REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak ustalić istnienie stosunku pracy?

Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych Krakowskiej Akademii im. A.F. Modrzewskiego w Katedrze Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.
Jak ustalić stosunek pracy?
Jak ustalić stosunek pracy?
fot. Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Stosunek pracy - jak ustalić? Czym jest podporządkowanie pracownicze? Czy wola stron i nazwa umowy są istotne. Poniżej sprawa Katarzyny Z., która jest kasjerem mającym zawartą umowę zlecenia.
rozwiń >

Praca kasjera – jaka umowa?

Pani Katarzyn Z. zastanawia się czy ma szanse wygrać w sądzie pracy sprawę przeciwko swojemu zleceniodawcy, z którym ma zawartą umowę zlecenia. Pani Katarzyna Z. zastanawia się czy wnieść powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy. Pani Katarzyn Z. wykonuje pracę kasjera/sprzedawcy (sporadycznie zajmuje się wykładaniem towaru na półki i czynnościami porządkowymi) w jednym z sieciowych sklepów spożywczych w Gdańsku, na podstawie umowy zlecenie zawartej na okres 4 lat. Pani Katarzyn Z. pracę wykonuje swoją pracę w systemie dwuzmianowym odpowiednio w godzinach od 7:00 do 14:15 i od 13:45 do 22:00. Ma w tym 30-minutową przerwę w pracy. Taki system pracy narzucił zleceniodawca. Zgodnie z umową, pracę ma wykonywać osobiście, nie jest możliwe aby ktokolwiek ją zastępował. Katarzyna Z. ma zapewniony strój do pracy przez zleceniodawcę.

Autopromocja

Co więcej, Pani Katarzyna swoje czynności wykonuje pod kierownictwem osób zatrudnionych na kierowniczych stanowiskach, którzy ją kontrolują. Przełożeni nadzorują jej pracę i wydają jej wiążące polecenia, np. co do sposobu obsługi klienta czy sposobu ułożenia towaru na półkach.

Ostatnio Pani Katarzyna Z. dowiedziała się, że koleżanki z pracy, również wykonujące czynności kasjera/ sprzedawcy mają zawartą umowę o pracę. Katarzyn Z. rozważa więc wniesienie sprawy do sądu albo zgłoszenia sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy? Chciałaby bowiem mieć stabilność zatrudnienia, wszelkie uprawnienia pracownicze i otrzymywać wynagrodzenie za nadgodziny.

Czy Katarzyna Z. ma szanse wygrać w sądzie? Tak, ma szanse. Poniżej szczegółowe objaśnienie.

Czym jest stosunek pracy?

Przez nawiązanie stosunku pracy, zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1510, dalej: k.p), pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

W przypadku Pani Katarzyny Z. wszystkie te przesłanki zostały spełnione.

Czy nazwa umowy ma znaczenie?

Nazwa umowy zwykle nie ma znaczenia, ważny jest bowiem charakter i sposób wykonywanych czynności (czasami również wola stron). Zatrudnienie w warunkach określonych wyżej w oparciu o art. 22 § 1 k.p. jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Nie jest dopuszczalne przez prawo pracy zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu ww. warunków.

W tego typu sprawach sąd w pierwszej kolejności bada, czy dana praca jest zatrudnieniem w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p. Istotnym sensem regulacji zawartej w § 11 i § 12 k.p. jest przeniesienie ciężaru badania charakteru stosunku prawnego, w ramach którego praca jest świadczona, z ustalania i wykładni treści umowy zawartej przez strony na ustalenie faktycznych warunków jej wykonywania. Gdy umowa faktycznie jest wykonywana w warunkach wskazujących na stosunek pracy, to takie ustalenie, a nie treść oświadczeń woli złożonych przy jej zawieraniu, decyduje o charakterze łączącego strony stosunku prawnego. Co więcej, sąd pracy może ustalić istnienie stosunku pracy nawet wtedy, gdy strony w dobrej wierze zawierają umowę cywilnoprawną, lecz jej treść lub sposób realizacji odpowiada cechom stosunku pracy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2022 r., III PSK 199/21).

Kto może wnieść sprawę do sądu pracy w sprawie ustalenia stosunku pracy?

Sprawę do sądu pracy w zakresie ustalenia istnienia stosunku pracy może wnieść sam pracownik, jego pełnomocnik ale i inspektor pracy. Sądu bada wówczas czy zawarte umowy (np. cywilnoprawne) wykazywały wszystkie typowe i charakterystyczne cechy stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 k.p. i czy w związku z tym powinna być zawarta umowa o pracę w miejsce umowy cywilnoprawnej.

Co to jest pracownicze podporządkowanie?

Istnieje możliwość wiążącego ingerowania przez zleceniodawcę w sposób wykonania świadczenia przez zleceniobiorcę. Nie jest to jednak tożsame z istnieniem podporządkowania kierowniczego i organizacyjnego, o jakim mowa w art. 22 § 1 k.p. Jeżeli występuje stale, z odpowiednim nasileniem wraz z dodatkowymi elementami stosunku pracy, nie pozwoli samo w sobie przesądzić, że powinna być zawarta umowa zlecenie a nie umowa o pracę. Ponadto jeżeli wydawane polecenia są o charakterze wiążącym dotyczącym wykonywanych zadań na bieżąco osoba zatrudniona jest kontrolowana (tak jak miało to miejsce w przypadku Katarzyny Z.), będzie miało miejsce pracownicze podporządkowanie. Wydawanie bezpośrednich, wiążących poleceń dotyczących bieżącego wykonywania zadań jest cechą charakterystyczną dla kierownictwa typowego dla stosunku pracy. Tym bardziej, jeżeli pracownik nie ma samodzielności w określaniu bieżących zadań, ponieważ to należy do sfery pracodawcy organizującego proces pracy.

Czy decyduje wola stron?

Co więcej, z orzecznictwa wynika, że sąd pracy może ustalić istnienie stosunku pracy nawet wtedy, gdy strony w dobrej wierze zawierają umowę cywilnoprawną, lecz jej treść lub sposób realizacji odpowiada cechom stosunku pracy (por. wyżej powołany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2008 r., I PK 311/07). Ugruntowany jest także pogląd, że wola stron nie może przełamać normatywnej formuły wyrażonej w art. 22 § 1, § 11 i § 12 k.p. Tak więc, woli stron można przypisać decydujące znaczenie dopiero wtedy, gdy zawarta umowa wykazuje cechy wspólne dla umowy o pracę i umowy prawa cywilnego z jednakowym ich nasileniem.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1510)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    13 emerytura 2024 brutto to 1780,96 zł. Ile trzynasta emerytura wynosi netto i kiedy jest wypłata?

    Trzynasta emerytura 2024 – ile na rękę otrzyma emeryt? To już szósty raz będzie w Polsce wypłacane dodatkowe roczne świadczenie pieniężne dla emerytów. Kiedy będzie wypłata trzynastej emerytury? 

    Dane osobowe pracowników. Czy pracodawca może pytać pracownika o narodowość

    Dane osobowe to wszelkie informacje o osobie fizycznej. W przypadku pracowników dane osobowe są przetwarzane i chronione zgodnie z unijnym ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych (tzw. RODO) oraz przepisami krajowego Kodeksu pracy. Szczególnej ochronie podlegają dane wrażliwe, wśród nich – informacje o pochodzeniu etnicznym pracownika. Czy pracodawca ma prawo żądać takich informacji od pracownika? Przepisy nie pozostawiają co do tego żadnych wątpliwości.

    Lidl poszukuje stażystów na wakacje, zainteresowanych szczególnie zarządzaniem. Poza rozwojem własnych kompetencji można nieźle zarobić

    Pierwsza praca często przesądza o całej karierze zawodowej w życiu. Dlatego tak ważna jest nie tylko dla absolwentów wyższych uczelni. Dobrze gdy można sprawdzić się na stażu, choćby poświęcając na to wakacje – jeśli się jeszcze studiuje. Jedną z takich okazji od kilkunastu lat daje studentom i absolwentom znana sieć dyskontowa – Lidl.

    Od 1 marca można składać wnioski w programie „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!”. PFRON dofinansuje niepełnosprawnemu nawet 85% ceny zakupu samochodu!

    Rusza III tura naboru wniosków w programie PFRON „Samodzielność - Aktywność - Mobilność!” Mobilność osób z niepełnosprawnością. Wnioski o dofinansowanie do ceny zakupu samochodu osobowego będzie można składać od 1 marca 2024 r. od godz. 10.00 do 31 marca 2024 r. do godz. 23.59. Dofinansowanie może wynieść nawet 85% ceny zakupu samochodu.

    REKLAMA

    Niedziela handlowa w marcu 2024 r. W którą niedzielę zakupy będą możliwe

    W marcu 2024 r. jest pięć niedziel. Czy w którąś z nich nie będzie obowiązywać zakaz handlu w niedziele i święta. Czy w marcu będzie niedziela handlowa? Gdzie można zrobić zakupy w niedziele marca 2024 r.? Wyjaśniamy.

    ZUS: Zwiększa się liczba cudzoziemców pracujących w Polsce. Obcokrajowcy zakładają własne firmy i zostają pracodawcami

    Statystyki ZUS z grudnia 2023 r. potwierdzają wzrost liczby ubezpieczonych cudzoziemców w stosunku do 2022 r. Legalne zatrudnienie w Polsce podjęło ponad 1,12 mln obcokrajowców. Nie tylko podejmują zatrudnienie jako pracownicy, ale sami tworzą miejsca pracy zakładając firmy.

    Ponad 50% szefów mówi, że ma „wszystkiego dość” i chce zmienić pracę w 2024 roku. Dlaczego?

    Aż 58% osób zajmujących stanowiska kierownicze jest otwartych na zmianę pracy, co wynika przede wszystkim z poczucia, że nie otrzymują adekwatnego wynagrodzenia w obecnym miejscu zatrudnienia, ale też z powodu kiepskich relacji z przełożonymi i negatywnej atmosfery. Takie wnioski płyną z badania „Potrzeby liderów 2024”, zrealizowanego przez IRCenter na zlecenie Pluxee Polska. Lista codziennych wyzwań i obciążeń jest długa – aż 67% kierowników przyznaje, że doświadcza wypalenia zawodowego, jednak wielu z nich nie może liczyć na wsparcie ze strony pracodawcy, ani tym bardziej okazywać swoich prawdziwych emocji. 

    Ostatnie 2 dni na roczną informację o stanie konta dla uczestnika PPK!

    Osoby uczestniczące w PPK powinny do końca lutego każdego roku otrzymać informację od instytucji finansowej prowadzącej ich rachunki PPK. Instytucja ta ma coroczny obowiązek przesyłania im informacji. Jakie dane znajdują się w rocznej informacji dla uczestnika PPK? Jak sprawdzić stan konta PPK?

    REKLAMA

    PPK. Po ukończeniu 60 lat można rozpocząć wypłaty środków. Decyzję w sprawie sposobu wypłaty środków z PPK można czasami zmienić

    Kiedy – po ukończeniu 60 lat – rozpocząć wypłatę oszczędności zgromadzonych w PPK zależy od decyzji uczestnika PPK. Osoba oszczędzająca w programie może również wybrać wariant wypłaty. Raz podjęta decyzja co do sposobu wypłaty środków może być później przez niego modyfikowana, ale tylko w ograniczonym zakresie. 

    Święta w Niemczech 2024

    Święta w Niemczech – kiedy wypadają w 2024 roku? Niemcy mają od 9 do 13 świąt w roku kalendarzowym w zależności od landu. Kiedy wypadają poszczególne święta w niemieckich landach (np. Bawaria, Berlin, Brandenburgia, Saksonia czy Turyngia). W dwóch miejscach wolny jest nawet Dzień Kobiet.

    REKLAMA