REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zakaz dyskryminacji osób świadczących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych

Katarzyna Bartman

REKLAMA

Ustawa o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania nie zrównuje sytuacji osób zatrudnionych na podstawie umowy o dzieło lub zlecenia do pozycji pracowników. Jednak z osób tych został zdjęty obowiązek udowodnienia faktu dyskryminowania. Dotychczas taki przywilej mieli jedynie pracownicy.

Rozmowa ze Sławomirem Paruchem, wspólnikiem w kancelarii Sołtysiński Kawecki & Szlęzak, kierującym Departamentem Prawa pracy.

REKLAMA

Autopromocja

•  Jakie najistotniejsze zmiany w traktowaniu pracowników i zleceniobiorców wniosła obowiązująca od stycznia 2011 r. ustawa o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania?

– Przede wszystkim nowa ustawa nie nakazuje bezgranicznego równego traktowania osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych i pracowników. Między tymi kategoriami ustawa nadal pozostawiła istotne różnice.

Jeśli mamy do czynienia z sytuacją, w której zleceniobiorcy lub wykonawcy dzieł wykonują swoje zadania w warunkach takich jak pracownicy, to możemy rozważać podważenie tych stosunków cywilnoprawnych jako ukrytych umów o pracę. Instrumentem do podważenia fikcyjnych umów-zleceń czy o dzieło nie jest jednak nowa ustawa o równym traktowaniu, ale przepisy Kodeksu pracy. Omawiana ustawa nie wprowadza w tej materii aż tak daleko idących zmian.

Natomiast nowa ustawa w ramach stosunków cywilnoprawnych nakazuje równo traktować osoby zatrudnione w ramach poszczególnych kategorii (np. zleceniobiorców wykonujących te same lub podobne czynności). Nie jest to jednak bezwzględny nakaz równości – dotyczy on jedynie 10 wskazanych w ustawie kryteriów (płeć, rasa, pochodzenie, pochodzenie etniczne, narodowość, religia, wyznanie, światopogląd, wiek czy orientacja seksualna). Bardziej właściwe byłoby stwierdzenie, że osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych można traktować nierówno (w ramach odpowiednich kategorii) ze względu na wszystkie okoliczności poza ww. dziesięcioma kryteriami dyskryminacji wskazanymi w ustawie.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Warto podkreślić, że Kodeks pracy, podając te same kryteria dyskryminacji, wskazuje je jedynie przykładowo, ponad ogólny zakaz dyskryminacji. To bardzo istotna różnica. Pracowników nie można bowiem nierówno traktować ze względu na jakiekolwiek kryterium, np. ze względu na formę ubierania się, kolor włosów czy upodobanie do intensywnego makijażu. A zatem ochrona pracowników nadal pozostaje znacznie bardziej kompleksowa.

•  Podsumowując, trzeba zaznaczyć, że nowa ustawa nie zapewniła osobom zatrudnionym na podstawie umowy o dzieło takich samych uprawnień jak pracownikom. Czy oznacza to, że pracodawcy, którzy dotąd np. nie przekazywali na rzecz wykonawców dzieł żadnych świadczeń, nadal nie będą mieli obowiązków w tym zakresie?

– Ustawa o równym traktowaniu przyznaje osobom zatrudnionym na podstawie umów cywilnoprawnych jedynie wybrane uprawnienia, które przysługują pracownikom. Co do zasady sprowadzają się one do zakazu dyskryminacji ze względu na 10 wskazanych już wcześniej kryteriów. Jednak w żadnym razie nie dają prawa do zrównania sytuacji wykonawców dzieł do tej, jaką mają pracownicy. W szczególności miałoby to dotyczyć świadczeń socjalnych lub innych przywilejów czy benefitów, takich jak: urlopy, dodatek za pracę w nadgodzinach lub w porze nocnej i inne. Wyraźna granica oddzielająca te kategorie prawne, tj. pracowników i wykonawców dzieł, pozostaje nienaruszona. Można powiedzieć, że omawiana ustawa przyznaje jedynie wybrane „instrumenty obronne” przed nierównym traktowaniem, a nie dodatkowe przywileje socjalne czy płacowe.


•  Ponadto omawiana ustawa zakazuje dyskryminacji płacowej. A zatem, jak należy rozumieć te przepisy?

REKLAMA

– Umowy-zlecenia i umowy o dzieło to umowy cywilnoprawne, które co do zasady są objęte zasadą swobody umów, a często również zasadą swobody działalności gospodarczej. Ta ostatnia ma prawie pełny zakres, tzn. jest ograniczona tylko klauzulami, zasadami i przepisami prawa. Natomiast omawiana ustawa wprowadza dodatkowe, ograniczające ją kryteria przez wprowadzenie (jedynie) 10 kryteriów dyskryminacyjnych. Innymi słowy, można różnicować wynagrodzenie dwóch wykonawców dzieł we wszystkich przypadkach poza sytuacjami, gdy to różnicowanie wynika z kryteriów określonych w ustawie. Jeśli przykładowo przedsiębiorca zleca tłumaczenie tego samego dokumentu dwóm tłumaczom, to bez przeszkód może zapłacić stawkę: jednemu 100 zł, a drugiemu tylko 50 zł. Jeśli jednak przedsiębiorca płaci temu drugiemu tłumaczowi mniej tylko dlatego, że tłumacz jest innej narodowości oraz że wychodzi z założenia, iż jak zapłaci mniej, to ten i tak będzie zadowolony, ponieważ w jego ojczyźnie obowiązują o wiele niższe stawki płacowe, to takie różnicowanie jest niedopuszczalne.

Tak samo niedopuszczalne jest też różnicowanie płacowe wykonawców dzieł ze względu na ich orientację seksualną, płeć czy wiek. Można natomiast różnicować wynagrodzenia ze względu na inne okoliczności, takie jak choćby stan cywilny wykonawcy dzieła.

•  Na jakie jeszcze inne istotne postanowienia wprowadzone ustawą o równym traktowaniu zwróciłby Pan uwagę osób współpracujących z wykonawcami dzieł czy zleceniobiorcami?

– Należałoby wspomnieć o ciężarze dowodu. Przy dochodzeniu swoich roszczeń z tytułu nierównego traktowania ciężar dowodu był przerzucony na drugą stronę, czyli na pracodawcę. Teraz podobny mechanizm wprowadzono w omawianej ustawie dla innych kategorii osób niż pracownicy. Jeśli np. wykonawca dzieła wskaże kryterium dyskryminacji i uprawdopodobni, że ze względu na to kryterium był nierówno potraktowany, to ciężar udowodnienia okoliczności z tym związanych przejdzie na drugą stronę (czyli np. osobę/firmę zatrudniającą wykonawcę dzieła), która będzie musiała wykazać, że nierówne traktowanie wynikało z obiektywnych przesłanek albo w ogóle nie miało miejsca.

•  Zdarza się, że pracownik jest jednocześnie wykonawcą dzieła. Jakie przepisy będą miały zastosowanie w przypadku zgłoszenia dyskryminacji, jeśli sytuacja dotyczyła umowy o dzieło?

– Często takie umowy z pracownikiem mają charakter fikcyjny, tj. są zawierane wyłącznie po to, aby nie płacić dodatku za nadgodziny bądź omijać rygory dotyczące dobowego lub tygodniowego okresu odpoczynku. W takim przypadku do działań dyskryminacyjnych powinny mieć zastosowanie przepisy Kodeksu pracy.

Jednak można sobie wyobrazić również sytuację, w której pracodawca zawrze ze swoim pracownikiem umowę cywilnoprawną, która będzie miała realny charakter. Takim wyjątkiem jest zawarcie np. umowy cywilnej, która swoim przedmiotem odbiega od przedmiotu umowy o pracę (np. osoba jest zatrudniona w firmie na umowę o pracę jako specjalista IT, a umowę o dzieło zawrze na przygotowanie wyjazdu integracyjnego lub imprezy firmowej). Okazjonalne (np. jednorazowe) zawarcie takiej umowy, której przedmiot znacznie odbiega od zakresu obowiązków w ramach umowy o pracę, jest możliwe do wybronienia przez pracodawcę i moim zdaniem nie stanowi naruszenia prawa.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: kadry.infor.pl

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
NSA: świadczenie pielęgnacyjne 54 800 zł, a nie 2988 zł. Niestety bez odsetek

Tyle gminę kosztuje trzy lat upierania się przy odmowie uznania stałej opieki nad staruszkiem 86 lat. Procesy przed WSA i NSA trwały tak długo, że skumulowała się znaczna kwota zaległego świadczenia pielęgnacyjnego. MOPS i SKO uznały (nie wiadomo na jakiej podstawie prawnej), że staruszek nie wymaga opieki (stałej) bo potrafi przejść z pokoju do pokoju. I da radę zrobić sobie herbatę. NSA miał inne zdanie.

Świadczenie urlopowe 2024 i 2025 r.

Świadczenie urlopowe ustalane jest w wysokości, która nie może być wyższa od odpisu podstawowego na zfśs. W 2024 r. wysokość tego świadczenia dla pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy w normalnych warunkach pracy wynosi 2417,14 zł. Czy już wiadomo, ile wyniesie w 2025 r.?

Zmiana minimalnej stawki godzinowej. Jak obliczać wynagrodzenie za umowę zlecenia na przełomie czerwca i lipca 2024 r.

1 lipca 2024 r. zmieni się minimalna stawka godzinowa należna za każdą godzinę wykonywania zlecenia. Ustalając wynagrodzenie za zlecenie wyrażone w stawce godzinowej należy pamiętać, aby nie było niższe od stawki minimalnej.

PIP: Kontrola pracodawcy o każdej porze dnia i nocy, bez uprzedzenia i bez upoważnienia

Państwowa Inspekcja Pracy może kontrolować pracodawców o każdej porze dnia i nocy. Jednak do przeprowadzenia kontroli konieczna jest legitymacja służbowa i specjalne upoważnienie. Wkrótce to się może zmienić.

REKLAMA

Renta wdowia 15%. Nie dla zaniżenia świadczenia. Postulaty wyrównania dla wdów pokrzywdzonych modelem kroczącym. I przyznania zwolnienia z PIT

Renta wdowia przez okres 2025 r. wypłacana w zaniżonej wartości. Początkowo będzie to tylko 15%. Nic nie wskazuje dziś na to, aby Sejm przyjął inne rozwiązanie. Zresztą rząd zapowiedział 15% jeszcze na początków rządów (w grudniu 2023 r.) Wskaźnik 15% wywołuje protesty osób zainteresowanych rentą wdowią. Dlaczego więc nie przyznać wyrównania do kwot wypłacanych na podstawie 15% (wypłata wyrównania w 2026 r. albo 2027 r.) I równolegle - za okres obowiązywania modelu kroczącego -zaproponować osobom poszkodowanym tym modelem zwolnienie z podatku PIT. 

MRPiPS: 1000 zł miesięcznie dodatku do wynagrodzenia już od lipca 2024 r. Dla kogo?

W środę, 19 czerwca 2024 r. rząd przyjął cztery programy finansowania dodatków do wynagrodzeń w wysokości 1000 zł brutto miesięcznie. Programy zostały opracowane przez Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej.

Budżetówka: 1000 zł miesięcznie brutto do końca 2027 r. [Katalog uprawnionych]

Wypłata 1000 zł brutto dodatku motywacyjnego miesięcznie (pierwsze wypłaty w lipcu 2024 r.) potrwa aż do końca 2027 r. Istniały obawy, że dodatek ten będzie miał krótszy okres finansowania. Na szczęście się nie potwierdziły. Podstawą wypłaty 1000 zł są uchwały Rady Ministrów. W artykule omówienie każdej z nich.

Można połączyć dwa świadczenia: 1) Renta wdowia i 2) Udział w emeryturze zmarłych: męża albo żony [wypłata gwarantowana]

Na dziś jest duże rozczarowanie rentą wdowią. W Sejmie prace toczą się wolno (według emerytów bardzo wolno). I nawet jak ustawa wejdzie w 2024 roku, to przez długi czas świadczenia z „renty wdowiej” będą wypłacane w zaniżonej wartości. Istnieje jednak możliwość zwiększenia niskiej wartości renty wdowiej poprzez wypłatę gwarantowaną (wypłata jednorazowa często około 30 000 zł - wysoki podatek PIT) .

REKLAMA

Ile lat trzeba przepracować żeby starać się o rentę?

Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia określone warunki. Jednym z tych warunków, niezbędnym do uzyskania renty, jest odpowiedni okres składkowy i nieskładkowy. Długość tego okresu uzależniona jest od wieku osoby ubezpieczonej.

Bezpłatne wakacyjne turnusy rehabilitacyjne dla dzieci

Również w 2024 r. będą organizowane bezpłatne wakacyjne turnusy rehabilitacyjne dla dzieci ubezpieczonych. Poniżej opis, gdzie, dla kogo, kiedy, na jakie schorzenia i na jakich warunkach organizowane są turnusy.

REKLAMA