Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Praca w godzinach nadliczbowych - rekompensowanie czasem wolnym

Artur Dawid Samek
radca prawny, ekspert z zakresu prawa pracy
Praca w godzinach nadliczbowych - rekompensowanie czasem wolnym. / fot. Fotolia
Praca w godzinach nadliczbowych - rekompensowanie czasem wolnym. / fot. Fotolia
Fotolia
Za pracę w godzinach nadliczbowych przysługuje wynagrodzenie oraz dodatek w odpowiedniej wysokości. Rekompensata czasem wolnym może nastąpić na wniosek pracownika lub na podstawie decyzji pracodawcy.

Praca w godzinach nadliczbowych

Zasadą jest, że za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi na podstawie art. 1511 § 1 kodeksu pracy, przysługuje wynagrodzenie oraz dodatek w odpowiedniej wysokości ( 50% lub 100% wynagrodzenia).

Na podstawie art. 151 2  kodeksu pracy, dopuszcza się możliwość rekompensowania pracownikowi pracy w godzinach nadliczbowych czasem wolnym, na wniosek pracownika o czym stanowi § 1 wskazanego wyżej przepisu ustawy lub też na podstawie decyzji pracodawcy co wynika z § 2 tego przepisu. W zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych, pracodawca na pisemny wniosek pracownika, może ale nie musi udzielić mu w tym samym wymiarze czasu wolnego od pracy lub też bez wniosku pracownika z własnej inicjatywy udzielić pracownikowi czasu wolnego w zamian za pracę w nadgodzinach w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych nadgodzin.

Prowadzenie kart ewidencji czasu pracy – 10 praktycznych wskazówek

Udzielenie czasu wolnego na wniosek pracownika

Wniosek pracownika o udzielenie czasu wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych powinien być złożony na piśmie. Wniosek ten może obejmować wszystkie lub niektóre tylko godziny nadliczbowe wypracowane przez pracownika. Wniosek pracownika o udzielenie czasu wolnego powinien być dołączony do indywidualnej karty ewidencji czasu pracy pracownika co wynika z §8a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (Dz. U. Nr 62, poz. 286 ze zmianami oraz z 2009 r. Dz.U. Nr 115, poz. 971). Należy podkreślić , iż przedmiotowy wniosek nie jest dla pracodawcy wiążący. Za godziny pracy nadliczbowej, za które pracodawca udzielił pracownikowi czasu wolnego, pracownikowi przysługuje tylko normalne wynagrodzenie bez dodatku za prace w godzinach nadliczbowych, o czy mówi art. 151 2 § 3 kodeksu pracy. Udzielenie czasu wolnego następuję w tym samym wymiarze czasu w jakim  pracownik wykonywał pracę w godzinach nadliczbowych.

Polecamy: Encyklopedia kadr i płac

Przykładowo pracownik zatrudniony w podstawowym systemie czasu pracy w ramach jednomiesięcznego okresu rozliczeniowego obejmującego miesiąc kalendarzowy lipiec 2014 r. wykonywała pracę w godzinach nadliczbowych z tytułu przekroczenia normy dobowej czasu pracy w dniu 07, 08, 09, 10, 11 lipca 2014 r. po dwie godziny w każdym z tych dni. W dniu 14 lipca 2014 r., pracownik wystąpił do pracodawcy o zrekompensowanie pracy w godzinach nadliczbowych przepracowanych we wskazanych dniach (10 godzin) czasem wolnym od pracy, t.j. udzieleniem całego dnia wolnego 22 lipca 2014 r. ( zgodnie z rozkładem czasu pracy pracownik w tym dniu miał wykonywać pracę przez 8 godzin) oraz możliwością  uzyskania czasu wolnego od pracy w wymiarze dwóch ostatnich godzin pracy w dniu 23 lipca 2014 r. Pracodawca przychylił się do wniosku pracownika udzielając, czas wolny zgodnie z jego wnioskiem.

Forum Kadry

W przypadku wniosku pracownika o udzielenie czasu wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych nie ma określonego terminu, do którego należy wykorzystać czasu wolnego za prace w godzinach nadliczbowych. Wydaje się więc dopuszczalne udzielenie tego czasu wolnego na wniosek pracownika np. w następnym lub kolejnych okresach  rozliczeniowych czasu pracy ( następujących po okresie rozliczeniowym, w którym praca w godzinach nadliczbowych występowała), przykładowo np., przed urlopem wypoczynkowym, który pracownik chce wykorzystać w kolejnym okresie rozliczeniowym czasu pracy.

W tym miejscu należy podkreślić, że wynagrodzenie przysługuje za pracę w godzinach nadliczbowych w miesiącu, w którym ta praca była wykonywana a nie przysługuje pracownikowi wynagrodzenie za udzielony nieodpłatny czas wolny od pracy w takiej wysokości, jakby pracownik pracował. Do czasu wolnego pracownika, z uwagi na to, iż nie jest on czasem niewykonywania pracy czy też zwolnieniem, za które przewiduje się prawo do wynagrodzenia, nie stosujemy  zasad obowiązujących przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzeń oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. Nr 62, poz. 289 ze zmianami oraz z 2003 r. Nr 230, poz. 2292).  Powyższe wynika, z braku w przepisach gwarancji nieobniżania wynagrodzenia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy w miesiącu, gdy wykorzystywał on czas wolny za pracę w godzinach nadliczbowych. Powyższe wyjaśnienia potwierdza Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 9 lutego 2010 r. I PK 157/2009.

Ważne jest to, aby wniosek o udzielenie czasu wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych w danym okresie rozliczeniowym został złożony i zaakceptowany przez pracodawcę w ramach tego okresu rozliczeniowego. Brak takiego wniosku pracownika do końca okresu rozliczeniowego przy braku również decyzji pracodawcy o wykorzystaniu czasu wolnego na zasadach określonych w art. 1512 § 2, spowoduje konieczność rekompensowania czasu pracy w godzinach nadliczbowych, wypłatą wynagrodzenia wraz z dodatkiem za pracę w tych godzinach na zasadach określonych w art. 1511 § 1 kodeksu pracy.

Dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych

Udzielenie czasu wolnego przez pracodawcę  

Udzielenie czasu wolnego w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych może nastąpić także bez wniosku pracownika. W takim przypadku, pracodawca udziela czasu wolnego od pracy, jednak najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego ale  wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych. Zatem za 1 godzinę pracy nadliczbowej, pracownik powinien mieć zapewnione 1,5 godziny czasu wolnego od pracy.

Przykładowo, pracownik zatrudniony w podstawowym systemie czasu pracy w rozkładach czasu pracy od poniedziałku do piątku od 8.00 do 16.00 w obowiązującym okresie rozliczeniowym  obejmującym jeden miesiąc kalendarzowy, pracował w dniu 07 lipca 2014r. w dwóch godzinach nadliczbowych z tytułu przekroczenia normy dobowej czasu pracy. Na podstawie decyzji pracodawcy, czas wolny za pracę w godzinach nadliczbowych w wymiarze trzech godzin , został udzielony w dniu 14 lipca 2014r. Zgodnie z decyzją pracodawcy pracownik w ten dzień wykonywał prace od 11.00 do 16.00.  Udzielenie czasu wolnego w przedstawiony wyżej sposób nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy. W przedstawionym przykładzie pracownik nie otrzyma dodatku na podstawie art. 1512 § 3 kodeksu pracy za pracę w dwóch godzinach nadliczbowych ale otrzyma normalne wynagrodzenie za dwie godziny nadliczbowe przepracowane w dniu 07 lipca 2014r. Wynagrodzenie za opisywany miesiąc nie zostanie obniżone o dodatkową jedną godzinę wolną, gdyż w przypadku udzielania czasu wolnego jak już wskazano stosuje się poprzez art. 1512 § 2 kodeksu pracy zasady ustalenia wynagrodzenia ( w tym przypadku za 1 godzinę) wynikające z § 5 a w związku z § 5 wskazanego wyżej rozporządzenia „w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy(…..).

Po zakończeniu okresu rozliczeniowego czasu pracy, w którym nastąpiła praca w godzinach nadliczbowych, pracodawca traci prawo do ustalenia czasu wolnego w zamian za pracę w godzinach nadliczbowych w tym okresie.

Warunki wprowadzania i stosowania przerywanego systemu czasu pracy

Stanowisko PIP

Niezależnie czy dochodzi do rekompensaty czasu wolnego za pracę w godzinach nadliczbowych czasem wolnym od pracy na podstawie art. 1512 § 1 czy też 2 kodeksu pracy w przypadku wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych z tytułu przekroczenia normy dobowej czasu pracy, należy mieć na uwadze  stanowisko Głównego Inspektoratu Pracy z dnia 21 kwietnia 2009 r. GPP-306-4560-32/09/PE/RP. W stanowisku tym departament prawny Głównego Inspektoratu Pracy stoi na stanowisku, że o ile godziny nadliczbowe z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy powstają dopiero z upływem okresu rozliczeniowego, o tyle godziny nadliczbowe z przekroczenia dobowej normy czasu pracy powstają w dniu, w którym wystąpiły. Wtedy też, pracownik nabywa prawo do opłacenia tych godzin, oprócz normalnego wynagrodzenia, stosownym dodatkiem. Pracodawca może zostać zwolniony z obowiązku finansowej rekompensaty przekroczeń dobowych (wypłaty dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych) jedynie wtedy, gdy przed terminem płatności wynagrodzenia za pracę przypadającą bezpośrednio po wystąpieniu godzin nadliczbowych z przekroczenia normy dobowej, pracownik wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego bądź pracodawca skorzysta z możliwości przewidzianej w art. 1512 § 2 kodeksu pracy i oznaczy w grafiku pracownika termin udzielenia czasu wolnego w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych. W opinii Departamentu działania pracownika (złożenie wniosku) lub pracodawcy (wskazanie terminu odbioru czasu wolnego) zmierzające do uniknięcia wypłaty dodatku za przepracowane godziny ponad normę dobową powinny nastąpić przed najbliższym terminem wypłaty wynagrodzenia. W przeciwnym razie pracodawca jest obowiązany wypłacić dodatek, mimo że okres rozliczeniowy nie uległ zakończeniu.

Dopuszczalne limity  godzin nadliczbowych

Godziny nadliczbowe , które rekompensowane są w formie czasu wolnego są wliczane do limitu godzin nadliczbowych o którym mówi art. 151 § 3 kodeksu pracy. 

Przedawnienie roszczenia

Przedawnienie roszczenia związanego nieudzieleniem czasu wolnego pracownikowi przedawnia się na podstawie art. 291 § kodeksu pracy z upływem 3 lat od dnia , w którym roszczenie to stało się wymagalne, czyli od dnia następnego po dniu kiedy pracownik pracował w godzinach nadliczbowych.

Forum Kadry

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook za 98 zł
Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Święta i dni wolne od pracy w Polsce
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Dniami wolnymi od pracy zgodnie z ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy są:
    poniedziałki
    środy
    piątki
    niedziele
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Plan urlopów - czy gwarantuje dotrzymanie terminu?
    Czy zatwierdzony przez pracodawcę plan urlopów jest dla pracownika gwarancją jego otrzymania? Co z przesunięciem terminu urlopu?
    Webinarium „Nowe prawo pracy 2022 – przygotuj się do zmian”
    Zapraszamy na praktyczne webinarium „Nowe prawo pracy 2022 – przygotuj się do zmian” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 4 lipca 2022 roku. Polecamy!
    Ponad ćwierć miliona obywateli Ukrainy zatrudnionych w ramach uproszczonej procedury
    Ponad ćwierć miliona obywateli Ukrainy zatrudniono w ramach uproszczonej procedury. Usprawniło to proces zatrudniania.
    Zasady pracy zdalnej - Sejm nad nimi debatuje
    Sejm debatuje nad zasadami pracy zdalnej. Co nowego w Kodeksie pracy?
    Więcej kobiet z wykształceniem wyższym niż mężczyzn
    Na 52 proc. kobiet z wykształceniem wyższym w wieku 25-35 lat przypada 32 proc. mężczyzn z wyższym wykształceniem - przekłada się na proces tworzenia nowych rodzin.
    Urlop ojcowski ma zostać przedłużony
    Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej pracuje nad przedłużeniem czasu trwania tzw. urlopu ojcowskiego. Na jakim etapie jest projekt ustawy?
    Jaka jest kondycja finansowa FUS?
    Wskaźniki makroekonomiczne okazały się lepsze, niż przewidywali ekonomiści. Pozytywnie wpłynęło to także na kondycję finansową Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS). Poziom pokrycia bieżących wydatków wpływami ze składek pozwala na obiektywną ocenę utrzymania zdolności FUS do wypłaty świadczeń.
    Zmiany w Kodeksie pracy. Kto skorzysta?
    Jakie zmiany przewiduje nowa wersja rządowego projektu nowelizacji Kodeksu pracy?
    Niedziela handlowa – lipiec 2022
    Lipiec 2022 ma 5 niedziel. Czy 3 lipca, 10 lipca, 17 lipca, 24 lipca lub 31 lipca to niedziela handlowa? Kiedy wypada najbliższa niedziela handlowa?
    E-ZLA do kontroli
    Tylko w I kwartale 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na Dolnym Śląsku skontrolował ponad 9 tys. zwolnień lekarskich, z czego zakwestionowanych zostało prawie 600 e-ZLA na kwotę 407 tys. zł. W analogicznym czasie w całej Polsce przeprowadzonych zostało 100,4 tys. kontroli osób posiadających zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy.
    Polacy rzadziej na L4
    W 2021 r. chorowaliśmy znacznie rzadziej w porównaniu z dwoma wcześniejszymi latami mimo pandemii Covid-19. To dobre wieści dla pracodawców – pisze czwartkowa „Rzeczpospolita”.
    Wprowadzenie elastycznych form zatrudnienia w Kodeksie pracy
    Z badań i rozmów z młodymi ludźmi wynika, że konieczne jest wprowadzenie elastycznych form zatrudnienia – powiedziała w czwartek w TVP 1 szefowa ministerstwa rodziny i pracy Marlena Maląg, odnosząc się do procedowanego w Sejmie projektu noweli Kodeksu pracy.
    Przepisy o pracy zdalnej w Sejmie
    Na obecnym posiedzeniu Sejm zajmuje się m.in. przepisami dotyczącymi pracy zdalnej, a także obywatelskim projektem liberalizującym przepisy dotyczące aborcji. Ponadto przysięgę złożył wybrany na drugą kadencję prezes NBP Adam Glapiński.
    Lipcowe wynagrodzenia a nowelizacja Polskiego Ładu
    Zmiany w Polskim Ładzie wchodzą w życie 1 lipca 2022 roku, a wśród nich oczekiwana obniżka podatku PIT z 17% do 12%. Wielu podatników zastanawia się z tej okazji, czy w lipcowej wypłacie zostanie rozliczona nadwyżka podatku dochodowego opłaconego za okres od 1 stycznia do 30 czerwca bieżącego roku.
    Zatrudnienie osób niepełnosprawnych w Polsce na niskim poziomie - potrzebne zmiany
    Wskaźnik aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych wynosi 32 proc. i jest to bardzo słaby wynik jak na Europę - wskazał we wtorek pełnomocnik rządu do spraw osób niepełnosprawnych Paweł Wdówik. Jak dodał, bierność osób niepełnosprawnych na rynku pracy wynika m.in. z "pułapki świadczeniowej".
    Podnoszenie kompetencji i kwalifikacji wśród młodych ludzi, to wyzwania rynku pracy
    Wiceminister rodziny i polityki społecznej Stanisław Szwed na Forum Wizja Rozwoju w Gdyni wskazywał, że największe wyzwania na rynku pracy, to podnoszenie kompetencji i kwalifikacji w przygotowaniu młodych ludzi do pracy. Dodatkowym wyzwaniem jest też brak rąk do pracy w branżach, w których zatrudniano pracowników z Ukrainy.
    Zarobki IT w polskich startupach
    Na co powinien zwrócić uwagę rekruter szukający programistów dla polskich startupów? Jacy specjaliści są poszukiwani w tego rodzaju firmach? Jakie stawki oferować? Odpowiedzi na te pytania znajdziemy w raporcie przygotowany przez fundusz bValue venture capital we współpracy z portalem publikującym oferty pracy dla programistów Just Join IT.
    Jakie dokumenty potwierdzają ważność badania lekarskiego przeprowadzonego u poprzedniego pracodawcy
    Pracownik jest zatrudniany do pracy do nowego pracodawcy i ma ważne aktualne badania okresowe wykonane np. w 2021 roku i czynniki szkodliwe występujące na obecnym jak i przyszłym stanowisku pracy są identyczne (stanowisko jest analogiczne). Natomiast pracownik nie dysponuje oryginałami (bo np. je zagubił) skierowania na badania oraz orzeczenia lekarskiego, a do nowego pracodawcy przedstawia kopie tych dokumentów, kopie te pozyskał od aktualnego pracodawcy. Czy nowy pracodawca może uznać ważność tych badań i nie kierować nowozatrudnianego pracownika na badania wstępne, bazując na otrzymanych od pracownika kopiach w/w dokumentów.? Czy zatem aby uznać ważność badań od poprzedniego pracodawcy, nowy pracodawca musi wymagać oryginałów dokumentów (skierowania oraz orzeczenia lekarskiego), a jeśli takowych pracownik nie posiada to nowy pracodawca powinien go raz jeszcze skierować na badania lekarskie, mimo iż u poprzedniego pracodawcy badania są jeszcze ważne?
    Pracodawcom udaje się zaangażować w pracę tylko połowę Zetek
    Jak wynika z badań Kincentric Polska, tylko 50% pracowników przed 25 rokiem życia czuje się angażowanych przez swojego pracodawcę mimo, że to właśnie Zetki najlepiej poradziły sobie ze zmianami, jakie przyniosła pandemia i praca zdalna. Młodzi przede wszystkim nie czują wpływu na to, co dzieje się w firmie. Od pracodawcy oczekują większego przyzwolenia na eksperymentowanie i uczenie się na błędach oraz swobody w sposobie wykonywania pracy. Bardzo ważna jest dla nich również odpowiedzialność firmy za wpływ na klimat i lokalne społeczności.
    Do 30 czerwca 2022 r. można składać wnioski o zgodę na opłacenie składek na dobrowolne ubezpieczenia po terminie
    Ważna zmiana dla przedsiębiorców i innych płatników składek, którzy korzystają z dobrowolnych ubezpieczeń (chorobowego, emerytalnego i rentowych) i opłacili składki po terminie za listopad 2021 r. Jeżeli chcą zachować ciągłość ubezpieczeń, powinni złożyć do ZUS wniosek o zgodę na opłacenie składek po terminie. Wniosek można złożyć na formularzu US-9 tylko do 30 czerwca 2022 r.
    100 mln elektronicznych zwolnień lekarskich
    Od 2016 roku lekarze wystawili 100 mln elektronicznych zwolnień lekarskich. Ich wdrożenie okazało się wielkim sukcesem. Niewielu krajom UE do tej pory udało się przeprowadzić tak trudną reformę. Z doświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych korzystają teraz inne kraje Unii.
    ZUS - rozmowy na temat podwyżek
    W najbliższych dniach pracodawca zaprosi do rozmów wszystkie zakładowe organizacje związkowe działające w ZUS w celu uzgodnienia wysokości kwot oraz zasad podziału środków na podwyżki - przekazał rzecznik Zakładu Paweł Żebrowski.
    Mniej pracowników spodziewa się podwyżki
    W kwietniu 41 proc. pracowników spodziewało się podwyżki wynagrodzenia; to nadal dużo, choć w porównaniu ze styczniem widać wyraźny spadek - wynika z badania na zlecenie Gi Group. W dalszym ciągu wyższe zarobki są najczęstszym powodem poszukiwania nowej pracy.
    Kucharze, pomoce kuchenne i pracownicy hotelowi pilnie poszukiwani
    Restauracje, hotele i obiekty handlowe nadal gorączkowo rekrutują pracowników do pracy sezonowej. Ofert jest mnóstwo, a stawki wydają się być atrakcyjne. Eksperci przyznają jednak, że widoczne jest ustabilizowanie propozycji finansowych wobec kandydatów.
    Money, money, money. Wyższe wynagrodzenia i pragnienie samorealizacji głównymi powodami chęci zmiany pracy
    Choć niepewna sytuacja związana z wojną w Ukrainie wpłynęła na zmniejszenie oczekiwań pracowników, w kwietniu br. podwyższenia wynagrodzenia spodziewało się 41 proc. badanych. Wyższe zarobki to nadal najważniejszy powód chęci zmiany miejsca zatrudnienia, coraz istotniejsza jest jednak potrzeba samorealizacji, wynika z XVI Barometru Rynku Pracy zrealizowanego na zlecenie Gi Group. Jak zatrzymać dotychczasową kadrę i przyciągnąć nowych pracowników?