Przyjęto reformę PIP: Jednak potężne uprawnienia dla inspektorów - poleceniem nakażą stosunek pracy zamiast umowy cywilnoprawnej

• Reforma PIP przyjętą na SKRM – co dalej?
• Inspektor pracy jednak stwierdzi stosunek pracy - ale jak to będzie działać? W szczegółach procedura różni się od tej z anulowanego niedawno projektu reformy PIP
• Reforma PIP a ochrona pracowników – zabezpieczenie na czas postępowania
• Kontrole zdalne i wymiana danych - Państwowa Inspekcja Pracy przejdzie cyfryzację
• Przy okazji reformy PIP wejdą także wyższe kary dla pracodawców łamiących prawo pracy
• Kiedy reforma PIP wchodzi w życie?

Reforma PIP przyjętą na SKRM – co dalej?

Wczoraj, 5 lutego 2026 roku, Stały Komitet Rady Ministrów przyjął długo wyczekiwany projekt reformy Państwowej Inspekcji Pracy. Informację potwierdził również wczoraj oficjalnie resort rodziny i pracy. Teraz projektem zajmie się Rada Ministrów.

Reforma PIP to nie tylko wewnętrzna inicjatywa rządu. To również realizacja kamieni milowych (A71G i A72G) Krajowego Planu Odbudowy, do których Polska się zobowiązała.

Inspektor pracy jednak stwierdzi stosunek pracy - ale jak to będzie działać? W szczegółach procedura różni się od tej z anulowanego niedawno projektu reformy PIP

Największa zmiana dotyczy uprawnień inspektorów pracy. Dziś, gdy inspektor stwierdzi, że umowa zlecenia czy dzieło w rzeczywistości spełnia przesłanki stosunku pracy, może jedynie skierować sprawę do sądu. Po reformie PIP procedura będzie wyglądać inaczej. Nowy mechanizm zakłada trzy etapy:

1. Polecenie kontrolera – inspektor pracy wyda przedsiębiorcy polecenie doprowadzenia stanu do zgodności z prawem.
2. Decyzja okręgowego inspektora pracy – jeśli pracodawca nie wykona polecenia, okręgowy inspektor pracy wyda decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy.
3. Odwołanie do sądu – przedsiębiorca będzie mógł odwołać się od decyzji w ciągu 30 dni.

Reforma PIP a ochrona pracowników – zabezpieczenie na czas postępowania

Projekt przewiduje istotną ochronę dla osób, których dotyczy postępowanie. Na początku postępowania przed sądem wydawane będzie zabezpieczenie. W praktyce oznacza to, że do wypowiadania i rozwiązywania umów (tych, które jeszcze nie są stosunkiem pracy, a których dotyczy postępowanie) stosowane będą przepisy prawa pracy. Chronieni szczególnie będą więc m. in.:

• kobiety w ciąży,
• osoby w wieku przedemerytalnym.

A zwykłej ochronie, to jest konieczności podania przyczyny rozwiązania umowy, będą podlegać wszyscy, którzy nie mają umowy o pracę, ale dotyczy ich postępowanie PIP.

Kontrole zdalne i wymiana danych - Państwowa Inspekcja Pracy przejdzie cyfryzację

Reforma PIP to nie tylko kwestia stwierdzania stosunku pracy. Projekt zakłada również:

• wymianę informacji między ZUS, PIP i KAS - na potrzeby kontroli i analizy ryzyka,
• kontrole zdalne - z wykorzystaniem urządzeń umożliwiających przeprowadzenie czynności na odległość,
• elektroniczną dokumentację - w tym protokoły kontroli w postaci elektronicznej,
• programy kontroli oparte na analizie ryzyka - roczne i wieloletnie, sporządzane przez Głównego Inspektora Pracy.

Przy okazji reformy PIP wejdą także wyższe kary dla pracodawców łamiących prawo pracy

Reforma Państwowej Inspekcji Pracy przewiduje także zmiany w wysokości kar grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Jak wskazuje MRPiPS, nowe stawki mają:

• zapewnić skuteczniejszą ochronę pracowników,
• pełnić funkcję odstraszającą dla pracodawców nieprzestrzegających przepisów.

Kiedy reforma PIP wchodzi w życie?

Na razie projekt został przyjęty przez Stały Komitet Rady Ministrów. Przed nami jeszcze:

• przyjęcie przez Radę Ministrów,
• prace parlamentarne w Sejmie i Senacie,
• podpis Prezydenta.

Biorąc pod uwagę zobowiązania wynikające z KPO, można spodziewać się, że rząd będzie dążył do sprawnego przeprowadzenia projektu przez kolejne etapy legislacyjne, zwłaszcza, że reforma i tak jest spóźniona, bo wcześniejszy zbyt restrykcyjny projekt nie znalazł akceptacji u premiera. Jak się jednak okazuje, najważniejsze - stwierdzanie stosunku pracy przez inspektora PIP - pozostaje, tyle że rozbite na etapy i rozpoznawane przez sąd w razie odwołania

Źródło: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej