Dla pracowników i emerytów: wyższe wynagrodzenia, dodatki urlopowe, lepsze świadczenia socjalne, lepsza ochrona BHP i inne sprawy, które są uregulowane w UZP mogą się zmienić. Sejm przyjął ustawę o układach zbiorowych pracy

• Dla pracowników i emerytów: wyższe wynagrodzenia, dodatki urlopowe, lepsze świadczenia socjalne, lepsza ochrona BHP i inne sprawy, które są uregulowane w UZP mogą się zmienić. Sejm przyjął ustawę o układach zbiorowych pracy
• Najważniejsze rozwiązania merytoryczne: układy zbiorowe pracy
• Przebieg prac parlamentarnych i polityczne reperkusje
• Skutki propozycji regulacji w obszarze UZP dla pracodawców i związków zawodowych
• Kiedy przepisy wchodzą w życie?

Dla pracowników i emerytów: wyższe wynagrodzenia, dodatki urlopowe, lepsze świadczenia socjalne, lepsza ochrona BHP i inne sprawy, które są uregulowane w UZP mogą się zmienić. Sejm przyjął ustawę o układach zbiorowych pracy

Sejm przyjął ustawę porządkującą zasady zawierania, rejestrowania i stosowania układów zbiorowych pracy oraz porozumień zbiorowych. Nowe przepisy mają wzmocnić dialog społeczny, zwiększyć elastyczność regulacji warunków zatrudnienia i uprościć procedury administracyjne, jednocześnie zachowując zasadę ochrony praw pracowniczych.

Ustawa odpowiada na postulat modernizacji ram prawnych stosunków pracy oraz dostosowania krajowego porządku prawnego do europejskich standardów dotyczących warunków pracy i minimalnych wynagrodzeń. Jej celem jest zachęcenie do częstszego stosowania układów zbiorowych jako instrumentu negocjacji między pracodawcami a przedstawicielami pracowników (w tym w sferze wynagrodzeń). Ważna jest też poprawa jakości negocjacji oraz usprawnienie rejestracji porozumień. Reforma ma uczynić z układów narzędzie bardziej dostępne dla różnych sektorów gospodarki i lepiej dopasowane do specyfiki przedsiębiorstw.

Najważniejsze rozwiązania merytoryczne: układy zbiorowe pracy

1. Rozszerzony zakres przedmiotu układów

Układy zbiorowe będą mogły regulować szeroki katalog kwestii takich jak czas pracy, systemy wynagradzania i premiowania, wymiar urlopu, organizacja pracy, równowaga między życiem zawodowym a prywatnym, wdrażanie nowych technologii, polityka antydyskryminacyjna, przeciwdziałanie mobbingowi oraz ochrona zdrowia psychicznego pracowników. Należy w tym kontekście pamiętać o jednej z podstawowych zasad prawa pracy: postanowienia układu nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy Kodeksu pracy dzięki utrzymaniu zasady korzystności (uprzywilejowania pracownika).

2. Nowy porządek rejestracji

Powstaje Krajowa Ewidencja Układów Zbiorowych Pracy z obsługą elektroniczną. Zgłoszenia będą dokonywane przez system teleinformatyczny za pomocą formularza elektronicznego. W ewidencji znajdą się także porozumienia zawarte przez co najmniej dwóch pracodawców, przy czym zgłoszenia może dokonać jeden z nich lub organizacja pracodawców.

3. Uczestnictwo podmiotów w rokowaniach

Do grona podmiotów uprawnionych do prowadzenia rokowań o zakładowy układ zbiorowy dołączono międzyzakładowe organizacje związkowe obok zakładowych organizacji związkowych i pracodawcy, co ma zwiększyć reprezentatywność negocjacji i ułatwić organizacjom szersze działania na rzecz pracowników.

4. Mediacja i rozwiązywanie sporów

Przepisy przewidują instrumenty mediacyjne jako sposób rozwiązywania sporów rokowań. Mediator ma pełnić rolę bezstronnego pośrednika, ułatwiając osiągnięcie porozumienia korzystnego dla stron i zmniejszając ryzyko eskalacji konfliktu do strajku lub długotrwałych sporów prawnych.

5. Elastyczny czas obowiązywania układów

Strony będą mogły ustalać okres obowiązywania układu dowolnie: na czas określony z możliwością przedłużenia lub na czas nieokreślony. Taka elastyczność ma ułatwić testowanie rozwiązań i ich dostosowywanie do zmian warunków rynkowych.

Przebieg prac parlamentarnych i polityczne reperkusje

Komisja Polityki Społecznej i Rodziny rekomendowała przyjęcie projektu z poprawkami redakcyjno- legislacyjnymi. Przyjęto poprawki klubów Razem i Lewica rozszerzające uprawnienia stron rokowań i doprecyzowujące procedury sądowe dotyczące zgodności układów z prawem. Odrzucono natomiast propozycje PiS, które zakładały m.in. wyłączenia niektórych kategorii pracowników z możliwości zawierania układów oraz wprowadzenia obowiązku przeprowadzania negocjacji co dwa lata przy większych pracodawcach. Debata parlamentarnej pokazała rozbieżne wizje roli związków zawodowych i granic ingerencji ustawodawcy w funkcjonowanie układów.

Skutki propozycji regulacji w obszarze UZP dla pracodawców i związków zawodowych

Nowe przepisy mogą przyspieszyć procesy dostosowania UZP do specyfiki przedsiębiorstwa. Elektroniczna rejestracja i możliwość zawierania układów międzyzakładowych ułatwią stosowanie branżowych standardów. Z drugiej strony, rozszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych do rokowań oraz ułatwienia proceduralne wzmacniają pozycję związków w rozmowach o warunkach pracy. Związkowcy zyskają narzędzia do negocjowania rozwiązań lepiej dopasowanych do lokalnych potrzeb, zwłaszcza w obszarach związanych z bezpieczeństwem pracy, równowagą praca życie i ochroną zdrowia psychicznego. Ustawa stwarza realną szansę na korzystniejsze i bardziej dostosowane rozwiązania zatrudnienia. Zasada korzystności chroni przed pogorszeniem standardów, a mediacja daje szansę na szybkie wypracowanie kompromisów.

Kiedy przepisy wchodzą w życie?

Ustawa ma wejść w życie 14 dni po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, przewiduje się, że stanie się to w 2026 r.