REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Umowa zlecenia bez wynagrodzenia a bezpłatna służba zdrowia

Mariusz Pigulski
ekspert ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, autor licznych opracowań i publikacji z dziedziny kadrowo-płacowej
Umowa zlecenia bez wynagrodzenia a bezpłatne świadczenia zdrowotne. /Fot. Fotolia
Umowa zlecenia bez wynagrodzenia a bezpłatne świadczenia zdrowotne. /Fot. Fotolia
ShutterStock

REKLAMA

REKLAMA

Umowa zlecenia może stanowić jedyny tytuł ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Wówczas ubezpieczenie zleceniobiorcy upoważnia do bezpłatnej służby zdrowia. Czy brak wypłacenia wynagrodzenia uniemożliwia pracownikowi korzystanie z bezpłatnej opieki medycznej?

PROBLEM

REKLAMA

Autopromocja

Zawarliśmy umowę zlecenia z osobą, dla której był to jedyny tytuł do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego. Zleceniobiorca został zgłoszony do ZUS od pierwszego dnia wykonywania umowy. W umowie wynagrodzenie zostało określone w formie prowizji. Zatrudniony po niespełna 2 miesiącach zrezygnował z dalszego realizowania zlecenia, nie uzyskując ostatecznie żadnego przychodu z powodu niesprzedania ani jednego produktu. W trakcie trwania umowy zleceniobiorca korzystał z bezpłatnej opieki medycznej. Czy miał do tego prawo i czy nie czekają nas jako płatnika sankcje za nieprawidłowe zgłoszenie do ubezpieczeń tego zleceniobiorcy?

RADA

Mimo nieuzyskania jakiegokolwiek przychodu z zawartej umowy zlecenia, zleceniobiorca miał prawo do korzystania ze świadczeń służby zdrowia finansowanych ze środków publicznych. Takie prawo przysługuje mu również w okresie 30 dni po zakończeniu trwania tej umowy. Jako płatnik składek prawidłowo zgłosili Państwo swojego zleceniobiorcę do ZUS.

Zobacz również serwis: Ubezpieczenia

Dalszy ciąg materiału pod wideo

UZASADNIENIE

Państwa zleceniobiorca podlegał z tytułu zawartej umowy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz zdrowotnemu. Mógł też dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego. Obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne z tytułu wykonywania umowy zlecenia trwają od dnia wskazanego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy.

UWAGA!

Nieodpłatny charakter umowy zlecenia musi jednoznacznie wynikać z jej treści.

Zgłoszenia do wspomnianych ubezpieczeń dokonuje zatrudniający podmiot w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń na druku ZUS ZUA lub ZUS ZZA (gdy zleceniobiorca jest objęty tylko ubezpieczeniem zdrowotnym, np. z powodu zbiegu tytułów do ubezpieczeń).

Umowa zlecenia może być zarówno odpłatna, jak i nieodpłatna. W tym drugim przypadku:

  • nieodpłatny charakter umowy musi wyraźnie wynikać z jej postanowień,
  • z tytułu takiej umowy zleceniobiorca nie podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W przedstawionej przez Państwa sytuacji umowa zlecenia nie była umową nieodpłatną, lecz wynagrodzenie za jej wykonanie określono prowizyjnie. Umowa ta stanowiła zatem tytuł do objęcia ubezpieczeniami, w tym ubezpieczeniem zdrowotnym, a osoba zatrudniona na podstawie tej umowy musiała zostać zgłoszona do ZUS. Zgłoszenie Państwa zleceniobiorcy było prawidłowe.

Zobacz także: Ubezpieczenie społeczne zleceniobiorcy

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej temu obowiązkowi oraz opłaceniu składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie (art. 67 ust. 1 ustawy zdrowotnej). Podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorców wynagradzanych prowizyjnie jest przychód osiągnięty z umowy zlecenia (pomniejszony o potrącane z wynagrodzenia zleceniobiorcy kwoty składek emerytalnej, rentowej i chorobowej, jeżeli zleceniobiorca podlega również tym ubezpieczeniom). W przypadku Państwa zleceniobiorcy przychód ze zlecenia wynosi 0, ponieważ mimo wykonywania umowy zleceniobiorca nie sprzedał żadnego produktu i w związku z tym nie wypracował żadnej prowizji. Fakt nieuzyskania żadnego wynagrodzenia z racji zawartej odpłatnej umowy zlecenia nie wyklucza zleceniobiorcy z grona ubezpieczonych. Należy zatem uznać, że mimo iż zleceniobiorca nie wypracował przychodu i dlatego nie opłacili Państwo za niego żadnej składki, miał on prawo do korzystania ze świadczeń państwowej opieki medycznej. Prawo to przysługiwało mu w okresie:

  • wykonywania umowy zlecenia, a także
  • 30 dni po zakończeniu umowy i ustaniu tytułu do ubezpieczeń (art. 67 ust. 4 ustawy zdrowotnej).

UWAGA!

Zleceniobiorca podlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu może korzystać z bezpłatnej opieki medycznej, nawet jeśli przez cały okres trwania umowy zlecenia nie uzyska żadnego wynagrodzenia.

Brak wypłaty wynagrodzenia za zlecenie, będące tytułem do ubezpieczeń w ZUS, nie zwalnia zleceniodawcy z obowiązku składania za zatrudnionego raportów ZUS RCA/RZA (z wykazaną zerową podstawą składek i zerowymi składkami) oraz wydawania mu (np. na jego żądanie) dokumentów poświadczających jego prawo do świadczeń zdrowotnych (np. RMUA z zerowymi wartościami podstaw wymiaru składek oraz zerowymi składkami).

Trzeba jednak wspomnieć, że umowy objęte ubezpieczeniami społecznymi oraz ubezpieczeniem zdrowotnym mogą być analizowane pod kątem tego, czy istotnie stanowiły tytuł do ubezpieczeń. ZUS może weryfikować, czy osoba zgłoszona do ubezpieczeń społecznych faktycznie posiada tytuł do objęcia tymi ubezpieczeniami, określony w obowiązujących przepisach. Uprawnienie takie nadaje mu art. 68 ustawy systemowej. ZUS wyda decyzję wyłączającą zleceniobiorcę z ubezpieczeń społecznych, jeżeli uzna, że umowa zlecenia została zawarta dla pozoru lub w celu obejścia prawa.

Zobacz również: Forum Kadry - ZUS i Płace

Po uprawomocnieniu się decyzji zleceniobiorca nie będzie podlegał także ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdyż obowiązek jego ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach ustawy systemowej. W konsekwencji NFZ będzie mógł uznać, że zleceniobiorca w czasie wykonywania pracy na podstawie zakwestionowanej umowy cywilnoprawnej oraz po jej zakończeniu nie był uprawniony do bezpłatnego korzystania z państwowej służby zdrowia. Może to oznaczać konieczność zwrotu kosztów świadczeń udzielonych mu w okresie, kiedy nie posiadał tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego (art. 50 ust. 16 ustawy zdrowotnej).

PRZYKŁAD

Właściciel sklepu sportowego zatrudnił od 1 marca br. na umowę zlecenia swego znajomego, zgłaszając go do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego (mężczyzna ten nie posiadał żadnych innych tytułów do ubezpieczeń). Przedmiotem umowy było badanie trendów konsumenckich w handlu asortymentem sportowym. Zatrudniony nie stawiał się u zleceniodawcy, nie miał wyznaczonych celów do osiągnięcia ani obowiązku składania sprawozdań z efektów swej pracy. Nie sporządzał raportów objętych umową zlecenia i nie było żadnych świadków wykonywania tej umowy. ZUS w takich okolicznościach może podważyć zasadność zgłoszenia zleceniobiorcy do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, uzasadniając to tym, że umowa zlecenia została zawarta dla pozoru, a jej faktycznym celem nie było nawiązanie stosunku cywilnoprawnego charakterystycznego dla tej umowy, lecz np. uzyskanie prawa do świadczeń zdrowotnych lub prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Podstawa prawna:

● art. 13 pkt 2, art. 68 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585; ost.zm. Dz.U. z 2012 r., poz. 1548

● art. 50 ust. 16, art. 67 ust. 1–2, ust. 4, art. 69 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – j.t. Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 154

Więcej w MONITORZE prawa pracy i ubezpieczeń - Zamów prenumeratę >>

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Ważność orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności zostanie wydłużona. Będą nowe przepisy

19 lipca 2024 r. do Sejmu wpłynął projekt nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Dzięki nowym przepisom zostanie wydłużona ważność orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności niemal 400 tys. osób.

Dostosowanie stanowisk pracy wyposażonych w monitory ekranowe - sprawdź, czy Twoje jest odpowiednie

Przepisy bhp wymagają odpowiednio przygotowanych i dostosowanych stanowisk pracy wyposażonych w monitory ekranowe. Sprawdź, czy Twoje stanowisko pracy jest zgodne z przepisami!

Czy pracownik na zwolnieniu lekarskim może wyjechać na urlop

Podczas zwolnienia lekarskiego pracownikowi nie wolno wykonywać żadnej pracy zarobkowej. Ponadto nie może wykorzystywać zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem. Czy to oznacza, że podczas choroby pracownik powinien zostać w domu i nie wolno mu wyjechać na urlop?

Wskaźnik waloryzacji na ustawowym minimum. W 2025 r. emerytury i renty wzrosną o 6,78 proc.

6,78 proc. - co najmniej o tyle wzrosną emerytury i renty w przyszłym roku. Rząd pracuje nad rozporządzeniem w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2025 r.

REKLAMA

Czy 21 lipca to niedziela handlowa?

Czy przedostatnia niedziele lipca to niedziela handlowa? Czy sklepy będą otwarte? 

Składki tylko do ZUS czy do ZUS i OFE. Kończy się czas na podjęcie decyzji

Wkrótce „okno transferowe” pozwalające ubezpieczonym decydować, gdzie ma być przekazywana część ich składki emerytalnej, zostanie zamknięte. O tym, gdzie ma trafiać część składki, mogą decydować mężczyźni, którzy nie ukończyli 55 lat, i kobiety, które nie ukończyły 50 lat.

Wypłata z PPK bez podatku – wystarczy wybrać odpowiedni sposób wypłaty

Środki z PPK można wypłacić bez podatku. Bez względu na to, jaki wariant wypłaty oszczędności uczestnik PPK wybierze – zyski wypracowane przez 25% środków zgromadzonych na jego rachunku PPK będą zwolnione z podatku dochodowego. Rozłożenie wypłaty na co najmniej 120 miesięcznych rat zwalnia z podatku zyski wypracowane przez całość oszczędności. 

Wydłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności – projekt ustawy

Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nowelizacja przewiduje wydłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności maksymalnie o 6 miesięcy.

REKLAMA

Czy pracodawca może zmusić do 14-dniowego urlopu?

Według Kodeksu pracy wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 20 lub 26 dni – w zależności od stażu pracy pracownika. Urlop może być podzielony na części, z których co najmniej jedna powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Czy 14-dniowy urlop jest obowiązkowy?

4 dni albo 35 godzin tygodnia pracy w Polsce do 2027 roku? Za granicą już testowali a efekty są pozytywne

W oczekiwaniu na zapowiadane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej  skrócenie tygodniowego czasu pracy w Polsce, warto przyjrzeć się przykładom z innych państw. Dotąd w programach pilotażowych 4-dniowego tygodnia pracy zaobserwowano np. spadek rotacji zatrudnienia o 40 proc., polepszenie dobrostanu pracowników w 82 proc. firm oraz oszczędności dla pracodawców na poziomie niemal 2 mln zł w skali roku. Krótszy tydzień pracy najlepiej przyjął się na Islandii, gdzie 86 proc. pracowników korzysta z niego lub ma taką możliwość. Ale polscy pracodawcy nie są entuzjastami tego rozwiązania. Aż 51 proc. firm uważa, że w ich branży jest ono niemożliwe. Jeżeli nie uda się skrócić tygodnia pracy, to dobrą alternatywą dla 54 proc. Polaków mogłaby być częstsza praca zdalna lub hybrydowa. 

REKLAMA