Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych Krakowskiej Akademii im. A.F. Modrzewskiego w Katedrze Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.
Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
shutterstock
W listopadzie 2022 r. Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich zgłosił się do Minister Rodziny i Polityki Społecznej Marleny Maląg o wyjaśnienie w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przez ZUS. Do RPO zgłosił się w tej sprawie Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, wskazując na powtarzający się problem warunków umarzania należności.

Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

Zakład Ubezpieczeń Społec znych ma prawo umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w sytuacji gdy nie ma możliwości wyegzekwowania zaległych składek na ubezpieczenia społeczne wobec ich całkowitej nieściągalności. Co ważne, umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

Rzecznik zgłosił się do Minister z zapytaniem, ponieważ prawdopodobnie ma miejsce nierówne traktowanie w stosunku do ubezpieczonych, którym mogą być umarzane należności. Uzależnienie umorzenia od nieściągalności nie dotyczy ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Przesłanka nieściągalności nie jest więc jednakowo stosowana wobec podmiotów, którym ZUS może umorzyć należności.

Zdaniem Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich istnieje prawdopodobieństwo sprzeczności rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 nr 141 poz. 1365, dalej: rozporządzenie) z ustawą z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009, dalej: ustawa).

Rozporządzenie niezgodne z ustawą?

Zgodnie z hierarchią aktów prawnych wskazaną w przepisie art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, źródłem powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej usytuowanym wyżej jest ustawa niż rozporządzenie. Rozporządzenia powinny więc być zgodne z ustawami.  

Kiedy mogą być umarzane należności przez ZUS?

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy należności z tytułu składek – przez co należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę - mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Zastrzeżeniem do powyższego i odrębnością jest jednak to, co zostało wskazane w art. 28 ust. 3a ustawy: należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania ww., z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

W rozporządzeniu sformułowano dodatkowe przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, które nie zostały ujęte w ustawie. 

Jak wskazuje się w orzecznictwie warunkiem legalności rozporządzenia jest wydanie tego aktu w oparciu o normę upoważniającą, która odpowiada standardowi określonemu przez art. 92 ust. 1 Konstytucji. Jeżeli zatem przepis upoważniający przez brak szczegółowych wytycznych dotyczących treści rozporządzenia jest wadliwy, to - automatycznie - rozporządzenie, dla którego ten przepis był podstawą, narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 kwietnia 2009 r., P 53/08).

Kiedy zachodzi całkowita nieściągalność na podstawie, której ZUS może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne?

Całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn ustawowo określonych;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

5) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

6) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

7) ogłoszono upadłość;

8) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

9) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Co musi wykazać zobowiązany do opłacenia składek?

Jak podaje w piśmie Zastępca RPO: ZUS może zatem umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny w sytuacji:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Opinia RPO

W ocenie Rzecznika rozporządzenie nie spełnia konstytucyjnego warunku jego wydania na podstawie upoważnienia ustawowego zawierającego wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego. Ustawodawca w treści upoważnienia nie zawarł bowiem wskazówek dotyczących materii przekazanej do uregulowania w rozporządzeniu. Posłużył się ogólnym i nieprecyzyjne sformułowaniem wskazującym, że wydając rozporządzenie minister powinien uwzględnić przesłanki uzasadniające umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych”.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 nr 141 poz. 1365)

Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009)

Reklama
Zaktualizuj swoją wiedzę z naszymi publikacjami i szkoleniami
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Technologiczna dyskryminacja seniorów przez ZUS?
    Do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) wpłynęła skarga od seniorki (60+), która poskarżyła się na postępującą technologię i informatyzację w ZUS. Od 1 stycznia 2023 r. wszyscy płatnicy są bowiem zobowiązani do posiadania PUE ZUS. Jednak co jeżeli samozatrudniony senior czy przedsiębiorca senior nie potrafi poradzić sobie z elektronicznym systemem PUE ZUS? Czy pomimo obowiązku posiadania PUE ZUS może nadal tradycyjnie rozliczać składki?
    Nowe świadczenia pieniężne dla rodzin po śmierci mundurowych
    Do jakich świadczeń ma prawo rodzina po śmierci zmarłych funkcjonariuszy czy żołnierzy? Sejm pracuje nad nową ustawą, która rozszerza zakres uprawnień rodzin po zmarłych funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.
    Zmiany w zatrudnianiu niepełnosprawnych w 2023 r.
    W 2023 r. zmieniają się zasady w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Skorzystają jednak na tym pracodawcy. Jakie będzie dofinansowanie na zatrudnienie niepełnosprawnych w 2023 r. z PFRON?
    Podwyżka emerytur z KRUS od marca 2023 r.!
    Podwyżka emerytur z KRUS od marca 2023 r.! Czy to koniec w nierówności wysokości świadczeń wypłacanych przez ZUS i KRUS? Niby tak i niby nie. Dlaczego? Ponieważ od marca 2023 r. ulegną podwyżce najniższe emerytury z KRUS, jednak nadal nie będą one w równej wysokość. W związku z tym wielu rolników zastanawiało się w jakiej wysokości będą zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne od świadczeń emerytalno-rentowych w 2023 r. Poniżej najważniejsze informacje.
    Po pierwsze Rodzina 2023 – rządowe wsparcie dla rodzin
    Co jest celem rządowego programu: „Po pierwsze Rodzina”? Do kogo skierowany jest konkurs? Ile rząd wydaje na wsparcie rodzin? Co ma na celu priorytet 1. programu: pod nazwą „Kampanie” oraz priorytet 2 pod nazwą: „Kluby”?
    Ponad 55 proc. Polaków obawia się, że kryzys negatywnie wpłynie na ich zatrudnienie
    Ponad 55 proc. Polaków obawia się, że kryzys negatywnie wpłynie na ich zatrudnienie - wynika z badania firmy Randstad. Utraty pracy boi się prawie co trzeci Polak, a globalnie 37 proc. respondentów.
    Personel pokładowy pilnie poszukiwany
    Polskie Linie Lotnicze LOT rekrutują młodszy personel pokładowy. Aby dołączyć do podniebnej elity, trzeba znać angielski w stopniu komunikatywnym, mieć wykształcenie średnie i umieć pracować w grupie. Liczy się też prezencja i nienaganne maniery. Na zakwalifikowanych kandydatów czeka cały świat lotowskiej siatki połączeń.
    Pierwsze czytanie rządowego projektu nowelizacji Kodeksu pracy
    W czwartek w Sejmie odbyło się pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy– Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Projekt wprowadza do polskiego prawa dwie unijne dyrektywy.
    Przewodniczący PFON pozytywnie o nowelizacji Kodeksu pracy
    Rozwiązania przyjęte w nowelizacji kodeksu pracy, dotyczące pracy zdalnej, wpłyną pozytywnie na aktywność zawodową osób wspierających na co dzień osoby z niepełnosprawnościami - powiedział PAP dr Krzysztof Kurowski, przewodniczący Polskiego Forum Osób z Niepełnosprawnościami.
    Stawki freelancerów w 2022 r. wzrosły
    W ubiegłym roku stawki tzw. wolnych strzelców najbardziej wzrosły w branżach programowania i architektury, natomiast zmalały w sektorze animacji - wskazano w dot. stawek zleceń freelancerów raporcie Index Useme.
    Urlop na żądanie 2023
    Ile dni urlopu na żądanie przysługuje w 2023 r.? Jak i kiedy złożyć wniosek o urlop na żądanie? Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie? Czy urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego? Czy prawo do urlopu na żądnie mają pracownicy zatrudnieni na ½ czy ¼ etatu?
    10 kroków w prewencji stresu
    Pracodawco! Sprawdź, jakie działania możesz wdrożyć, aby Twoi pracownicy nie byli zestresowani.
    Dobry portal pracowniczy – 5 kluczowych cech
    Na naszych oczach dokonuje się cyfrowa rewolucja procesów w obszarze HR. Nie chodzi jednak tylko o nowe podejście do kwestii zarządzania pracownikami, wciąż w dużej mierze pracującymi zdalnie lub hybrydowo, czy wejście na rynek pokolenia Z. Rewolucji podlegają też czysto „techniczne” procesy – obieg dokumentów, składanie wniosków i raportowanie. A wszystko za sprawą coraz popularniejszych portali pracowniczych.
    39 proc. uchodźców z Ukrainy znalazło zatrudnienie w Polsce
    W Polsce zatrudnienie znalazło 39 proc. uchodźców z Ukrainy - wynika z badania zrealizowanego przez Manpower i Fundację Totalizatora Sportowego. Ci, którzy nie mają zatrudnienia, jako główne powody wskazują: nieznajomość języka polskiego i brak ofert odpowiadających ich kompetencjom.
    Waloryzacja rent i emerytur wyniesie 14,8 proc.
    Wszystko wskazuje na to, że waloryzacja rent i emerytur będzie na poziomie 14,8 proc. – przekazała w czwartek minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg. Prezes ZUS prof. Gertruda Uścińska poinformowała, że koszt tegorocznej waloryzacji przekroczy 40 mld zł.
    Prezydent podpisał ustawę o postępowaniach awansowych na uczelniach
    Zmiany w postępowaniach awansowych, obligatoryjne publiczne kolokwia habilitacyjne i dostosowanie przepisów do wprowadzenia nowych dyscyplin nauki – to wybrane założenia ustawy, którą w środę podpisał prezydent Andrzej Duda.
    Wcześniejsze emerytury dla nauczycieli?
    O wcześniejszych emeryturach dla nauczycieli rozmawiam już z prezes ZUS - prof. Gertrudą Uścińską - powiedział w czwartek w Polsat News szef MEiN Przemysław Czarnek. Dodał, że na 1 lutego zaplanowano spotkanie ze związkami zawodowymi na ten temat
    Średnio 54 minuty dziennie. Tyle oszczędza pracownik na pracy zdalnej

    Praca zdalna pozwala oszczędzić zatrudnionym średnio 54 minuty dziennie - wskazali analitycy Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Czas ten przeznaczają głównie na odpoczynek i jakąś formę pracy - dodali.

    Jak rozliczyć dniówki kierowców zgodnie z przepisami w 2023 r.?

    W jaki sposób wynagrodzenie w formie dniówek, na które umawia się przedsiębiorca z pracownikiem, prawidłowo wprowadzać w dokumentacji pracowniczej tak, żeby było zgodne z polskimi i europejskimi przepisami? 

    Ile zarabia bibliotekarz? I dlaczego tak mało?

    Ile zarabia bibliotekarz – to zależy od obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa i regulaminów wynagradzania poszczególnych bibliotek. Z jakich składników składa się wynagrodzenie bibliotekarza? Jak kształtują się stawki wynagrodzenia zasadniczego tej grupy zawodowej? Jakie dodatki przysługują osobom należącym do niej? 

    Płace w sektorze przedsiębiorstw. Przeciętne uposażenie wynosi 7329,96 PLN

    Przeciętne uposażenie w grudniu 2022 roku okazało się o 685,57 PLN i 10,3% wyższe niż przed rokiem - wynika z danych GUS.

    Dokumenty i procedury – to główne bariery dla firm zatrudniających Ukraińców
    Andrii Romanchuk, adwokat, partner w Biurze Księgowym E-REPORT Sp. z o.o. jako największe wyzwanie ocenia długi czas na otrzymanie karty pobytu przez obywatela Ukrainy. Potwierdza też, że do zatrudnienia obcokrajowca niezbędne jest wypełnienie wielu wniosków urzędowych. - Zauważyliśmy, że czasami organy administracji proszą ponownie o przesłanie tych samych dokumentów, mamy wrażenie, że nie sprawdzają, co już zostało im wysłane lub mają bałagan w dokumentach. To znacznie utrudnia proces legalizacji pobytu i pracy pracownika – zaznacza.
    Wzrosło zapotrzebowanie na specjalistycznych pracowników ze znajomością ukraińskiego
    Wzrosło, nawet dziesięciokrotnie, zapotrzebowanie na pracowników z wykształceniem specjalistycznym i znajomością języka ukraińskiego - poinformowała agencja zatrudnienia Gremi Personal wskazując, że ma to związek z otwieraniem ukraińskich firm lub ich oddziałów w Polsce.
    ZUS 2023 - ile wynosi Duży ZUS i Mały ZUS? GALERIA z tabelami

    Duży ZUS w 2023 roku wraz ze składką chorobową wyniesie 1418,48 zł. Mały ZUS zmieni się dwa razy, tj. za okres od stycznia do czerwca będzie wynosić 331,26 zł, a za lipiec – grudzień 341,72 zł. Zobacz galerię tabel z wyliczeniami!

    Mały ZUS Plus w 2023 r. będzie niższy niż Mały ZUS

    Mały ZUS Plus. Przedsiębiorcy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej mogą skorzystać z preferencji w ZUS, takich jak ulga na start czy też mały ZUS. Po tym okresie co do zasady powinni przejść na duży ZUS lub skorzystać z Małego ZUS Plus. Czas na zgłoszenie do tego ostatniego upływa 31 stycznia 2023 r.