Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czym objawia się pracoholizm i jak się przed nim bronić?

Maria Wawrzyniak
Powszechnie uważa się, że uzależnienie od pracy jest efektem zewnętrznych uwarunkowań spowodowanych trudną, stresującą sytuacją życiową i zawodową, a także uwarunkowaniami społeczno-kulturowymi, które wymuszają taki styl pracy. Nałogiem stają się zachowania ludzi oraz poczynania uznawane i akceptowane społecznie. Jak zatem bronić się przed pracoholizmem?

Pracoholizm to najprościej stan uzależnienia od swojej pracy, mający charakter obsesji połączonej z przymusem. Powoduje zaburzenie równowagi między najważniejszymi elementami życia, jakimi są: życie rodzinne i towarzyskie, praca czy potrzeby osobiste.

Jednak pracoholizm ma głębsze uwarunkowania, a to, co można zaobserwować, to tylko pewien syndrom procesów i zaburzeń wewnętrznych jednostki, gdyż granica między pracoholizmem a normą jest bardzo cienka i łatwo ją przekroczyć, nie zdając sobie z tego sprawy. A przecież nie każda osoba długo pracująca jest zaraz pracoholikiem. Nie jest pracoholikiem ktoś, kto musi ciężko pracować, aby zapewnić byt sobie i rodzinie, gdyż jego stosunek do pracy nie wynika ani z obsesji, ani z uzależnienia neurotycznego.

Pracoholikiem można być w każdym wieku i w każdym zawodzie. Jednak najbardziej narażeni na pracoholizm są ludzie na kierowniczych stanowiskach, zajmujący eksponowane stanowiska w różnych dziedzinach życia, właściciele firm, ale także ci, którzy nie potrafią oddzielić własnej pracy od reszty życia.

Uzależnienie to może odnosić się zarówno do pracy najemnej, jak i tej wykonywanej na użytek własny, a grozi w równej mierze mężczyznom, jak i kobietom. Wyraża się w szczególnej postawie wobec pracy, przez nadawanie jej zbyt dużego znaczenia w życiu. Pracoholizm często jest wiązany z dążeniem do sukcesów i kariery zawodowej, silną ambicją oraz wysokim poziomem motywacji osiągnięć i nierzadko jest pewną normą zachowań związanych z pracą. Praca wykonywana przez osobę uzależnioną traktowana jest jako dobro najwyższe z pominięciem innych istotnych wartości (np. rodziny), jednak prowadzi w końcu do utraty zdrowa, szczęścia, zakłócenia relacji interpersonalnych i życia społecznego.

Pracoholizm, podobnie jak inne uzależnienia, nie pojawia się nagle, to długofalowy proces, w którym można zauważyć przemianę w myśleniu, postępowaniu oraz funkcjonowaniu uzależnionego (zobacz schemat).

Jak rozpoznać uzależnionych?

Pracoholizm to uzależnienie od pracy o charakterze obsesji połączonej z przymusem. Osoby nim dotknięte:

  • nie mają zdolności kontroli własnej pracy,
  • sami stawiają sobie bardzo wysokie wymagania,
  • praca wypełnia ich życie, staje się ich jedyną aktywnością życiową.

Obsesyjne zaangażowanie w pracę zwane jest zwykle szałem pracy, a wynika z pracoholicznego perfekcjonizmu, ale także z potrzeby rywalizacji. Perfekcjonizm ten przyczynia się do bezustannego podnoszenia poprzeczki wymagań, narzucania sobie kolejnych wyzwań, celów, obowiązków. Pracoholik ma także krytyczny stosunek wobec innych. Dlatego też nie ma stałego kryterium oceny osiągnięć, co prowadzi do ustawicznego niezadowolenia i coraz większego, niekontrolowanego obciążania się pracą. W końcu osoba dotknięta pracoholizmem nie może kontrolować zachowania związanego z pracą, przerwać jej czy przestać o niej myśleć z własnej woli, co nazywane jest wyłączeniem się. Ten swoisty przymus pracy występuje na poziomie umysłowym, ma wewnętrzny, poznawczy charakter oraz istnieje mimo skutków negatywnych dla zdrowia psychicznego oraz zaburzeń w funkcjonowaniu społecznym jednostki, powodując brak zadowolenia z pracy i życia.


Pracoholicy utrzymują stałą strategię działania – „ciągłe zaangażowanie w pracę”, mimo że przynosi ona często porażki i powoduje duże przeciążenie psychofizyczne. Niska samoocena i brak poczucia własnej wartości przyczyniają się do rekompensowania jej przez nieskuteczne i usilne dążenie do sukcesów i uzyskanie aprobaty innych. Pracoholicy cechują się wysokim poziomem narcyzmu, przez co mają wyidealizowany obraz siebie, uważając się za wyjątkowych i lepszych od innych, jednak nieustannie niepokoją się o swoją pomyślność, zamykają się na innych. Kochają prestiż, pieniądze i sławę. Osoby skłonne do pracoholizmu cenią sobie własną pracę i karierę zawodową, dbają też o własny rozwój. Są skłonni do rywalizacji i ponoszenia ryzyka. Pracoholicy to pilni perfekcjoniści, jednocześnie nieśmiali i niepewni siebie, bardzo często ratujący się środkami antydepresyjnymi, lekami pobudzającymi, często też alkoholem i narkotykami.

Rodzaje pracoholizmu

Istnieją różne odmiany pracoholizmu.

  • Pracoholizm pozorowany – osoby nim dotknięte są dyspozycyjne, oddane firmie bezgranicznie, pracują po godzinach, bo szef jeszcze jest w firmie, zajmują się równocześnie wieloma sprawami, jest ich wszędzie pełno, często przeszkadzają pozostałym, są mało efektywne i mało kreatywne.
  • Pracoholizm niewolniczy (mobbingowy) – to zbytnie obciążanie pracą jednej osoby, która pracuje za kilka osób (wcześniej zwolnionych pracowników), osoba ta nie ma czasu na odpoczynek, urlop, żyje w ciągłym i permanentnym stresie.
  • Pracoholizm obsesyjny – dotyka osób, które objęły stanowisko zgodnie ze swoim wykształceniem i umiejętnościami, mają wysokie aspiracje, pragną udowodnić, co potrafią, utożsamiają się bezgranicznie z firmą, zostają po godzinach, zabierają pracę do domu. Są niezwykle wymagający w stosunku do innych, każdego podwładnego sprawdzają osobiście, nie wierzą ludziom. Po pewnym czasie pracownika takiego dotyka wypalenie zawodowe (zobacz – „Jak rozpoznać wypalenie zawodowe u pracownika i jak sobie z nim poradzić?”, „Personel i Zarządzanie” Nr 6/255, 2011 r.).
  • Pracoholizm ucieczkowy – występuje u osób żyjących pod wpływem permanentnych stresogenów (toksyczni rodzice, życiowi partnerzy o cechach biorców, chorzy psychicznie, alkoholicy), wówczas ucieczka w pracę znajduje częściowe uzasadnienie, ale nie daje rozwiązania.
  • Pracoholizm twórczy – to pracoholizm artystów, pisarzy, dziennikarzy, naukowców, który objawia się brakiem umiejętności oddzielenia pracy od życia prywatnego.
  • Pracoholizm nominowany – uzależniony jest od typu temperamentu i intelektu; melancholicy są bardziej skłonni do pracoholizmu, a cholerycy są pracoholikami od urodzenia, natomiast flegmatycy są na niego odporni, podobnie jak sangwinicy, dla których dobre relacje z ludźmi i życie towarzyskie liczą się najbardziej.
  • Pracoholizm z wyboru – odnosi się do osób ciężko, długo i chętnie pracujących, zafascynowanych pracą i własnym rozwojem, zadowolonych i kochających życie, dla których praca jest wartością samą w sobie, jest ich stylem życia. Mimo swych walorów często są emocjonalnie izolowani i odtrącani przez bliskich, mimo iż sami tego nie czynią.

Pracoholizm – następstwa

Zmiany psychiki pracoholika następują powoli, przez wiele lat i właściwie są niezauważalne. Przeciętnie przez okres od 5 do 20 lat zmiany dotykają już wtedy pracoholika i powodują przeciążenie psychofizyczne oraz niską jakość i wydajność wykonywanej pracy z powodu ciągłego zaangażowania w pracę. Następuje okresowe załamanie formy i ataki zmęczenia, prowadzące do fizycznego i emocjonalnego wyczerpania. Występuje także chroniczne przemęczenie przeplatające się z nadaktywnością, zaburzenie osobowości i całkowity rozpad życia emocjonalnego, rodzinnego i związków z otoczeniem. Osoby dotknięte pracoholizmem są w domu „wiecznie nieobecni”, brakuje im empatii, występują u nich zachowania agresywne i nieodpowiedzialne, a także wypalają się zawodowo. Ostatecznie popadają w samotność, depresję, choroby i śmierć.


Jak z nim walczyć?

Aby nie stać się ofiarą pracoholizmu, należy umieć oddzielić pracę od życia rodzinnego i osobistego, potocznie często mówi się „wyłączyć się” czy „zamknąć za sobą drzwi”. Należy sobie zdawać z tego sprawę, że poza pracą jest cała reszta otaczającego nas świata, wbrew pozorom bardzo wartościowa i ciekawa.

Ważne jest by:

  • być człowiekiem wielowymiarowym,
  • widzieć innych z ich potrzebami, zaletami i wadami,
  • znać swoje słabości i pracować nad nimi,
  • pracować nad związkami z innymi ludźmi, pielęgnować je i cenić,
  • być obecnym w życiu rodziny, jako jej członek, a nie bierny obserwator,
  • czerpać przyjemność nawet z prostych codziennych czynności,
  • znaleźć czas na ruch, zabawę i odpoczynek,
  • zaprzestać przenoszenia pracy do domu,
  • przestać się spieszyć, umieć zarządzać sobą w czasie,
  • zrezygnować z chorobliwego współzawodnictwa,
  • udzielać pochwał podwładnym za dobrze wykonane zadania,
  • szukać wsparcia, dzięki któremu poprawi się sposób oceniania i umiejętność podejmowania mądrych decyzji.

 

Treść jest dostępna bezpłatnie,
wystarczy zarejestrować się w serwisie

Załóż konto aby otrzymać dostęp do pełnej bazy artykułów oraz wszystkich narzędzi

Posiadasz już konto? Zaloguj się.
Zatrudnianie i zwalnianie pracowników. Obowiązki pracodawców 2022
Zatrudnianie i zwalnianie pracowników. Obowiązki pracodawców 2022
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Świadczenia emerytalno-rentowe
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia:
    1 stycznia
    1 marca
    1 czerwca
    1 września
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    W lipcu spadła liczba ofert pracy
    W lipcu spadła liczba ofert pracy - wynika z przekazanego PAP Barometru Ofert Pracy. Według analizy wysoka inflacja i restrykcyjna polityka monetarna ograniczą aktywność inwestycyjną, co spowoduje wyhamowanie tempa powstawania nowych etatów.
    PIP: w ramach kontroli robót budowlanych 715 osób ukaranych mandatami karnymi
    W ramach kontroli robót budowlanych Państwowa Inspekcja Pracy wydała 728 decyzji wstrzymania prac, 663 decyzje wstrzymania eksploatacji maszyn, 3321 decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności decyzji, 715 osób ukaranych mandatami karnymi na łączną kwotę 894 450 zł - poinformowano w czwartek.
    Emilia Legierska nowym dyrektorem w Walter Herz
    Emilia Legierska objęła stanowisko Transaction Director w Walter Herz. Pokieruje pracami oddziału firmy w Krakowie i rozwojem usług doradczych na południu Polski.
    Lista benefitów dla pracowników Girteki rośnie wraz z dodatkowym ubezpieczeniem zdrowotnym
    Dziś pracownika przyciąga nie tylko wynagrodzenie. Dla młodego pokolenia coraz większego znaczenia nabierają dodatkowe korzyści, kultura organizacyjna czy wartości reprezentowane przez firmę.
    Jakie zmiany w zatrudnieniu cudzoziemców?
    Jak podaje Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej nawet 1,2 mln cudzoziemców jest rocznie zatrudnianych w Polsce przez około 120-140 tys. podmiotów. Wynika to z danych dotyczących wydanych oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy. Od końca lutego 2022 r. sytuacja na rynku pracy w Polsce się zmieniła, ponieważ coraz więcej cudzoziemców, w tym osób z Ukrainy zaczęło ubiegać się o pracę. Zaszła konieczność zmiany przepisów i usprawnienia procesu wydawania zaświadczeń i oświadczeń.
    Czy doszło do naruszeń praw pracowniczych w koncernie Coca-Cola w Niemczech?
    Koncern Coca-Cola w Niemczech wypłacał pracownikom dodatki za pracę w porze nocnej w różnej wysokości. Czy naruszył tym prawa pracownicze? Okazało się, że przepis układu zbiorowego obowiązujący w koncernie a przewidujący w przypadku nieregularnej pracy w porze nocnej dodatek do wynagrodzenia wyższy niż dodatek ustalony w odniesieniu do sytuacji regularnej pracy w porze nocnej – nie jest sprzeczny z prawem UE.
    Kontrola trzeźwości w pracy - zmiany w Kodeksie pracy
    Nowelizacja Kodeksu pracy. Gdy kontrola trzeźwości pracownika wykryje niski poziom alkoholu, trzeba będzie go jeszcze raz sprawdzić i ustalić, czy wartość ta spada. Nowe przepisy w tym względzie mogą budzić wątpliwości.
    Praca dla niepełnosprawnych - jakie projekty?
    Jednym z głównych funduszy UE jest Europejski Fundusz Społeczny (EFS). W ramach niego kraje członkowskie UE otrzymują wsparcie finansowe na rozwój społeczno-gospodarczy. Właśnie m.in. z EFS przeznaczono 170 mln zł na Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój. Program ma na celu na aktywizację zawodową i społeczną osób z niepełnosprawnościami i osób biernych zawodowo z powodu choroby. Kto może skorzystać z projektu i co może zyskać?
    Czy wystawienie faktury podczas L4 prowadzi do zwrotu zasiłku?
    Wystawienie faktury przez przedsiębiorcę podczas zwolnienia lekarskiego, nie stanowi pracy zarobkowej i nie powoduje konieczności zwrotu do ZUS-u pobranego już zasiłku chorobowego.
    Czy to koniec epoki "Great Resignation" w Polsce?
    Z badania firmy doradczej Kincentric wynika, że mamy do czynienia z sygnałami odwrócenia trendu na rynku pracy. W porównaniu do ubiegłego roku Polacy rzadziej chcą odchodzić z pracy, a poziom lojalności względem swoich pracodawców wzrósł do poziomu obserwowanego ostatnio w trakcie pandemii Covid-19 w 2020 r. Tymczasem, w Europie lojalność pracowników wciąż spada.
    Wniosek o świadczenie postojowe do 16 sierpnia 2022 r.
    16 sierpnia 2022 r. to ostatni dzień na składanie wniosków o świadczenie postojowe. Jak można ubiegać się o wsparcie?
    Jak rozmawiać o podwyżce? Poznaj tajniki negocjacji wysokości płacy
    Jaka rozmawiać o podwyżce, by ją otrzymać? Jaki moment wybrać? Jakich argumentów użyć? Poznaj tajniki negocjacji płacy w pigułce.
    Pracodawcy będą wiedzieć od kiedy nie powinni naliczać już wpłat do PPK
    Po rozpoczęciu przez uczestnika PPK wypłaty oszczędności PPK po osiągnięciu przez niego 60. roku życia, wpłaty do PPK za tego uczestnika nie mogą być już dokonywane. Od 21 listopada br. PFR - za pośrednictwem instytucji finansowych - będzie informował pracodawców o rozpoczęciu takich wypłat.
    Przedsiębiorcy z obawą patrzą w przyszłość
    86% pracodawców spodziewa się kilkuletniego, poważnego kryzysu gospodarczego w Polsce. To przekonanie podzielają przedstawiciele wszystkich firm, niezależnie od wielkości.
    Polski pracownik - jest w złej kondycji psychicznej?
    Polscy pracownicy mają poważne problemy ze zdrowiem psychicznym – wynika z raportu przygotowanego przez Konfederację Lewiatan. Problem jest na tyle poważny, że nie uda się go rozwiązać bez zmian systemowych.
    Rekordowa inflacja, a tempo wzrostu cen spada
    W lipcu wskaźnik inflacji wyniósł 15,6 proc. rok do roku — podał Główny Urząd Statystyczny. Mamy kolejny rekordowo wysoki odczyt wskaźnika inflacji, jednak tempo wzrostu cen wyraźnie spadło (0,1 p.p. m/m) – komentuje ekspert.
    Zawarcie umowy dla pozoru a ciąża
    Czy zawarcie umowy o pracę w ciąży jest zgodne z prawem? Czy krótko po zawarciu umowy można przejść na zwolnienie lekarskie? Czy ZUS może uznać taką umowę zawartą dla pozoru i żądać zwrotu pobranego zasiłku macierzyńskiego? Podobną sprawą zajął się ostatnio Sąd Okręgowy w Kaliszu.
    Jakie jest w Polsce bezrobocie?
    Kim jest bezrobotny? Jakie są rodzaje bezrobocia? Jaka jest stopa bezrobocia w Polsce w porównaniu z innymi krajami UE? Co robi Polska, aby dążyć do pełnego produktywnego zatrudnienia? Poniżej najważniejsze dane i informacje.
    Co Państwowa Inspekcja Pracy zrobiła w 2021?
    W czerwcu 2022 r. odbyło się posiedzenie Rady Ochrony Pracy, która jest organem sprawującym nadzór nad Państwową Inspekcją Pracy (PIP) jak i warunkami pracy, działającym przy Sejmie RP. Co roku, Główny Inspektor PIP składa Radzie Ochrony Pracy sprawozdanie ze swojej działalności.
    Stabilizacja na rynku pracy – aktualne trendy i wyniki badań w zakresie kompetencji i rynku pracy
    Badania przeprowadzone wśród pracodawców i pracowników pokazują stabilizację na rynku pracy. W czerwcu 2022 r. stopa bezrobocia była niższa niż w maju, a w urzędach pracy było zarejestrowanych mniej bezrobotnych w stosunku do poprzedniego miesiąca.
    Zatrudnianie cudzoziemców - jakie nieprawidłowości?
    W Polsce legalnie pracuje ponad milion cudzoziemców. Czy kontrole Państwowej Inspekcji Pracy wykazują nieprawidłowości?
    2/3 pracowników ma symptomy wypalenia zawodowego
    W ciągu ostatniego roku objawy wypalenia zawodowego zauważyło u siebie dwie trzecie pracowników - wynika z badania Nationale-Nederlanden. Zjawisko to dotyczy coraz częściej także młodszych pracowników - wskazano.
    Brak kompetencji blokuje innowacyjność firm
    Przełomowe pomysły to tylko jeden z czynników innowacyjności w firmach. Drugim, równie istotnym, jest odpowiednie zarządzanie tymi pomysłami i ich wdrażanie. Do tego jednak potrzebny jest szereg kompetencji, których dziś w firmach brakuje i same to przyznają. Dwie na trzy twierdzą, że przeszkodą w podejmowaniu przez nie innowacji jest problem z pozyskaniem odpowiednich pracowników. Akademia Menadżera Innowacji – prowadzona przez PARP – ma tę lukę kompetencyjną zasypywać. Uczestniczący w niej menadżerowie przechodzą szereg szkoleń podnoszących ich umiejętności zarządzania w tym obszarze, ale także pracują z doradcami, którzy od lat zajmują się wdrażaniem innowacji.
    Prawie połowa Polaków jest skłonna usprawiedliwić pracę na czarno
    Od czterech lat obserwowany jest wysoki poziom akceptacji nieetycznych zachowań i nadużyć finansowych – pokazują badania Związku Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce. Dziś takie praktyki jest skłonna usprawiedliwić prawie połowa Polaków. Najczęściej przymykają oko na pracę na czarno w celu unikania ściągania długów z pensji. Zrozumienie dla takich praktyk deklaruje ponad 61 proc. społeczeństwa. Z kolei najbardziej rygorystycznie Polacy odnoszą się do wyłudzania pieniędzy z wykorzystaniem cudzych lub fałszywych dokumentów.
    Profil zaufany - jak go założyć?
    Profil zaufany powstał po to, aby umożliwić załatwienie spraw urzędowych bez wychodzenia z domu. Dla przedsiębiorców, jak i osób prywatnych, które często kontaktują się z instytucjami publicznymi, profil zaufany to idealne narzędzie. W jaki sposób się go zakłada? Jak długo jest ważny? Podpowiadamy.