"Czekaliśmy na to ponad 20 lat, ale warto było" - podkreśla Główny Inspektor Pracy. Jak będzie wyglądać przekształcenie zlecenia w etat?

• "Czekaliśmy na to ponad 20 lat, ale warto było" - podkreśla Główny Inspektor Pracy
• "Czekaliśmy na to ponad 20 lat, ale warto było" - podkreśla Główny Inspektor Pracy. Jak będzie wyglądać przekształcenie zlecenia w etat?
• Indywidualne interpretacje dla przedsiębiorców wydawane przez PIP
• Analityka danych i współpraca z ZUS oraz KAS

"Czekaliśmy na to ponad 20 lat, ale warto było" - podkreśla Główny Inspektor Pracy

Można powiedzieć, że nadchodzi rewolucja w Państwowej Inspekcji Pracy – po 20 latach oczekiwań nadszedł czas na zmiany. Czy to jednak będą zmiany na dobre? Poniżej przedstawiamy stanowisko Głównego Inspektora Pracy Pana Marcina Staneckiego, który wypowiada się w sprawie nowej ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw.

Chodzi o rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Na aktualnym etapie jest to ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw, która czeka na podpis Prezydenta RP. Ustawa dotyczy wprowadzenia rozwiązań prawnych zmierzających do wzmocnienia Państwowej Inspekcji Pracy, w celu bardziej efektywnego i skutecznego egzekwowania przestrzegania przepisów prawa pracy, a przede wszystkim poprawy sytuacji osób wykonujących pracę zarobkową w obszarze przeciwdziałania zjawisku omijania przepisów prawa pracy przez nieuprawnione zastępowanie stosunku pracy umowami cywilnoprawnymi lub faktycznego świadczenia pracy bez zawarcia umowy, a także do usprawnienia mechanizmów przywracania stanu zgodnego z prawem w przypadkach stwierdzonych nieprawidłowości.

Uszczegóławiając, Senat RP bez poprawek przyjął długo wyczekiwaną nowelę ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. To historyczny moment dla polskiego rynku pracy, na który branża czekała ponad dwie dekady. Ale czy wszyscy? Wydaje się, że nie. Po pierwsze przedsiębiorcy zatrudniający - szczególnie młode osoby/ studentów na zleceniu - raczej nie będą chcieli zawierać z nimi umów o pracę, po drugie jest gro osób, które na etacie po prostu być nie chcą. Dlaczego? Wiadomo, chodzi o pieniądze i pewnego rodzaju swobodę , która wiąże się ze stosunkami cywilnoprawnymi. Jest jednak i druga strona medalu - ogromna ilość osób zatrudniana dla pozoru na tzw. "śmieciówkach" - gdzie wiadomo, że np. praca Pani Zosi (która ma zlecenie), wygląda tak samo jak praca Pani Kasi (która ma etat). Takich nierówności być nie powinno. Nowe przepisy, które niebawem trafią do podpisu Prezydenta RP, wprowadzają szereg rewolucyjnych narzędzi, które mają zwiększyć skuteczność kontroli i eliminować patologie na rynku pracy - bo czasami tak to można określić.

– Czekaliśmy na to ponad 20 lat, ale warto było, bowiem dzięki nowym narzędziom i rozwiązaniom Państwowa Inspekcja Pracy będzie mogła o wiele skuteczniej działać na rynku pracy, eliminując z niego skrajne nieprawidłowości szkodzące polskiej gospodarce i uczciwej konkurencji między przedsiębiorcami – mówi Marcin Stanecki.

REKLAMA

"Czekaliśmy na to ponad 20 lat, ale warto było" - podkreśla Główny Inspektor Pracy. Jak będzie wyglądać przekształcenie zlecenia w etat?

Najbardziej dyskutowanym elementem noweli jest nowe uprawnienie Inspekcji Pracy do przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Co istotne, proces ten stawia przede wszystkim na dialog między stronami kontraktu. Zanim inspektor wyda decyzję, strony będą miały szansę samodzielnie uregulować kwestie zatrudnienia na etacie.

– Uważam, że większość tego typu spraw zakończy się już na tym etapie postępowania – przewiduje Marcin Stanecki, Główny Inspektor Pracy. – To będzie najlepsze rozwiązanie, bo będzie oznaczało polubowne zakończenie sporu co do charakteru zatrudnienia. Jeśli jednak nie dojdzie do porozumienia i zostanie wydana decyzja przekształcająca, to każda ze stron zawsze będzie mogła odwołać się od niej do sądu pracy. W takim przypadku przepisy przewidują wiele rozwiązań przyspieszających wydanie rozstrzygnięcia przez sąd. Bardzo liczę na to, że sądy szybko ustalą wtedy wyraźną granicę pomiędzy kontraktami cywilnoprawnymi a zatrudnieniem na etacie. W takiej sytuacji wydawanie decyzji przekształceniowych przez Inspekcję Pracy będzie tylko formalnością.

Indywidualne interpretacje dla przedsiębiorców wydawane przez PIP

Nowością na skalę dotychczas niespotykaną będzie uprawnienie Państwowej Inspekcji Pracy do wydawania interpretacji indywidualnych na wniosek zainteresowanego. To odpowiedź na postulaty przedsiębiorców, którzy chcą uzyskać wiążące stanowisko co do tego, jakie warunki zatrudnienia podlegają pod kodeks pracy, a jakie reguluje kodeks cywilny.

– Zakładam, że nasza interpretacja może potwierdzić, że dany kontrakt został zawarty i jest realizowany prawidłowo – wyjaśnia Marcin Stanecki. – Jeśli jednak interpretacja potwierdzi, że kontrakt jest ukrytym etatem, będzie to sygnał wskazujący na konieczność dostosowania tej umowy do obowiązującego prawa.

Chodzi o art. 14b. 1. ustawy: Na wniosek podmiotu wskazanego w art. 13 pkt 1–6, Główny Inspektor Pracy wydaje interpretację indywidualną w zakresie stosowania przepisów prawa pracy dotyczących ustalenia, czy przedstawiony we wniosku stosunek prawny stanowi stosunek pracy w rozumieniu art. 22 § 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. Nie wydaje się interpretacji indywidualnej w zakresie tych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, które w dniu złożenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej są przedmiotem toczącego się postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy Państwowej Inspekcji Pracy lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Analityka danych i współpraca z ZUS oraz KAS

Zmianą jakościową są również regulacje dotyczące analityki i wymiany danych z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz Krajową Administracją Skarbową. Jak podkreśla Marcin Stanecki, to właśnie te rozwiązania realnie przenoszą inspekcję pracy w XXI wiek. Dzięki dostępowi do aktualnych baz danych i analityce ryzyka, Inspekcja będzie w stanie precyzyjniej wskazywać podmioty, w których z dużym prawdopodobieństwem dochodzi do naruszeń przepisów.