Co oznacza wygaśnięcie stosunku pracy i kiedy ma miejsce?

• Czy każdy może rozwiązać umowę?
• W jaki sposób może się rozwiązać umowa o pracę?
• Kiedy dochodzi do wygaśnięcia stosunku pracy?
• Kiedy wygasa stosunek pracy mianowanego pracownika naukowego?
• Kiedy wygasa stosunek służbowy funkcjonariusza Straży Granicznej?
• Kiedy wyga stosunek służbowy prokuratora?
• Kiedy wygasa stosunek pracy urzędnika służby cywilnej?
• Kiedy wygasa stosunek pracy pracownika samorządowego?

Czy każdy może rozwiązać umowę?

Tak, każda ze stron stosunku pracy, czyli zarówno pracownik jak i pracodawca mogą rozwiązać umowę o pracę. Niekiedy może to jednak nastąpić w ściśle określonych warunkach, po spełnieniu konkretnych przesłanek.

W jaki sposób może się rozwiązać umowa o pracę?

Umowa o pracę może się rozwiązać na kilka sposobów:

1) na mocy porozumienia stron;

2) przez rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem, tj. przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia;

3) przez rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, tj. przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (potocznie zwane: zwolnieniem dyscyplinarnym czy natychmiastowym);

4) z upływem czasu, na który była zawarta.

Kiedy dochodzi do wygaśnięcia stosunku pracy?

Do wygaśnięcia stosunku pracy dochodzi m.in. w takich sytuacjach:

1) z dniem śmierci pracownika;

2) z dniem śmierci pracodawcy (chyba, że doszło do przejęcia pracownika przez nowego pracodawcę czy też ustanowiono zarząd sukcesyjny z chwilą śmierci pracodawcy);

3) z upływem 3 miesięcy nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania (chyba że pracodawca rozwiązał wcześniej bez wypowiedzenia umowę o pracę z winy pracownika);

4) gdy określają to poszczególne pragmatyki i przepisy szczególne (poniżej wybrane przykłady).

Kiedy wygasa stosunek pracy mianowanego pracownika naukowego?

Przykład 1: Stosunek pracy mianowanego pracownika naukowego wygasa z mocy prawa w przypadku:

1) stwierdzenia, że mianowanie nastąpiło na podstawie fałszywych lub nieważnych dokumentów;

2) prawomocnego orzeczenia przez sąd utraty praw publicznych;

3) prawomocnego orzeczenia środka karnego w postaci zakazu zajmowania określonego stanowiska, w przypadku gdy orzeczenie to dotyczy wykonywania obowiązków pracownika naukowego;

4) upływu trzymiesięcznego okresu nieobecności w pracy z powodu tymczasowego aresztowania;

5) odbywania kary pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności;

6) upływu okresu mianowania;

7) śmierci pracownika naukowego.

Kiedy wygasa stosunek służbowy funkcjonariusza Straży Granicznej?

Przykład 2: Wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza Straży Granicznej następuje w sytuacji:

1) śmierci funkcjonariusza;

2) stwierdzenia zaginięcia funkcjonariusza.

Kiedy wyga stosunek służbowy prokuratora?

Przykład 3: Stosunek służbowy prokuratora wygasa:

1) po upływie 3 miesięcy od dnia doręczenia zawiadomienia o odwołaniu;

2) z dniem utraty przez niego obywatelstwa polskiego lub uzyskania obywatelstwa innego państwa;

3)  z chwilą gdy zapadło prawomocne orzeczenie sądu dyscyplinarnego o wydaleniu ze służby prokuratorskiej oraz prawomocny wyrok sądu skazujący prokuratora za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub orzekający wobec prokuratora środek karny pozbawienia praw publicznych, zakaz zajmowania stanowiska prokuratora, degradację lub wydalenie z zawodowej służby wojskowej, powodują z mocy prawa utratę stanowiska prokuratora;

4) z dniem utraty przez niego obywatelstwa polskiego lub uzyskania obywatelstwa innego państwa.

Kiedy wygasa stosunek pracy urzędnika służby cywilnej?

Przykład 4: Stosunek pracy urzędnika służby cywilnej wygasa w razie:

1) odmowy złożenia ślubowania;

2) utraty obywatelstwa państwa należącego do Unii Europejskiej lub innego państwa, którego obywatelom na podstawie umów międzynarodowych lub przepisów prawa wspólnotowego przysługuje prawo do podjęcia zatrudnienia na terytorium RP:

3) prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby cywilnej;

4) prawomocnego skazania za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;

5) prawomocnego orzeczenia utraty praw publicznych lub zakazu wykonywania zawodu urzędnika w służbie cywilnej;

6) upływu trzech miesięcy nieobecności w pracy z powodu tymczasowego aresztowania;

7) odmowy wykonania decyzji w sprawie przeniesienia lub niepodjęcia pracy w urzędzie, do którego urzędnik został przeniesiony.

Kiedy wygasa stosunek pracy pracownika samorządowego?

Przykład 5: Stosunek pracy pracownika samorządowego wygasa:

1) W przypadku odmowy złożenia ślubowania przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków służbowych przez pracownik samorządowego zatrudnionego na stanowisku urzędniczym, dochodzi do wygaśnięcia stosunku pracy;

2) Stosunek pracy pracownika samorządowego mianowanego wygasa w przypadku:

- prawomocnego orzeczenia utraty praw publicznych;

- prawomocnego skazania za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;

3) Stosunki pracy z wyboru w dotychczasowych urzędach gmin, starostwach powiatowych lub urzędach marszałkowskich wygasają z dniem utworzenia nowej jednostki samorządu terytorialnego;

4) Wygaśnięcie stosunku pracy wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest równoznaczne z odwołaniem jego zastępcy lub zastępców.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1510)