Pracownik może odmówić wykonywania niebezpiecznej pracy

Jednym z praw pracowników określonych w kodeksie pracy jest możliwość powstrzymania się od wykonywania pracy niebezpiecznej dla zdrowia i życia. Zgodnie bowiem z art. 210 k.p. w razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bhp, stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. Jeżeli powstrzymanie się od pracy nie usuwa tego zagrożenia, pracownik może oddalić się z miejsca zagrożenia, informując o tym swego przełożonego. W obu opisanych sytuacjach pomimo niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Obie przesłanki łącznie

Przepis art. 210 k.p. ma charakter szczególny i dotyczy sytuacji nadzwyczajnych, gdy niezachowanie bezpiecznych i higienicznych warunków stwarza faktyczne i bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzkiego. Pracownik może z niego skorzystać tylko w razie łącznego wystąpienia określonych przesłanek. Tak też wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z 11 maja 2006 r. (I PK 191/05 OSNP 2007/9-10/128), stwierdzając, że pracownik może powstrzymać się od wykonywania pracy tylko w przypadku łącznego wystąpienia przesłanek określonych w art. 210 par. 1 k.p. (warunki pracy nie odpowiadają przepisom bhp oraz stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika).

Pracownik powiadomił pracodawcę, że nie będzie wykonywał pracy, bo użytkowany przez niego komputer nie posiada certyfikatu i stwarza zagrożenie dla jego zdrowia (wytwarza szkodliwe pole elektromagnetyczne). Pracodawca zlecił przeprowadzenie badań sprzętu. Po uzyskaniu informacji wykluczających prawdopodobieństwo występowania pól elektromagnetycznych szkodliwych dla zdrowia, polecił pracownikowi wykonywanie obowiązków. Ten jednak odmówił. Wówczas pracodawca rozwiązał z nim umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Pracownik wniósł odwołanie do sądu, żądając odszkodowania. Sąd jednak oddalił jego powództwo, wskazując, że brak było bezpośredniego zagrożenia dla życia i zdrowia pracownika i powstrzymanie się od pracy było nieuzasadnione.