Pierwsze niekorzystne skutki reformy PIP: konieczne zmiany w przepisach m.in. zapewnienie apolityczności Inspekcji Pracy

• Pierwsze negatywne skutki reformy PIP
• Pracodawcy boją się zatrudniać po reformie PIP
• Konieczna zmiana przepisów dot. PIP

Pierwsze negatywne skutki reformy PIP

Rada Przedsiębiorczości przedstawia stanowisko w sprawie pierwszych skutków obowiązywania przepisów, które od 8 lipca 2026 r. przyznały Państwowej Inspekcji Pracy uprawnienie do przekształcania - w drodze decyzji administracyjnej - umów cywilnoprawnych w stosunek pracy.

1. Ostrzeżenia środowiska pracodawców nie były przesadą

Już na etapie prac legislacyjnych środowisko pracodawców konsekwentnie wskazywało, że przeniesienie kwalifikacji stosunku prawnego z sądu do postępowania administracyjnego rodzi poważne ryzyko dla pewności prawa i dla stabilności legalnych, elastycznych form współpracy. Podnosiliśmy, że narzędzie tak szerokie w praktyce dotknie nie tych podmiotów, które nadużywają umów cywilnoprawnych, lecz przedsiębiorców działających w dobrej wierze, u których forma współpracy jest świadomym i zgodnym z prawem wyborem stron. Te zastrzeżenia były podstawą negatywnej oceny pierwotnego projektu.

2. Obawy zaczynają się materializować

Pierwsze tygodnie obowiązywania ustawy potwierdzają te obawy. Przedmiotem skoordynowanego postępowania organów kontrolnych stał się podmiot, który zapewniał wysokie standardy współpracy i który sam, w toku prac nad regulacją pracy platformowej, zabiegał o systemowe i przewidywalne rozwiązania; co najistotniejsze w przypadku którego wcześniejsze kontrole nie wykazały nieprawidłowości w kwestionowanym dziś modelu. Zmiana modelu współpracy, wokół której toczy się postępowanie, była zaplanowaną wcześniej decyzją biznesową, zgodną z obowiązującymi przepisami a nie reakcją na czynności kontrolne. Trudno o wyraźniejszą ilustrację problemu.

Ponadto odgórne inicjowanie kontroli w stosunku do firm przeprowadzających zmiany organizacyjne i biznesowe musi rodzić zastrzeżenia i obawy. Zobowiązywanie Państwowej Inspekcji Pracy, podlegającej Sejmowi RP, przez resort pracy do przeprowadzenia kontroli we wskazanych podmiotach tylko potwierdza wcześniejsze obawy przedsiębiorców co do przyznawania władczych uprawnień PIP.

Działania kontrolne powinny być prowadzone zgodnie z obowiązującymi procedurami, z poszanowaniem zasady bezstronności i domniemania działania zgodnego z prawem. Równie odpowiedzialna powinna być komunikacja przedstawicieli instytucji publicznych. Wypowiedzi poprzedzające zakończenie kontroli lub przesądzające o jej wynikach mogą negatywnie wpływać na reputację kontrolowanego przedsiębiorstwa, jego relacje z pracownikami i partnerami biznesowymi, a w konsekwencji także na jego sytuację ekonomiczną.

Pracodawcy boją się zatrudniać po reformie PIP

3. Skutki dla gospodarki

Administracyjna reklasyfikacja umów w obszarze zatrudnienia, oparta na niejasnych zasadach działania organów, wprowadza do obrotu gospodarczego trwałą niepewność. Uderza w przewidywalność prowadzenia działalności, zniechęca do inwestycji i w konsekwencji zagraża miejscom pracy oraz stabilności całych łańcuchów współpracy. Nowe uprawnienia PIP rodzą efekt mrożący w postaci obawy przedsiębiorców przed zatrudnianiem kolejnych osób i ograniczają elastyczność polskiego rynku. Osłabia to pozycję polskich przedsiębiorstw w konkurencji międzynarodowej, szczególnie w sektorze nowoczesnych usług i technologii, a to one powinny być podstawą rozwoju naszej gospodarki.

Konieczna zmiana przepisów dot. PIP

4. Wezwanie do zmiany przepisów

Rada Przedsiębiorczości wzywa Radę Ministrów i Parlament do pilnej dyskusji w sprawie zmian przepisów, które:

• przywrócą zasadę generalną przyznającą sądowi pracy rolę organu rozstrzygającego spory co do istnienia stosunku pracy, ograniczając decyzję administracyjną do przypadków oczywistych;
• wyłączą stosowanie sankcji wobec podmiotów działających w dobrej wierze, w szczególności potwierdzonych wcześniejszymi pozytywnymi wynikami kontroli;
• zapewnią apolityczność Państwowej Inspekcji Pracy we współpracy z partnerami społecznymi;
• zapewnią spójność z wdrażaną dyrektywą o pracy platformowej, tak aby przepisy krajowe nie zaostrzały ram unijnych w sposób godzący w konkurencyjność polskich firm.

Deklarujemy pełną gotowość do udziału w pracach nad tymi zmianami.

Źródło: Rada Przedsiębiorczości