niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku od 24 października 2026 r.?

Pierwsze, duże zmiany w przepisach po 11 latach: od 24 października 2026 r. obowiązują nowe zasady dotyczące informacji i dokumentów, jakie są niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku przez ZUS. Celem jest zmniejszenie liczby pism i uproszczenie formalności.

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA