REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak ustalić istnienie stosunku pracy?

Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych Krakowskiej Akademii im. A.F. Modrzewskiego w Katedrze Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.
Jak ustalić stosunek pracy?
Jak ustalić stosunek pracy?
fot. Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Stosunek pracy - jak ustalić? Czym jest podporządkowanie pracownicze? Czy wola stron i nazwa umowy są istotne. Poniżej sprawa Katarzyny Z., która jest kasjerem mającym zawartą umowę zlecenia.
rozwiń >

Praca kasjera – jaka umowa?

Pani Katarzyn Z. zastanawia się czy ma szanse wygrać w sądzie pracy sprawę przeciwko swojemu zleceniodawcy, z którym ma zawartą umowę zlecenia. Pani Katarzyna Z. zastanawia się czy wnieść powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy. Pani Katarzyn Z. wykonuje pracę kasjera/sprzedawcy (sporadycznie zajmuje się wykładaniem towaru na półki i czynnościami porządkowymi) w jednym z sieciowych sklepów spożywczych w Gdańsku, na podstawie umowy zlecenie zawartej na okres 4 lat. Pani Katarzyn Z. pracę wykonuje swoją pracę w systemie dwuzmianowym odpowiednio w godzinach od 7:00 do 14:15 i od 13:45 do 22:00. Ma w tym 30-minutową przerwę w pracy. Taki system pracy narzucił zleceniodawca. Zgodnie z umową, pracę ma wykonywać osobiście, nie jest możliwe aby ktokolwiek ją zastępował. Katarzyna Z. ma zapewniony strój do pracy przez zleceniodawcę.

REKLAMA

Autopromocja

Co więcej, Pani Katarzyna swoje czynności wykonuje pod kierownictwem osób zatrudnionych na kierowniczych stanowiskach, którzy ją kontrolują. Przełożeni nadzorują jej pracę i wydają jej wiążące polecenia, np. co do sposobu obsługi klienta czy sposobu ułożenia towaru na półkach.

Ostatnio Pani Katarzyna Z. dowiedziała się, że koleżanki z pracy, również wykonujące czynności kasjera/ sprzedawcy mają zawartą umowę o pracę. Katarzyn Z. rozważa więc wniesienie sprawy do sądu albo zgłoszenia sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy? Chciałaby bowiem mieć stabilność zatrudnienia, wszelkie uprawnienia pracownicze i otrzymywać wynagrodzenie za nadgodziny.

Czy Katarzyna Z. ma szanse wygrać w sądzie? Tak, ma szanse. Poniżej szczegółowe objaśnienie.

Czym jest stosunek pracy?

Przez nawiązanie stosunku pracy, zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1510, dalej: k.p), pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

W przypadku Pani Katarzyny Z. wszystkie te przesłanki zostały spełnione.

Czy nazwa umowy ma znaczenie?

Nazwa umowy zwykle nie ma znaczenia, ważny jest bowiem charakter i sposób wykonywanych czynności (czasami również wola stron). Zatrudnienie w warunkach określonych wyżej w oparciu o art. 22 § 1 k.p. jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Nie jest dopuszczalne przez prawo pracy zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu ww. warunków.

W tego typu sprawach sąd w pierwszej kolejności bada, czy dana praca jest zatrudnieniem w warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p. Istotnym sensem regulacji zawartej w § 11 i § 12 k.p. jest przeniesienie ciężaru badania charakteru stosunku prawnego, w ramach którego praca jest świadczona, z ustalania i wykładni treści umowy zawartej przez strony na ustalenie faktycznych warunków jej wykonywania. Gdy umowa faktycznie jest wykonywana w warunkach wskazujących na stosunek pracy, to takie ustalenie, a nie treść oświadczeń woli złożonych przy jej zawieraniu, decyduje o charakterze łączącego strony stosunku prawnego. Co więcej, sąd pracy może ustalić istnienie stosunku pracy nawet wtedy, gdy strony w dobrej wierze zawierają umowę cywilnoprawną, lecz jej treść lub sposób realizacji odpowiada cechom stosunku pracy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2022 r., III PSK 199/21).

Kto może wnieść sprawę do sądu pracy w sprawie ustalenia stosunku pracy?

Sprawę do sądu pracy w zakresie ustalenia istnienia stosunku pracy może wnieść sam pracownik, jego pełnomocnik ale i inspektor pracy. Sądu bada wówczas czy zawarte umowy (np. cywilnoprawne) wykazywały wszystkie typowe i charakterystyczne cechy stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 k.p. i czy w związku z tym powinna być zawarta umowa o pracę w miejsce umowy cywilnoprawnej.

Co to jest pracownicze podporządkowanie?

Istnieje możliwość wiążącego ingerowania przez zleceniodawcę w sposób wykonania świadczenia przez zleceniobiorcę. Nie jest to jednak tożsame z istnieniem podporządkowania kierowniczego i organizacyjnego, o jakim mowa w art. 22 § 1 k.p. Jeżeli występuje stale, z odpowiednim nasileniem wraz z dodatkowymi elementami stosunku pracy, nie pozwoli samo w sobie przesądzić, że powinna być zawarta umowa zlecenie a nie umowa o pracę. Ponadto jeżeli wydawane polecenia są o charakterze wiążącym dotyczącym wykonywanych zadań na bieżąco osoba zatrudniona jest kontrolowana (tak jak miało to miejsce w przypadku Katarzyny Z.), będzie miało miejsce pracownicze podporządkowanie. Wydawanie bezpośrednich, wiążących poleceń dotyczących bieżącego wykonywania zadań jest cechą charakterystyczną dla kierownictwa typowego dla stosunku pracy. Tym bardziej, jeżeli pracownik nie ma samodzielności w określaniu bieżących zadań, ponieważ to należy do sfery pracodawcy organizującego proces pracy.

Czy decyduje wola stron?

Co więcej, z orzecznictwa wynika, że sąd pracy może ustalić istnienie stosunku pracy nawet wtedy, gdy strony w dobrej wierze zawierają umowę cywilnoprawną, lecz jej treść lub sposób realizacji odpowiada cechom stosunku pracy (por. wyżej powołany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2008 r., I PK 311/07). Ugruntowany jest także pogląd, że wola stron nie może przełamać normatywnej formuły wyrażonej w art. 22 § 1, § 11 i § 12 k.p. Tak więc, woli stron można przypisać decydujące znaczenie dopiero wtedy, gdy zawarta umowa wykazuje cechy wspólne dla umowy o pracę i umowy prawa cywilnego z jednakowym ich nasileniem.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1510)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Przynajmniej 4650 zł płacy minimalnej w 2025 roku (postulat wszystkich związkowców). Czy rząd ustąpi?

Na posiedzeniu w dniu 15 lipca 2024 r. Radzie Dialogu Społecznego nie udało się wypracować wspólnego stanowiska w sprawie propozycji wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2025 r. To oznacza, że rząd do 15 września ma czas na podjęcie ostatecznej decyzji w tej sprawie.

Zmiany w raportach ZUS RPA i ZUS RIA. Będą nowe kody tytułu ubezpieczenia

Zmienią się wzory imiennego raportu miesięcznego o przychodach ubezpieczonego/okresach pracy nauczycielskiej – o symbolu ZUS RPA oraz wzoru raportu informacyjnego – o symbolu ZUS RIA. Pojawią się też nowe kody tytułu ubezpieczenia. Trwają prace nad nowelizacją przepisów.

Będzie zmiana wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ile wyniosą świadczenia zależne od płacy minimalnej?

Minimalne wynagrodzenie za pracę zmieni się od 1 stycznia 2025 r. Wraz z minimalną płacą zmieni się także wysokość świadczeń powiązanych z minimalnym wynagrodzeniem. Jakie to świadczenia? Ile wyniosą?

Odpowiedzialność pracodawcy za pogorszenie stanu zdrowia pracowników w czasie upału. Jaka jest, czy polisa ochroni

Jeżeli pracownik zasłabnie lub dozna udaru słonecznego lub cieplnego w czasie pracy, pracodawca naraża się na ewentualne roszczenie z żądaniem wypłaty odszkodowania. Przed tego rodzaju finansowymi konsekwencjami upałów firmy mogą się ubezpieczyć. Słuzy do tego polisa OC pracodawcy.

REKLAMA

Zmiana pracy nie zawsze jest możliwa. Co robić?

Dlaczego pracownicy niezadowoleni z pracy wciąż w niej tkwią? Zmiana pracy nie zawsze jest możliwa. Co można zrobić, aby podnieść swoją atrakcyjność na rynku pracy? Jak rozwijać kompetencje i szkolić się u dotychczasowego pracodawcy? Dlaczego tak mało pracowników decyduje się na rozmowę o podwyżce wynagrodzenia? Oto wskazówki eksperta rynku pracy, Mateusza Żydka.

Świadczenie urlopowe w szkołach. Czy powinno uwzględniać kryterium socjalne?

Do 31 sierpnia 2024 r. nauczyciele powinni otrzymać świadczenia urlopowe. Świadczenie, wypłacane wszystkim nauczycielom, jest finansowane ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Czy powinny uwzględniać kryterium socjalne?

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Więcej osób uzyska prawo do świadczenia

1 września 2024 r. więcej osób uzyska prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Jakie warunki należy spełniać, żeby nabyć prawo do tego świadczenia?

Wcześniejsze emerytury dla nauczycieli. Kto ma prawo do nowej emerytury? Kiedy można złożyć wniosek?

1 września 2024 r. wejdą w życie zmiany przepisów Karty Nauczyciela. Więcej osób będzie mogło skorzystać z wcześniejszej emerytury dla nauczycieli. Kiedy można złożyć wniosek o wcześniejszą emeryturę?

REKLAMA

Czy 14 lipca to niedziela handlowa?

Czy w lipcu jest jakaś niedziela handlowa? Czy w tym miesiącu możemy zaplanować zakupy na niedzielę? 

Zmiana zasad obliczania stażu pracy. Jak to wpłynie na uprawnienia pracownika [przykłady]

Na podstawie stażu pracy ustalane są przysługujące pracownikowi uprawnienia, takie jak wymiar urlopu wypoczynkowego czy okres wypowiedzenia. Jeżeli do stażu pracy będą wliczane także inne okresy, np. prowadzenia działalności gospodarczej czy świadczenia pracy na podstawie umowy zlecenia, sposób ustalania uprawnień pracowniczych radykalnie się zmieni.

REKLAMA