REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie w Katedrze Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.
Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

W listopadzie 2022 r. Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich zgłosił się do Minister Rodziny i Polityki Społecznej Marleny Maląg o wyjaśnienie w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przez ZUS. Do RPO zgłosił się w tej sprawie Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, wskazując na powtarzający się problem warunków umarzania należności.

Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

Zakład Ubezpieczeń Społec znych ma prawo umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w sytuacji gdy nie ma możliwości wyegzekwowania zaległych składek na ubezpieczenia społeczne wobec ich całkowitej nieściągalności. Co ważne, umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

REKLAMA

Autopromocja

Rzecznik zgłosił się do Minister z zapytaniem, ponieważ prawdopodobnie ma miejsce nierówne traktowanie w stosunku do ubezpieczonych, którym mogą być umarzane należności. Uzależnienie umorzenia od nieściągalności nie dotyczy ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Przesłanka nieściągalności nie jest więc jednakowo stosowana wobec podmiotów, którym ZUS może umorzyć należności.

Zdaniem Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich istnieje prawdopodobieństwo sprzeczności rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 nr 141 poz. 1365, dalej: rozporządzenie) z ustawą z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009, dalej: ustawa).

Rozporządzenie niezgodne z ustawą?

Zgodnie z hierarchią aktów prawnych wskazaną w przepisie art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, źródłem powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej usytuowanym wyżej jest ustawa niż rozporządzenie. Rozporządzenia powinny więc być zgodne z ustawami.  

Kiedy mogą być umarzane należności przez ZUS?

Dalszy ciąg materiału pod wideo

REKLAMA

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy należności z tytułu składek – przez co należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę - mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Zastrzeżeniem do powyższego i odrębnością jest jednak to, co zostało wskazane w art. 28 ust. 3a ustawy: należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania ww., z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

W rozporządzeniu sformułowano dodatkowe przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, które nie zostały ujęte w ustawie. 

Jak wskazuje się w orzecznictwie warunkiem legalności rozporządzenia jest wydanie tego aktu w oparciu o normę upoważniającą, która odpowiada standardowi określonemu przez art. 92 ust. 1 Konstytucji. Jeżeli zatem przepis upoważniający przez brak szczegółowych wytycznych dotyczących treści rozporządzenia jest wadliwy, to - automatycznie - rozporządzenie, dla którego ten przepis był podstawą, narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 kwietnia 2009 r., P 53/08).

Kiedy zachodzi całkowita nieściągalność na podstawie, której ZUS może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne?

Całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn ustawowo określonych;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

5) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

6) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

7) ogłoszono upadłość;

8) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

9) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Co musi wykazać zobowiązany do opłacenia składek?

Jak podaje w piśmie Zastępca RPO: ZUS może zatem umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny w sytuacji:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Opinia RPO

W ocenie Rzecznika rozporządzenie nie spełnia konstytucyjnego warunku jego wydania na podstawie upoważnienia ustawowego zawierającego wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego. Ustawodawca w treści upoważnienia nie zawarł bowiem wskazówek dotyczących materii przekazanej do uregulowania w rozporządzeniu. Posłużył się ogólnym i nieprecyzyjne sformułowaniem wskazującym, że wydając rozporządzenie minister powinien uwzględnić przesłanki uzasadniające umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych”.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 nr 141 poz. 1365)

Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009)

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Przy jakiej temperaturze można odmówić pracy? [BHP]

Przy jakiej temperaturze pracownik może odmówić wykonywania pracy? Jakie przepisy regulują kwestie wysokości temperatury w pracy? Czy wobec pracownika, który odmówił wykonywania pracy z powodu zbyt niskiej temperatury można wyciągnąć negatywne konsekwencje?

Senior+ i maksymalnie 2333 zł. W 2025 r. ma wejść dofinansowanie do wynagrodzenia dla osób, które ukończyły 50. rok życia, a nie ukończyły 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni)

Co zyskają pracownicy a co pracodawcy? W 2025 r. ma wejść dofinansowanie do wynagrodzenia dla osób, które ukończył 50. rok życia, a nie ukończył 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni). Ma być zawierana specjalna umowa na dofinansowanie wynagrodzenia, ale z kim i co ma zawierać? To będą rewolucyjne zmiany na polskim rynku pracy, bo zmieniają się przepisy po 21 latach.

Niedziela handlowa 2025 [Kalendarz]

Niedziela handlowa w 2025 roku wypada aż 8 razy. Dodana została dodatkowa niedziela handlowa w grudniu 2025 roku. Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa? Oto kalendarz niedziel handlowych na 2025 rok.

Dodatek za pracę w nocy 2025 [TABELA]

Dodatek za pracę w nocy w 2025 roku – ile wynosi w każdym miesiącu? Tabela przedstawia wysokość dodatku za pracę w porze nocnej, który jest uzależniony od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Kiedy można stosować ryczałt?

REKLAMA

Czego potrzebują nauczyciele w Polsce? Nie tylko podwyżki

Co zrobić, aby wzrosła liczba nauczycieli w Polsce? Czego potrzebują nauczyciele? Okazuje się, że nie tylko podwyżki wynagrodzeń. Jak zachęcić do wyboru zawodu nauczyciela? Oto pomysły z różnych państw.

Jesteś chory i masz L4? Nie zapomnij o tym obowiązku, bo możesz stracić pracę

Pracownik na zwolnieniu lekarskim musi poinformować przełożonych o chorobie i związanej z nią nieobecności. Zaniedbanie tego obowiązku może prowadzić nawet do rozwiązania umowy z winy pracownika – ostrzega Państwowa Inspekcja Pracy.

Od 1 marca emeryci i renciści dostaną wyższy ryczałt energetyczny

Od 1 marca 2025 r. zostanie zrewaloryzowany ryczałt energetyczny. Seniorzy co miesiąc otrzymują to świadczenie w celu obniżenia kosztów życia codziennego związanych z opłatami za energię elektryczną, cieplną i gazową.

Jakie wynagrodzenie za przestój w 2025 r.?

Za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, ale tylko w przypadkach, gdy przepisy prawa pracy tak stanowią. Takim przypadkiem, w którym pracownik ma prawo do wynagrodzenia, jest przestój w pracy.

REKLAMA

Do 31 stycznia można zgłaszać się do ulgi mały ZUS plus. Kto nie złoży zgłoszenia?

31 stycznia 2025 r. upływa termin na zgłoszenia do ulgi mały ZUS plus. Zgłaszać mogą się osoby prowadzące działalność gospodarczą na mniejszą skalę. Płatnicy, którzy korzystali z małego ZUS plus w 2024 r. i nadal spełniają warunki do ulgi i zamierzają z niej korzystać, nie muszą ponownie składać zgłoszenia.

Koszt pracodawcy 2025 [Umowa o pracę]

Jaki jest całkowity koszt pracodawcy w 2025 roku przy zatrudnieniu pracownika na umowie o pracę na najniższą krajową? Minimalna płaca od stycznia wynosi 4666 zł brutto. Ile na rękę otrzyma pracownik, ile musi wydać pracodawca, a ile z tych pieniędzy to składki i podatek?

REKLAMA