Kategorie

Prawo do urlopu macierzyńskiego w szczególnych okolicznościach

Anna Czajkowska
Urodzenie martwego dziecka upoważnia do urlopu macierzyńskiego w wymiarze 8 tygodni. Natomiast w przypadku poronienia taki urlop nie przysługuje, a pracownica ma prawo jedynie do zwolnienia na czas niezdolności do pracy.

Uprawnienie do urlopu macierzyńskiego związane jest z porodem rozumianym w sensie medycznym. Z medycznego punktu widzenia czym innym jest poronienie, a czym innym urodzenie martwego dziecka. Zarówno poronienie, jak i tzw. urodzenie martwe są zaliczane do procesów fizjologicznych związanych z wydaleniem lub wydobyciem z ustroju matki płodu, które następują na różnych etapach ciąży. Wyjaśnienia podstawowych pojęć zawarte są w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (zwanym dalej rozporządzeniem).

Poronienie

Ciąża trwająca poniżej granicy czasowej wynoszącej 22 tygodnie (dokładnie 21 tygodni i 6 dni) jest zaliczana do poronienia. Wynika to z definicji poronienia zawartej w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Zgodnie z nią poronieniem określa się wydalenie lub wydobycie z ustroju matki płodu, który nie oddycha ani nie wykazuje żadnego innego znaku życia, jak czynność serca, tętnienie pępowiny lub wyraźne skurcze mięśni zależnych od woli, jeśli nastąpiło to przed upływem 22. tygodnia ciąży (21 tygodni i 6 dni). Poronienie odnotowuje się w dokumentacji medycznej.

Kiedy można zwolnić pracownika na urlopie macierzyńskim >>

Z poronieniem nie łączą się żadne uprawnienia związane z porodem. Odnoszący się do tego zagadnienia art. 1801 k.p. mówi wprost o urodzeniu martwego dziecka, natomiast pomija kwestie związane z poronieniem. Pracownicy, która straciła dziecko we wczesnym stadium ciąży, przysługuje jedynie zwolnienie na czas niezdolności do pracy. Co ważne, za czas niezdolności do pracy wskutek choroby przypadającej w ciąży pracownica zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia (art. 92 § 1 pkt 2 k.p.). Gdyby nieobecność w pracy wynosiła więcej niż 33 dni w ciągu roku, wówczas pracownicy przysługuje zasiłek chorobowy określony przepisami ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2010 r. nr 77, poz. 512 ze zm.).

Urodzenie martwego dziecka

Urodzeniem martwym określa się całkowite wydalenie lub wydobycie z ustroju matki płodu, jeśli nastąpiło po upływie 22. tygodnia ciąży, który po takim wydaleniu lub wydobyciu nie oddycha ani nie wykazuje żadnego innego znaku życia, jak czynność serca, tętnienie pępowiny lub wyraźne skurcze mięśni zależnych od woli.


Reklama

Kodeks pracy w art. 1801 przesądza o tym, że w razie tego rodzaju urodzenia (a także zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia) pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodni po porodzie, jednak nie krócej niż przez okres 7 dni od zgonu dziecka.

Modyfikacja powyższej reguły zachodzi w sytuacji urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie. Jeśli poza obumarłym płodem, przy tym samym porodzie przy życiu pozostaną pozostałe dzieci (lub dziecko), wówczas matce przysługuje urlop macierzyński w wymiarze stosownym do liczby dzieci pozostałych przy życiu. A zatem, jeśli w przypadku ciąży bliźniaczej na świat przychodzi dwoje żywych dzieci, wówczas pracownicy przysługuje 31 tygodni obligatoryjnego urlopu macierzyńskiego (art. 180 § 1 pkt 2 k.p.). Urodzenie tylko jednego żywego dziecka przy ciąży bliźniaczej obniża wymiar tego urlopu do 20 tygodni (art. 1801 w zw. z art. 180 § 1 pkt 1 k.p.). W przypadku ciąży trojaczej urodzenie dwójki żywych dzieci oznacza, że wymiar urlopu macierzyńskiego będzie wynosił 31, zamiast 33 tygodni. W omawianych przypadkach pracownica może liczyć także na dodatkowy urlop macierzyński.

Dokumentowanie prawa do urlopu

Prawo do urlopu macierzyńskiego wiąże się ściśle z porodem. Jego zajście powinno zostać udowodnione za pomocą odpowiednich dokumentów. Pracownica zamierzająca skorzystać z urlopu macierzyńskiego przed porodem powinna przedstawić zaświadczenie lekarskie stwierdzające przewidywaną datę porodu. Po porodzie zaś przedkłada odpis aktu urodzenia dziecka. Akty urodzenia dokumentują nie tylko urodzenia żywe, lecz także urodzenia martwe.

WAŻNE!

Dla pracodawców problematyczna jest okoliczność, że akty urodzenia zawierające adnotację o martwym urodzeniu obejmują zarówno przypadki kwalifikowane w medycynie jako poronienie, ale też te uznawane jako urodzenie martwe sensu stricto.

Wynagrodzenie dla pracownicy przebywającej na urlopie macierzyńskim i wypoczynkowym >>

Jeśli dla potrzeb medycznych przepisy wyraźnie rozróżniają sytuację, w której dochodzi od poronienia od tej, w której następuje martwe urodzenie, to istnieje problem odpowiedniego udokumentowania każdej z nich. Dzieje się tak ze względu na brak skorelowania przepisów ww. rozporządzenia z ustawą – Prawo o aktach stanu cywilnego (zwaną dalej ustawą).


Reklama

Ustawa wymaga zgłoszenia urodzenia dziecka w urzędzie stanu cywilnego w ciągu 14 dni od dnia narodzin. Jeżeli dziecko urodziło się martwe, zgłoszenie takiego zdarzenia powinno nastąpić w ciągu 3 dni. W wyniku zgłoszenia jest wystawiany akt urodzenia, przy czym dla dziecka, które urodziło się martwe, sporządza się akt urodzenia z adnotacją w rubryce „Uwagi”, że dziecko urodziło się martwe. W takim przypadku nie sporządza się aktu zgonu.

Akt urodzenia sporządza się na podstawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka wystawionego przez lekarza, położną lub zakład opieki zdrowotnej (art. 40 ust. 1 ustawy). Wpisywana w tym zaświadczeniu informacja o okresie trwania ciąży nie wpływa na sposób wypełnienia aktu urodzenia. Niezależnie od rzeczywistego czasu trwania ciąży umieszczana w akcie urodzenia adnotacja zawsze informuje o urodzeniu martwego dziecka. Dzieje się tak dlatego, że ustawa nie odzwierciedla podziału na poronienia i urodzenia martwe, dokonanego na potrzeby prowadzenia dokumentacji medycznej.

Praca na urlopie macierzyńskim i wychowawczym >>

Na pytanie, czy akt urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu wystawiony we wczesnej fazie ciąży (co jest de facto poronieniem) może być podstawą do żądania udzielenia urlopu macierzyńskiego, odpowiedź nie jest jednoznaczna. W tej materii zdania są podzielone. Jedni twierdzą, że zamieszczona w akcie urodzenia adnotacja jest wystarczającą przesłanką do przyznania pracownicy urlopu macierzyńskiego. Inni, że rozstrzygające znaczenie w tej kwestii mają przesłanki medyczne, a zatem dla pracodawcy wiążące są przepisy rozporządzenia. Wydaje się, że wątpliwości może ostatecznie rozwiać tylko interwencja ustawodawcy.

Podstawa prawna:

  • art. 92 § 1 pkt 2, art. 180, 1801, 1821 Kodeksu pracy,
  • art. 40 ustawy z 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (DzU z 2004 r. nr 161, poz. 1688 ze zm.),
  • załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (DzU nr 252, poz. 1697).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?