REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Co w 2025 r. oznacza niepełnosprawność 01-U?

Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie oraz Rzecznik Akademicki ds. równego traktowania i przeciwdziałania dyskryminacji. Specjalizuje się w prawie pracy, zabezpieczeniu społecznym oraz administracyjnoprawnych aspektach związanych z pracą i pomocą socjalną.
2025, niepełnosprawność, 01-U, kod
Co w 2025 r. oznacza niepełnosprawność 01-U?
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Istnieje łącznie 12 symboli poszczególnych przyczyn niepełnosprawności. Ten jeden kod: 01-U bardzo często pojawia się w orzeczeniach o niepełnosprawności. Kod 01-U często występuje też z innymi kodami, ze względu na znaczną ilość zaburzeń u osoby z niepełnosprawnościami.

rozwiń >

Co daje symbol niepełnosprawności?

Trzeba wiedzieć, że symbol przyczyny niepełnosprawności zawarty jest w orzeczeniu o danym stopniu niepełnosprawności (lekki, umiarkowany, znaczny). Taki symbol odzwierciedla rozpoznanie uszkodzenia lub choroby, która niezależnie od przyczyny jej powstania powoduje zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej dziecka. Takie system symboli pomaga w precyzyjnym określeniu rodzaju niepełnosprawności i potrzebnego wsparcia konkretnej osobie i jej rodzinie.

REKLAMA

REKLAMA

Jakie są kody niepełnosprawności?

Symbol przyczyny niepełnosprawności określa jaki rodzaj schorzenia i zaburzeń ma orzeczony dana osoba. Wyróżniamy łącznie 12 symboli/ kodów niepełnosprawności. Symbol przyczyny niepełnosprawności oznacza się następująco:

  • 01-U – upośledzenie umysłowe;
  • 02-P – choroby psychiczne;
  • 03-L – zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu;
  • 04-O – choroby narządu wzroku;
  • 05-R – upośledzenie narządu ruchu;
  • 06-E – epilepsja;
  • 07-S – choroby układu oddechowego i krążenia;
  • 08-T – choroby układu pokarmowego;
  • 09-M – choroby układu moczowo-płciowego;
  • 10-N – choroby neurologiczne;
  • 11-I – inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego;
  • 12-C – całościowe zaburzenia rozwojowe.
Ważne

DO 3 SYMBOLI W ORZECZENIU O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI

Orzeczenie o niepełnosprawności może zawierać do trzech symboli przyczyn niepełnosprawności, które w znacznym stopniu wpływają na funkcjonowanie organizmu. Ustawodawca wymaga, aby każdy symbol w orzeczeniu, niezależnie od innych, stanowił samodzielną przyczynę niepełnosprawności lub jej stopnia. Nie jest więc tak, że można mieć w orzeczeniu tylko jeden symbol, który odnosi się do niepełnosprawności, każdy z trzech symboli musi być powiązany z takim naruszeniem sprawności organizmu, które powoduje niepełnosprawność.

Co w 2025 r. oznacza niepełnosprawność 01-U?

Symbol 01-U to oznaczenie stosowane w polskim systemie orzecznictwa o niepełnosprawności, które wskazuje na upośledzenie umysłowe. Jest to jedna z dwunastu głównych kategorii niepełnosprawności uznawanych w Polsce. Symbol 01-U ma ogromne znaczenie przy ubieganiu się o wsparcie finansowe, możliwość korzystania z różnego rodzaju programów oraz wsparcia społecznego i rehabilitacji finansowanej z środków państwowych.

Przykład

Dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo bez względu na stopień upośledzenia organizuje się naukę i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze, w szczególności w przedszkolach, szkołach, placówkach opiekuńczo--wychowawczych, ośrodkach rehabilitacyjno-wychowawczych, w domach pomocy społecznej i podmiotach leczniczych, a także w domu rodzinnym. Organizuje się również rehabilitację leczniczą, zawodową i społeczną. Rehabilitacja i zajęcia rewalidacyjno--wychowawcze są bezpłatne. Opieka niezbędna do prowadzenia rehabilitacji i zajęć rewalidacyjno-wychowawczych wchodzi w zakres tych czynności.

Na czym polega upośledzenie umysłowe?

Przyjęło się uważać, że tzw. upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim odnosi się do osoby, która ma trudności z samodzielnością, komunikacją, z podjęciem pracy zarobkowej oraz z wykonywaniem zwykłych czynności dnia codziennego. Taka osoba, ma jednak kłopoty z nauką, myśleniem, rozumieniem, postrzeganiem otaczającej rzeczywistości oraz zapamiętywaniem, ponieważ najczęściej ma ona problemy z zaburzeniem motoryki oraz problemy z podzielnością uwagi. W konsekwencji taka niepełnosprawność intelektualna jest typem ograniczenia poznawczego. Najczęściej jest to trwały stan, który zaczyna się przed osiągnięciem 18. roku życia.

REKLAMA

Obok problemów zdrowotnych i rozwojowych, które występują w ogólnej populacji dzieci i młodzieży w wieku szkolnym (np.: choroby zakaźne wieku rozwojowego, choroby infekcyjne, wypadki i urazy) u uczniów niepełnosprawnych mogą występować problemy wynikające z rodzaju i stopnia niepełnosprawności oraz współistniejące z zaburzeniami warunkującymi niepełnosprawność (np. wady wrodzone, choroby genetyczne). Dlatego uczniowie niepełnosprawni mogą wymagać dodatkowych świadczeń zdrowotnych i pielęgnacyjnych w czasie nauki w szkole, wykonywanych przez pielęgniarkę, np. systematycznej kontroli zażywania leków, opieki w czasie napadu drgawek, zmiany pieluchy itp. Z tego względu, przepisami prawa określono, że świadczenia pielęgniarki albo higienistki szkolnej obejmują również sprawowanie opieki zdrowotnej nad uczniami z chorobami przewlekłymi i niepełnosprawnością, w tym realizacje świadczeń pielęgniarskich oraz wykonywanie zabiegów i procedur leczniczych koniecznych do wykonania u ucznia w szkole.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Niepełnosprawność intelektualna: jakie świadczenia?

Wdrożenie na wczesnym etapie życia dziecka odpowiednich działań psychopedagogicznych stymulujących jego rozwój może pomóc mu w osiągnięciu niezależności i samodzielności w dorosłym życiu. Dzieci i młodzież z niepełnosprawnością intelektualną mają pełne prawo – na równi z innymi osobami ubezpieczonymi – do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, które obejmują zapobieganie chorobom, wykrywanie chorób, leczenie oraz zapobieganie pogłębianiu się niepełnosprawności. Świadczenia opieki zdrowotnej skierowane do dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną realizowane są również przez lekarza dentystę, pielęgniarkę podstawowej opieki zdrowotnej, położną podstawowej opieki zdrowotnej oraz pielęgniarkę środowiska nauczania i wychowania albo higienistkę szkolną.

Ministerstwo Zdrowia podejmuje działania, aby osoby z niepełnosprawnością intelektualną – zarówno dzieci, jak i dorośli – miały zapewnioną właściwą opiekę zdrowotną. Osobom z niepełnosprawnością intelektualną przysługuje nieodpłatnie szeroki zakres świadczeń opieki zdrowotnej dostosowanych do rodzaju i stopnia nasilenia niepełnosprawności. O wyborze rodzaju diagnostyki, leczenia oraz rehabilitacji w indywidualnych przypadkach decyduje każdorazowo zespół lekarzy oraz specjalistów (m.in. psycholog, logopeda, fizjoterapeuta) sprawujących bezpośrednią opiekę nad osobą z niepełnosprawnością intelektualną.

Niepełnosprawność intelektualna - stopnie

Niepełnosprawność intelektualna może być podzielona na stopnie:

  • Lekki: częściowa samodzielność, potrzeba wsparcia w złożonych czynnościach
  • Umiarkowany: ograniczona samodzielność, wymaga regularnego wsparcia
  • Znaczny: wymagana stała opieka i pomoc w codziennym funkcjonowaniu

Jak uzyskać orzeczenie ze symbolem 01-U?

Proces uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności 01-U rozpoczyna się od złożenia wniosku w powiatowym zespole ds. orzekania o niepełnosprawności. Do wniosku należy dołączyć dokumentację medyczną potwierdzającą niepełnosprawność intelektualną. Można go złożyć osobiście lub przez pełnomocnika. Komisja analizuje dokumentację, przeprowadza badanie i ocenia poziom funkcjonowania intelektualnego oraz społecznego. Decyzja wydawana jest na podstawie całościowej oceny stanu osoby, a czas oczekiwania wynosi od 30 do 60 dni, z możliwością wydłużenia w szczególnych przypadkach. Od decyzji można odwołać się w ciągu 14 dni. Warto przygotować aktualne badania psychologiczne i szczegółową dokumentację obejmującą historię leczenia oraz zabrać osobę wspierającą na komisję.

Ochrona prawna dla osób upośledzonych umysłowo

W razie stwierdzenia, że dobro osoby upośledzonej umysłowo wymaga jej ubezwłasnowolnienia, kierownik podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej zawiadamia o tym prokuratora. Z kolei w razie stwierdzenia, że przedstawiciel ustawowy osoby upośledzonej umysłowo nie wykonuje należycie swoich obowiązków wobec tej osoby, kierownik podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej zawiadamia o tym sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania tej osoby.

Ważne

Przyjęcie do szpitala psychiatrycznego osoby upośledzonej umysłowo niezdolnej do wyrażenia zgody lub stosunku do przyjęcia do szpitala psychiatrycznego i leczenia następuje po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby.

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Ile emeryt będzie mógł dorobić do emerytury w 2027 roku? Od grudnia rosną limity dorabiania dla emerytów i rencistów

Od 1 grudnia 2026 r. rosną limity dorabiania dla emerytów i rencistów. To wynik wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w III kwartale. Ile emeryt będzie mógł dorobić do emerytury w 2027 roku? Aktualne limity obowiązują tylko do końca listopada.

Niedziela handlowa 2027: kalendarz. Czy w styczniu będzie niedziela z otwartymi sklepami?

Czy w styczniu 2027 r. będzie niedziela handlowa? Kalendarz niedziel handlowych w 2027 roku - sklepy będą otwarte 8 razy. Cztery razy będzie to ostatnia niedziela miesiąca, a cztery kolejne niedziele wypadają przed Wielkanocą i Bożym Narodzeniem. Kiedy zrobimy zakupy?

PIP będzie sprawdzać, czy pracownicy sklepów nie są zmuszani do pracy w niedzielę. MRPiPS chce nasilić kontrole w handlu

MRPiPS informuje, że PIP będzie sprawdzać, czy pracownicy sklepów nie są zmuszani do pracy w niedzielę. Ministerstwo chce nasilenia kontroli inspekcji pracy w handlu w grudniu.

Bez godzin, bez nadzoru, bez podporządkowania? GIP uznał, że sprzątanie może być na zleceniu

Sprzątanie raz albo dwa razy w miesiącu, bez ustalonych godzin i bez szefa, który stoi nad głową. Przedsiębiorcy często uważają, że taka współpraca mieści się w granicach umowy zlecenia. Główny Inspektor Pracy przyjrzał się jednak konkretnej umowie, która działa od kilku lat, i jego ocena pokazuje, gdzie kończy się swoboda stron, a zaczyna stosunek pracy. Wynik może zaskoczyć tych, którzy oceniają takie umowy wyłącznie po tym, jak często i ile godzin trwa współpraca. Analiza decyzji Głównego Inspektora Pracy z 19 października 2026 roku, sygn. GIP-GPP.5180.25.2026.4.

REKLAMA

Nowe narzędzia sądów wobec ZUS i KRUS: nowelizacja KPC. Czy od 2027 r. łatwiej będzie o przeliczenie świadczeń, o zasiłek, rentę czy emeryturę?

Przez lata sąd rozpatrujący odwołanie od decyzji ZUS czy KRUS często musiał sam rozstrzygnąć sprawę co do istoty, nawet wtedy, gdy decyzja została wydana z poważnymi błędami proceduralnymi. Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego ma to zmienić. Jej skutki mogą odczuć nie tylko ubezpieczeni, ale również pracodawcy i osoby prowadzące działalność. Kogo obejmie nowy mechanizm i dlaczego jedna grupa spraw pozostanie poza jego zasięgiem?

W 2027 r. zmieni się wysokość należności, świadczeń i potrąceń powiązanych z minimalnym wynagrodzeniem za pracę

Z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę powiązanych jest wiele świadczeń, należności i potrąceń. W przyszłym roku minimalne wynagrodzenie będzie równe kwocie 4950 zł. Ile wyniosą powiązane należności i świadczenia w 2027 roku?

Dni wolne od pracy 2027: kalendarz. Jakie święta są wolne od pracy w Polsce?

Dni wolne od pracy w 2027 roku to wszystkie niedziele. a także święta wymienione w ustawie o dniach wolnych od pracy. Jest ich w Polsce 14, z czego w tym roku 4 wypadają w niedzielę, a 2 w sobotę. Czy to znaczy, że pracodawca odda inny dzień wolny od pracy? Oto kalendarz dni wolnych od pracy w 2027 roku.

Czy menopauza może być przyczyną L4? Zwolnienie lekarskie z powodu zaburzeń zdrowia w menopauzie

Czy można wziąć zwolnienie lekarskie na menopauzę? Z tym okresem w życiu kobiet wiąże się wiele zaburzeń zdrowia. Rośnie liczba pracownic w okresie menopauzalnym, dlatego warto pochylić się nad tym zagadnieniem.

REKLAMA

Przepisy antymobbingowe już budzą wątpliwości - za dużo klauzul generalnych. Co oznacza, że pracodawca systematycznie przeciwdziała, że udostępnia przepisy (jak to robić?) i czy musi zbierać podpisy pracowników?

Od 5 listopada 2026 roku obowiązują zmienione przepisy Kodeksu pracy o równym traktowaniu w zatrudnieniu i mobbingu. Dla pracodawców pojawiły się pytania nie tylko o treść, ale też o formę i adresatów informacji. Czy wystarczy jednorazowe przekazanie przepisów przy zatrudnieniu? Czy obowiązek dotyczy także osób pracujących od lat? I czy trzeba zbierać podpisy? Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej odpowiedziało na te wątpliwości, a jego stanowisko jest bardziej jednoznaczne, niż mogłoby się wydawać, aczkolwiek jest pewno zastrzeżenie.

19.11.2026 r. to już miesiąc po zmianach w prawie pracy. Czy rzeczywiście to koniec papierowych orzeczeń a medycyna pracy przeszła do sieci? No nie całkiem

Od jesieni wynik badania medycyny pracy nie musi już trafiać do pracownika w kopercie, w formie wydruku. W dniu 19 listopada 2026 r. upłynął miesiąc od obowiązywania nowych przepisów (konkretnie od tego, że od 18 października 2026 r. podstawową formą stał się zapis elektroniczny). Jak zatem zmiana wygląda w praktyce? Zmiana dotyczy zarówno tego, gdzie pojawi się orzeczenie, jak i tego, kto i kiedy dowie się o zaleceniach lekarza. Czy cyfryzacja orzeczeń sprawdza się w praktyce i czy rzeczywiście to koniec papierowych orzeczeń a medycyna pracy przeszła do sieci?

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA