Kategorie

Jakie mogą być skutki nieopłacania składek na ZUS

Małgorzata Kozłowska
Niesolidny płatnik, który zalega w płatnościach na rzecz ZUS, musi liczyć się z dotkliwymi sankcjami. Będzie musiał  nie tylko opłacić zadłużenie wraz z ustawowymi odsetkami, lecz również może zostać ukarany za wykroczenie lub nawet za przestępstwo.

Zadłużenie na rzecz ZUS skutkuje nie tylko zwiększeniem kosztów związanych z koniecznością uregulowania zadłużenia. Z czasem może doprowadzić nawet do upadku przedsiębiorstwa.

Odsetki za zwłokę

Od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika odsetki za zwłokę na zasadach i w wysokości określonych w Ordynacji podatkowej (tzw. odsetki podatkowe). Odsetek nie nalicza się, jeśli ich wysokość nie przekroczyłaby 6,60 zł (art. 23 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej ustawą systemową). Obecnie odsetki od zaległości podatkowych wynoszą 14% (od 9 czerwca 2011 r.).

W jaki sposób można zaoszczędzić na składkach ZUS >>

WAŻNE!

W przypadku nieopłacenia składek w terminie należy uiścić odsetki, nawet jeżeli opóźnienie w opłaceniu składek jest niezawinione przez płatnika. Taką wykładnię potwierdził Sąd Najwyższy, który w wyroku z 9 maja 2007 r. uznał, że obowiązek zapłaty odsetek od nieuiszczonych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne nie jest uzależniony od winy płatnika (I UK 362/06).

Opłata dodatkowa

W razie nieopłacenia składek lub opłacenia ich w zaniżonej wysokości ZUS może wymierzyć opłatę dodatkową do wysokości 100% nieopłaconych składek (art. 24 ust. 1 ustawy systemowej). Zastosowanie tej sankcji przez ZUS – w przeciwieństwie do odsetek za zwłokę – uzależnione jest od tego, czy opóźnienie było zawinione przez płatnika. Sąd Najwyższy w wyroku z 18 stycznia 2008 r. stwierdził, że do wymierzenia opłaty dodatkowej konieczne jest ustalenie winy płatnika składek w ich nieopłaceniu lub opłaceniu w zaniżonej wysokości (II UK 98/07). Inaczej powinien być traktowany płatnik, który opóźnia się z obowiązkiem opłacenia składek mimo dobrej kondycji ekonomicznej, a inaczej taki, który ma trudności finansowe. ZUS powinien brać pod uwagę dotychczasowy stosunek płatnika do obowiązku składkowego.

Nieopłacenie składek jako wykroczenie i przestępstwo

Nieopłacanie składek na ubezpieczenia społeczne w przewidzianym przepisami terminie jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny do 5000 zł (art. 98 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej). Ponadto Kodeks karny stanowi, że pracodawca złośliwie lub uporczywie naruszający prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.


Podwójne sankcje niezgodne z Konstytucją RP

18 listopada 2010 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy dopuszczające wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn dwa rodzaje sankcji – odpowiedzialność za wykroczenie oraz tzw. opłatę dodatkową – są niezgodne z Konstytucją RP. Zakwestionowane przepisy stwarzają stan prawny, w którym za ten sam czyn, polegający na nieopłaceniu składek pobieranych przez ZUS, na płatnika mogą spaść podwójne sankcje. ZUS może wymierzyć dodatkową opłatę w wysokości do 100% nieopłaconych składek. Niezależnie od tego sąd może ukarać płatnika karą grzywny w wysokości do 5000 zł. Jeżeli natomiast nieopłacenie przez płatnika składek doprowadziłoby do naruszenia praw pracownika, wynikających ze stosunku ubezpieczenia społecznego (np. prawa do pomocy medycznej lub prawa do emerytury bądź renty), płatnikowi – obok dodatkowej opłaty – mogłaby być wymierzona jedna z kar przewidzianych w art. 218 § 1 k.k. W ocenie Trybunału, tzw. dodatkowa opłata, mimo swojej nazwy, nie ma na celu zrekompensowania opóźnienia w opłaceniu składek – tę funkcję pełnią bowiem odsetki za zwłokę. Jest rodzajem kary administracyjnej, która pełni funkcję represyjno-prewencyjną i dyscyplinującą, zbliżoną do funkcji kar za wykroczenie lub przestępstwo.

Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej przepisów na maksymalny dopuszczalny czas – 18 miesięcy. Zalecił jednak sądom uwzględnianie wyroku w bieżącej działalności orzeczniczej. Niekonstytucyjny przepis utraci moc obowiązującą 31 maja 2012 r.

Egzekucja

Stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy systemowej należności z tytułu składek, czyli składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.

Zwrot nienależnie opłaconych składek >>

Egzekucja administracyjna jest prowadzona przez dyrektora oddziału ZUS lub naczelnika urzędu skarbowego. Natomiast organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji sądowej jest komornik sądowy.

W celu zabezpieczenia należności z tytułu składek ZUS może ustanowić hipotekę przymusową oraz zastaw skarbowy na majątku dłużnika.

Inne sankcje

Zaległości składkowe mogą mieć również dalekosiężne skutki. Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym przewiduje, że na wniosek wierzyciela posiadającego tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko osobie fizycznej wpisuje się do rejestru dłużników niewypłacalnych dłużnika, który w terminie 30 dni od daty wezwania do spełnienia świadczenia nie zapłacił należności stwierdzonych tytułem wykonawczym. ZUS jako wierzyciel może również zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika, który jest niewypłacalny. Ponadto na wniosek ZUS sąd upadłościowy może także orzec wobec dłużnika zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu, na okres od 3 do 10 lat (art. 373 ust. 1 i art. 376 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego).

Podstawa prawna:

  • art. 23 ust. 1 i 1a, art. 24 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 2 i 4, art. 27 ust. 1 i 2, art. 66 ust. 4, art. 98 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.),
  • art. 17 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia,
  • art. 218 § 1 Kodeksu karnego,
  • art. 19 § 1 i 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DzU z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.),
  • art. 20 ust. 1, art. 373 ust. 1, art. 376 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (DzU z 2009 r. nr 175, poz. 1361 ze zm.),
  • art. 56 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (DzU z 2007 r. nr 168, poz. 1186 ze zm.),
  • obwieszczenie Ministra Finansów z 10 czerwca 2011 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (MP nr 50, poz. 557).

Orzecznictwo:

  • wyrok TK z 18 listopada 2010 r. (P 29/09, DzU nr 225, poz. 1474),
  • wyrok SN z 9 maja 2007 r. (I UK 362/06, OSNP 2008/11–12/175),
  • wyrok SN z 18 stycznia 2008 r. (II UK 98/07, OSNP 2009/5–6/73).
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.