REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czym objawia się pracoholizm i jak się przed nim bronić?

Maria Wawrzyniak
Powszechnie uważa się, że uzależnienie od pracy jest efektem zewnętrznych uwarunkowań spowodowanych trudną, stresującą sytuacją życiową i zawodową, a także uwarunkowaniami społeczno-kulturowymi, które wymuszają taki styl pracy. Nałogiem stają się zachowania ludzi oraz poczynania uznawane i akceptowane społecznie. Jak zatem bronić się przed pracoholizmem?

Pracoholizm to najprościej stan uzależnienia od swojej pracy, mający charakter obsesji połączonej z przymusem. Powoduje zaburzenie równowagi między najważniejszymi elementami życia, jakimi są: życie rodzinne i towarzyskie, praca czy potrzeby osobiste.

Jednak pracoholizm ma głębsze uwarunkowania, a to, co można zaobserwować, to tylko pewien syndrom procesów i zaburzeń wewnętrznych jednostki, gdyż granica między pracoholizmem a normą jest bardzo cienka i łatwo ją przekroczyć, nie zdając sobie z tego sprawy. A przecież nie każda osoba długo pracująca jest zaraz pracoholikiem. Nie jest pracoholikiem ktoś, kto musi ciężko pracować, aby zapewnić byt sobie i rodzinie, gdyż jego stosunek do pracy nie wynika ani z obsesji, ani z uzależnienia neurotycznego.

Pracoholikiem można być w każdym wieku i w każdym zawodzie. Jednak najbardziej narażeni na pracoholizm są ludzie na kierowniczych stanowiskach, zajmujący eksponowane stanowiska w różnych dziedzinach życia, właściciele firm, ale także ci, którzy nie potrafią oddzielić własnej pracy od reszty życia.

Uzależnienie to może odnosić się zarówno do pracy najemnej, jak i tej wykonywanej na użytek własny, a grozi w równej mierze mężczyznom, jak i kobietom. Wyraża się w szczególnej postawie wobec pracy, przez nadawanie jej zbyt dużego znaczenia w życiu. Pracoholizm często jest wiązany z dążeniem do sukcesów i kariery zawodowej, silną ambicją oraz wysokim poziomem motywacji osiągnięć i nierzadko jest pewną normą zachowań związanych z pracą. Praca wykonywana przez osobę uzależnioną traktowana jest jako dobro najwyższe z pominięciem innych istotnych wartości (np. rodziny), jednak prowadzi w końcu do utraty zdrowa, szczęścia, zakłócenia relacji interpersonalnych i życia społecznego.

Pracoholizm, podobnie jak inne uzależnienia, nie pojawia się nagle, to długofalowy proces, w którym można zauważyć przemianę w myśleniu, postępowaniu oraz funkcjonowaniu uzależnionego (zobacz schemat).

Jak rozpoznać uzależnionych?

Pracoholizm to uzależnienie od pracy o charakterze obsesji połączonej z przymusem. Osoby nim dotknięte:

  • nie mają zdolności kontroli własnej pracy,
  • sami stawiają sobie bardzo wysokie wymagania,
  • praca wypełnia ich życie, staje się ich jedyną aktywnością życiową.

Obsesyjne zaangażowanie w pracę zwane jest zwykle szałem pracy, a wynika z pracoholicznego perfekcjonizmu, ale także z potrzeby rywalizacji. Perfekcjonizm ten przyczynia się do bezustannego podnoszenia poprzeczki wymagań, narzucania sobie kolejnych wyzwań, celów, obowiązków. Pracoholik ma także krytyczny stosunek wobec innych. Dlatego też nie ma stałego kryterium oceny osiągnięć, co prowadzi do ustawicznego niezadowolenia i coraz większego, niekontrolowanego obciążania się pracą. W końcu osoba dotknięta pracoholizmem nie może kontrolować zachowania związanego z pracą, przerwać jej czy przestać o niej myśleć z własnej woli, co nazywane jest wyłączeniem się. Ten swoisty przymus pracy występuje na poziomie umysłowym, ma wewnętrzny, poznawczy charakter oraz istnieje mimo skutków negatywnych dla zdrowia psychicznego oraz zaburzeń w funkcjonowaniu społecznym jednostki, powodując brak zadowolenia z pracy i życia.


Pracoholicy utrzymują stałą strategię działania – „ciągłe zaangażowanie w pracę”, mimo że przynosi ona często porażki i powoduje duże przeciążenie psychofizyczne. Niska samoocena i brak poczucia własnej wartości przyczyniają się do rekompensowania jej przez nieskuteczne i usilne dążenie do sukcesów i uzyskanie aprobaty innych. Pracoholicy cechują się wysokim poziomem narcyzmu, przez co mają wyidealizowany obraz siebie, uważając się za wyjątkowych i lepszych od innych, jednak nieustannie niepokoją się o swoją pomyślność, zamykają się na innych. Kochają prestiż, pieniądze i sławę. Osoby skłonne do pracoholizmu cenią sobie własną pracę i karierę zawodową, dbają też o własny rozwój. Są skłonni do rywalizacji i ponoszenia ryzyka. Pracoholicy to pilni perfekcjoniści, jednocześnie nieśmiali i niepewni siebie, bardzo często ratujący się środkami antydepresyjnymi, lekami pobudzającymi, często też alkoholem i narkotykami.

Rodzaje pracoholizmu

Istnieją różne odmiany pracoholizmu.

  • Pracoholizm pozorowany – osoby nim dotknięte są dyspozycyjne, oddane firmie bezgranicznie, pracują po godzinach, bo szef jeszcze jest w firmie, zajmują się równocześnie wieloma sprawami, jest ich wszędzie pełno, często przeszkadzają pozostałym, są mało efektywne i mało kreatywne.
  • Pracoholizm niewolniczy (mobbingowy) – to zbytnie obciążanie pracą jednej osoby, która pracuje za kilka osób (wcześniej zwolnionych pracowników), osoba ta nie ma czasu na odpoczynek, urlop, żyje w ciągłym i permanentnym stresie.
  • Pracoholizm obsesyjny – dotyka osób, które objęły stanowisko zgodnie ze swoim wykształceniem i umiejętnościami, mają wysokie aspiracje, pragną udowodnić, co potrafią, utożsamiają się bezgranicznie z firmą, zostają po godzinach, zabierają pracę do domu. Są niezwykle wymagający w stosunku do innych, każdego podwładnego sprawdzają osobiście, nie wierzą ludziom. Po pewnym czasie pracownika takiego dotyka wypalenie zawodowe (zobacz – „Jak rozpoznać wypalenie zawodowe u pracownika i jak sobie z nim poradzić?”, „Personel i Zarządzanie” Nr 6/255, 2011 r.).
  • Pracoholizm ucieczkowy – występuje u osób żyjących pod wpływem permanentnych stresogenów (toksyczni rodzice, życiowi partnerzy o cechach biorców, chorzy psychicznie, alkoholicy), wówczas ucieczka w pracę znajduje częściowe uzasadnienie, ale nie daje rozwiązania.
  • Pracoholizm twórczy – to pracoholizm artystów, pisarzy, dziennikarzy, naukowców, który objawia się brakiem umiejętności oddzielenia pracy od życia prywatnego.
  • Pracoholizm nominowany – uzależniony jest od typu temperamentu i intelektu; melancholicy są bardziej skłonni do pracoholizmu, a cholerycy są pracoholikami od urodzenia, natomiast flegmatycy są na niego odporni, podobnie jak sangwinicy, dla których dobre relacje z ludźmi i życie towarzyskie liczą się najbardziej.
  • Pracoholizm z wyboru – odnosi się do osób ciężko, długo i chętnie pracujących, zafascynowanych pracą i własnym rozwojem, zadowolonych i kochających życie, dla których praca jest wartością samą w sobie, jest ich stylem życia. Mimo swych walorów często są emocjonalnie izolowani i odtrącani przez bliskich, mimo iż sami tego nie czynią.

Pracoholizm – następstwa

Zmiany psychiki pracoholika następują powoli, przez wiele lat i właściwie są niezauważalne. Przeciętnie przez okres od 5 do 20 lat zmiany dotykają już wtedy pracoholika i powodują przeciążenie psychofizyczne oraz niską jakość i wydajność wykonywanej pracy z powodu ciągłego zaangażowania w pracę. Następuje okresowe załamanie formy i ataki zmęczenia, prowadzące do fizycznego i emocjonalnego wyczerpania. Występuje także chroniczne przemęczenie przeplatające się z nadaktywnością, zaburzenie osobowości i całkowity rozpad życia emocjonalnego, rodzinnego i związków z otoczeniem. Osoby dotknięte pracoholizmem są w domu „wiecznie nieobecni”, brakuje im empatii, występują u nich zachowania agresywne i nieodpowiedzialne, a także wypalają się zawodowo. Ostatecznie popadają w samotność, depresję, choroby i śmierć.


Jak z nim walczyć?

Aby nie stać się ofiarą pracoholizmu, należy umieć oddzielić pracę od życia rodzinnego i osobistego, potocznie często mówi się „wyłączyć się” czy „zamknąć za sobą drzwi”. Należy sobie zdawać z tego sprawę, że poza pracą jest cała reszta otaczającego nas świata, wbrew pozorom bardzo wartościowa i ciekawa.

Ważne jest by:

  • być człowiekiem wielowymiarowym,
  • widzieć innych z ich potrzebami, zaletami i wadami,
  • znać swoje słabości i pracować nad nimi,
  • pracować nad związkami z innymi ludźmi, pielęgnować je i cenić,
  • być obecnym w życiu rodziny, jako jej członek, a nie bierny obserwator,
  • czerpać przyjemność nawet z prostych codziennych czynności,
  • znaleźć czas na ruch, zabawę i odpoczynek,
  • zaprzestać przenoszenia pracy do domu,
  • przestać się spieszyć, umieć zarządzać sobą w czasie,
  • zrezygnować z chorobliwego współzawodnictwa,
  • udzielać pochwał podwładnym za dobrze wykonane zadania,
  • szukać wsparcia, dzięki któremu poprawi się sposób oceniania i umiejętność podejmowania mądrych decyzji.

 

Treść jest dostępna bezpłatnie,
wystarczy zarejestrować się w serwisie

Załóż konto aby otrzymać dostęp do pełnej bazy artykułów oraz wszystkich narzędzi

Posiadasz już konto? Zaloguj się.
Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Jak pokolenie Z buduje swoje kariery. Badanie Pracuj.pl

    Dwadzieścia siedem procent przedstawicieli pokolenia Z zmieniło pracę w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W silver generation takiej zmiany dokonało tylko 2% respondentów. W ciągu ostatniego roku wśród najstarszej aktywnej zawodowo grupy wynik ten osiąga 7%, a wśród najmłodszej aż 62%. Jak wynika z badania Pracuj.pl, generacja Z pod kątem mobilności zawodowej znacznie przewyższa wszystkie pozostałe grupy wiekowe. Czy to oznacza, że na rynek wchodzą niepewni pracownicy? 

    Branżowe centra umiejętności będą dokształcać młodocianych. Rząd przygotowuje nowe rozporządzenie

    Branżowe centra umiejętności (BCU) to nowa kategoria placówek systemu oświaty. Podstawą prawną ich tworzenia jest nowelizacja Prawa oświatowego. W celu wdrożenia BCU rząd przystąpił do prac nad nowelizacją rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Informacja na ten temat została zamieszczona w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.

    BHP - wszystko co trzeba wiedzieć na ten temat

    Każdy przedsiębiorca powinien mieć na uwadze, że przestrzeganie przepisów BHP jest obowiązkowe, a te kwestie mogą zostać skontrolowane przez Państwową Inspekcję Pracy. Co jeszcze warto wiedzieć na ten temat? Przeczytaj artykuł i dowiedz się więcej. 

    Do 30 września był czas, żeby wykorzystać zaległe urlopy. Pracownicy lubią chomikować dni wolne

    Dlaczego urlopy powinny być wykorzystywane na bieżąco? Zbyt duża kumulacja dni wolnych może spowodować, że pracownik będzie musiał wykorzystać go w momencie, gdy będzie on pracodawcy bardzo potrzebny. 

    REKLAMA

    Praca zdalna szansą dla osób z niepełnosprawnościami

    Upowszechnienie pracy zdalnej i hybrydowej może ułatwić zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami, zwłaszcza na stanowiskach biurowych czy specjalistycznych, niewymagających fizycznej obecności w biurze - przekonują eksperci w raporcie „Uwarunkowania i korzyści zatrudniania osób z niepełnosprawnościami” przygotowanym przez Lewiatana.

    PPK. Deklarację o rezygnacji można „odwołać”

    Powrót do oszczędzania w PPK, po złożeniu deklaracji o rezygnacji, następuje poprzez złożenie wniosku o dokonywanie wpłat do PPK. Pracownik może go złożyć w każdej chwili i jest on skuteczny od momentu przekazania go pracodawcy.

    Praca cudzoziemców. Co zrobić po zarejestrowaniu oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi

    Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi legalizuje zatrudnienie cudzoziemców z pięciu krajów: Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii i Ukrainy. Po jego zarejestrowaniu pracodawca ma obowiązek informacyjny. Jaki? Ponadto, opisujemy kiedy nie jest wymagany wpis nowego oświadczenia do ewidencji. 

    Kurs dla pracowników administracji publicznej

    Kursy dla pracowników administracji publicznej dają możliwość rozwoju osobistego i zawodowego. Właśnie trwa rekrutacja w ramach kolejnego projektu. Czym jest Young Leaders’ Program 2024-2026 i jakie umiejętności można nabyć? 

    REKLAMA

    Wzrost zatrudnienia w fotowoltaice słonecznej

    Pomimo kryzysów gospodarczych, inflacji, wojny i globalnych problemów współczesnego świata - da się zauważyć dynamiczny rozwój sektora zielonej energii. Raport MOP oraz organizacji IRENA pokazuje, że liczba miejsc pracy w sektorze energii odnawialnej prawie podwoiła się w ciągu ostatniej dekady, do 13,7 mln w 2022 r.

    Niezdolności do pracy i choroby zawodowe rolników. Orzeczenia KRUS.

    Niezdolności do pracy i choroby zawodowe rolników - powstają stosunkowo często ze względu na specyfikę pracy na roli. Orzeczenia w KRUS wydawane są przez lekarzy rzeczoznawców czy komisje lekarskie KRUS, które doty. przyznania konkretnych świadczeń. Czy od decyzji KRUS przysługuje odwołanie? 

    REKLAMA