Menedżer cudzoziemiec - jak rozliczyć wynagrodzenie

• Prawo wspólnotowe a obowiązek ubezpieczeń społecznych
• Podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu

W celu rozstrzygnięcia obowiązku ubezpieczeń społecznych cudzoziemców podstawowym kryterium, jakie należy brać pod uwagę, jest miejsce wykonywania przez nich pracy oraz to, czy istnieje tytuł do objęcia ubezpieczeniami.

Jeśli cudzoziemiec wykonuje pracę w Polsce, wówczas w Polsce będą odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne. Wyłączenie stosowania tej zasady będzie miało zastosowanie jedynie w ściśle określonych przypadkach, o których stanowią umowy międzynarodowe i prawo wspólnotowe.

Obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; dalej ustawa o sus).

Od powyższej zasady istnieje wyjątek dotyczący uczniów i studentów do 26. roku życia, którzy nie podlegają ani obowiązkowo, ani dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Może mieć to jedynie zastosowanie w przypadku rozstrzygania obowiązku ubezpieczeń przy zawieraniu kontraktu menedżerskiego. Jest to przepis na tyle ogólny, że można z niego wnioskować, że wszystkie osoby fizyczne – czyli zarówno Polacy, jak i cudzoziemcy – podlegają ubezpieczeniom społecznym, jeżeli wykonują pracę na terenie Polski i na rzecz polskiego podmiotu.

WAŻNE

Jeżeli cudzoziemiec zawarł na terenie Polski z polskim podmiotem np. kontrakt menedżerski, będzie podlegał ubezpieczeniom społecznym w Polsce.

PRZYKŁAD

W firmie ABC mającej siedzibę w Polsce zatrudniono obywatela Węgier na podstawie kontraktu menedżerskiego. W związku z powierzeniem tej osobie od 2009 r. funkcji zarządzającego firmą, co roku dostarcza ona certyfikat rezydencji wystawiony przez węgierski urząd podatkowy. Z tego tytułu osoba ta będzie podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a do ubezpieczenia chorobowego menedżer będzie mógł przystąpić dobrowolnie.

Należy pamiętać, że cudzoziemcy zatrudnieni przez polskie podmioty w ramach umowy zlecenia nie będą podlegać ubezpieczeniom społecznym, jeśli tak będzie stanowiła umowa międzynarodowa, której stroną jest Polska, lub przepisy prawa wspólnotowego.

Nie podlegają ubezpieczeniom społecznym także obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Polski nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej (art. 5 ust. 2 ustawy o sus).

Prawo wspólnotowe a obowiązek ubezpieczeń społecznych

W związku z częstym przemieszczaniem się osób w obszarze państw członkowskich Unii Europejskiej, należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Konfederacji Szwajcarskiej powstają wątpliwości, jak w prawidłowy sposób zatrudniać takie osoby w Polsce. Do osób tych mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.UE L 166 str. 1 z 30 kwietnia 2004 r.).

Zgodnie z art. 11 ust. 3 lit. a powołanego rozporządzenia, osoba, która wykonuje w państwie członkowskim pracę najemną lub na własny rachunek, podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego, w którym wykonuje pracę. Nie ma znaczenia miejsce zamieszkania takiej osoby, a także miejsce siedziby pracodawcy lub zarejestrowania działalności gospodarczej.

PRZYKŁAD

Obywatel Hiszpanii jest zatrudniony na podstawie kontraktu menedżerskiego i wykonuje pracę w polskiej firmie w Krakowie. Osoba ta, mimo że ma stałe miejsce zamieszkania w Hiszpanii, podlega polskim przepisom dotyczącym ubezpieczeń społecznych, gdyż wykonuje pracę w Polsce.

Podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu

Obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlega osoba, która spełnia warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, tj. m.in.:

● wykonuje pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosujemy przepisy dotyczące zlecenia, np. na podstawie kontraktu menedżerskiego,
● jest członkiem rady nadzorczej posiadającym miejsce zamieszkania na terytorium RP (art. 66 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, dalej ustawa zdrowotna).

Zatem osoby wykonujące pracę w charakterze członka zarządu nie będą podlegać zarówno ubezpieczeniom społecznym, jak i zdrowotnemu.

W przypadku gdy cudzoziemiec będzie miał tytuł do objęcia go ubezpieczeniami społecznymi, wówczas będzie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeżeli:

● posiada obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) i zamieszkuje na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA),
● nie posiada obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, a przebywa na terytorium Polski na podstawie wizy pobytowej w celu wykonywania pracy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (poza zezwoleniem na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemca, który przebywa w Polsce nielegalnie i spełni warunki określone w art. 53a ust. 2 ustawy z 13 czerwca o cudzoziemcach do uzyskania takiego zezwolenia), zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, posiada zgodę na pobyt tolerowany lub status uchodźcy nadany w Polsce albo korzysta z ochrony czasowej na terytorium Polski,
● w pozostałych przypadkach określonych w art. 3 ustawy zdrowotnej.

Zasady opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne są takie same zarówno dla cudzoziemców, jak i osób krajowych. W niektórych przypadkach będzie możliwe zastosowanie wobec cudzoziemców zasady obniżenia składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na podatek. Zasada ta nie znajdzie jednak zastosowania, jeżeli dochody cudzoziemca będą zwolnione z opodatkowania w Polsce na podstawie umowy międzynarodowej, której Polska jest stroną (art. 83 ust. 3 pkt 4 ustawy zdrowotnej).

WAŻNE

Zasada obniżenia składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na podatek nie będzie miała zastosowania, jeżeli dochody cudzoziemca będą zwolnione z opodatkowania w Polsce na podstawie umowy międzynarodowej, której Polska jest stroną.

Więcej na ten temat znajdziesz w płatnej części serwisu w artykule: Jak naliczać wynagrodzenia cudzoziemcom zatrudnionym w Polsce