Kategorie

Sezam przedsiębiorstwa. Wiedza jako zasób strategiczny firmy

Anna Nikowska
Czy wraz z odejściem pracownika z firmy znikają także jego umiejętności, które zdobył w trakcie zatrudnienia? Jeśli tak, to znak, że przedsiębiorstwo potrzebuje narzędzi, za pomocą których zabezpieczy i zgromadzi wiedzę w organizacji. Dziś nie wystarczy szkolić pracowników, by zwiększać konkurencyjność firmy, należy stworzyć kulturę dzielenia się wiedzą. Aby to osiągnąć, warto wypracować warunki sprzyjające wymianie w zespole tego, co poszczególne osoby najlepiej potrafią.

Sukces rynkowy przedsiębiorstw w coraz większym stopniu zależy od efektywnego zarządzania wiedzą, czyli od nabywania, generowania i stosowania jej w organizacjach. Właśnie wiedza jest postrzegana obecnie jako zasób strategiczny przedsiębiorstwa. A jeśli ma tak ogromne znaczenie, powinna podlegać odpowiednim procesom zarządzania. Niestety, przedsiębiorcy bardziej rozumieją, czym dla firmy jest np. utrata płynności finansowej, niż zdają sobie sprawę, że niewłaściwe podejście do rozwoju pracowników może mieć dużo poważniejsze skutki niż chwilowy debet na koncie. Jak podkreśla prof. dr hab. Janusz Czapiński z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego: „Niski poziom kompetencji społecznych zespołów jest poważną barierą w rozwoju przedsiębiorstw. Nieumiejętność dzielenia się wiedzą i doświadczeniem, brak zaufania, powierzchowne relacje między pracownikami powodują blokowanie innowacyjnych rozwiązań”1. Szefowie firm robią wszystko, co w ich mocy, z myślą o przyszłości swoich przedsiębiorstw. Dlaczego zatem nie zaczynają od tego, co najważniejsze? Stworzenie kultury organizacyjnej sprzyjającej wymianie wiedzy i doświadczenia wydaje się zależne tylko od woli i podjęcia odpowiedniej decyzji. Co zatem stoi na przeszkodzie wdrażaniu tego typu rozwiązań w firmie? Tym bardziej że, jak pokazują badania, przedsiębiorstwa, które dbają o zarządzenie wiedzą, odnoszą z tego tytułu konkretne korzyści.

Lepsze wyniki organizacji uczących się

Firmy uczące się to właśnie te, które kładą największy nacisk na wiedzę, a nie na wartości materialne. Wiedza przybiera różną postać, m.in.: patentów, licencji, znaków towarowych i użytkowych, know-how czy wiedzy eksperckiej poszczególnych pracowników. Takie przedsiębiorstwa znajdują się w ciągłym procesie doskonalenia. Systematyczne rozwiązywanie problemów, eksperymentowanie z nowymi projektami, praca zespołowa, uczenie się na podstawie doświadczeń innych oraz sprawne i szybkie przekazywanie wiedzy wewnątrz firmy – to elementy na stałe wpisane w kulturę takich organizacji. Jak wynika z badań Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości („Inteligentne organizacje – zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników”, Warszawa 2010), w Polsce na razie jest tylko 12 proc. podmiotów, które można określić jako uczące się. To właśnie one uzyskały w 2009 roku (w porównaniu z rokiem 2008) zdecydowanie lepsze wyniki ekonomiczne niż pozostałe firmy, zwiększając obroty przeciętnie o 1,11 mln zł oraz w 40 proc. przypadków podnosząc zatrudnienie (odpowiednie wskaźniki dla pozostałych firm wyniosły 0,08 mln zł i 25-proc. wzrost zatrudnienia). – Podejście takie może stać się udziałem każdej firmy, nawet tej najmniejszej. Najważniejsze jest zachęcenie pracowników do dzielenia się doświadczeniem oraz budowanie atmosfery zaufania. Możemy zaproponować pracownikowi udokumentowanie zdobytej wiedzy np. na szkoleniu i udostępnienie jej swoim współpracownikom. To pierwszy prosty, ale często bardzo ważny krok w budowaniu inteligentnej organizacji, w której z wiedzy korzystają wszyscy pracownicy – zachęca Anna Świebocka-Nerkowska, dyrektor Departamentu Rozwoju Kapitału Ludzkiego w Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.


Dobre podstawy

Reklama

Inne badania, przeprowadzone przez MillwardBrown SMG/KRC (na próbie 800 właścicieli i członków kadry kierowniczej przedsiębiorstw zatrudniających do 250 osób, luty 2011 r.), pokazują, że ponad 89 proc. małych i średnich firm szkoli pracowników (zobacz wykres). Niestety, jeśli zestawić te dane z wcześniej przywołanymi liczbami, to wynika z nich, że zdecydowana większość przedsiębiorstw szkoli, ale później nie dba o to, co stanie się ze zdobytą wiedzą.

Jednak jest na czym budować organizacje uczące się. Coraz szersze grono pracodawców, którzy inwestują w rozwój pracowników, oznacza, że zwiększyła się świadomość konieczności podnoszenia kompetencji pracowników. Jest szansa, że następnym krokiem będzie zrozumienie, że warto zadbać o transfer wiedzy również wewnątrz przedsiębiorstwa. Tym bardziej że dla firmy nie są to duże koszty.

Element kultury organizacyjnej

Reklama

Jak już powiedziano, stworzenie organizacji uczącej się wymaga jedynie podjęcia decyzji i konsekwencji w budowaniu odpowiedniej kultury organizacyjnej. „Otwartość na inny sposób myślenia, motywacja do dzielenia się wiedzą i umiejętnościami są niezbędnymi elementami budowania konkurencyjnych przedsiębiorstw. Jeśli w ciągu najbliższych 10 lat nie podniesiemy poziomu kapitału społecznego, pozostaniemy tylko wykonawcą cudzych wizji” – twierdzi prof. Janusz Czapiński2. Organizacje inteligentne znacznie szerzej niż pozostałe podmioty udostępniają swoim pracownikom informacje pozyskane z zewnątrz. W ponad połowie przypadków taka wiedza jest ogólnie dostępna wewnątrz przedsiębiorstwa w postaci raportów, sprawozdań, notatek i protokołów.

Co ciekawe, szefowie takich firm cenią sobie inne kompetencje niż pozostali. Umiejętności pracownika najbardziej pożądane przez organizacje inteligentne obejmują dwie bardzo istotne kompetencje psychospołeczne: umiejętność współpracy w zespole oraz chęć uczenia się i ciągłego rozwoju. Dla porównania, wśród pozostałych firm preferowane są kompetencje proceduralne związane z precyzyjnym wykonywaniem wyznaczonych zadań, w tym zaangażowanie oraz dokładność. Jak widać, kultura organizacyjna sprzyjająca transferowi wiedzy budowana jest konsekwentnie na każdym etapie, począwszy od rekrutacji osób, wykazujących się wolą i umiejętnością współpracy. Od czego zatem zacząć budowanie organizacji uczącej się?

W kierunku organizacji uczącej się

Warunkiem niezbędnym uruchomienia procesu wymiany wiedzy jest zbudowanie w firmie zaufania. To właśnie ono odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu otwartości, wzajemnego inspirowania się, współpracy. Aby oprzeć relacje z pracownikami na zaufaniu, warto:

Zaznajomić pracowników z celami i wizją przedsiębiorstwa i stworzyć przestrzeń do wspólnego kreowania wyzwań.

Zachęcać i umożliwiać pracownikom wygłaszanie własnych opinii, propozycji rozwiązań. Ważne jest, żeby za słowami szły konkretne czyny – bo tylko w ten sposób pracownicy nabiorą przekonania, że ich zdanie faktycznie się liczy.

Organizować wspólne spotkania, służące rozwiązywaniu konkretnych problemów, inspirowaniu nowych rozwiązań. Jeśli pracownicy będą czuli autentyczność tego typu działań, nie będą się bali oceny, uruchomią w sobie potencjał, który przełoży się na generowanie innowacyjnych rozwiązań.


Jeśli wylane są już fundamenty pod budowę organizacji uczącej się, warto wprowadzić konkretne narzędzia, które ułatwią transfer wiedzy i pozwolą ją kumulować w przedsiębiorstwie. Przykładowo, po odbyciu szkolenia pracownik może przeprowadzić szkolenie wewnętrzne dla pozostałych osób. Dzięki temu nowa wiedza zostanie udostępniona innym, a zespół zyska dodatkową motywację do rozwijania swojego potencjału w przyszłości. Aby wzmocnić w pracownikach poczucie sensowności podnoszenia własnych kompetencji, warto tak dzielić zadania, by mogli oni wykorzystywać w praktyce zdobyte w trakcie szkoleń umiejętności. Motywujące do wymiany doświadczeń będzie też tworzenie zespołów multidyscyplinarnych do realizacji różnych projektów. Dzięki temu wiedza poszczególnych osób będzie się uzupełniać, co dodatkowo wzmocni poczucie jedności w zespole. Korzystne będzie również tworzenie powszechnie dostępnych macierzy kompetencji pracowników, określających ich mocne strony. Ważne jest, by na takiej liście znalazł się każdy. Zespół zobaczy wówczas swój olbrzymi potencjał, a w przypadku konkretnych problemów będzie wiedział, do kogo można się zwrócić o pomoc. I wreszcie: warto zadbać o zorganizowanie bazy wiedzy w firmie. Forma, w jakiej będzie ona kumulowana, jest drugorzędna. Może to być plik na wspólnym dysku, wspólny serwer czy bardziej zaawansowane, dostępne na rynku rozwiązania informatyczne. Najważniejsze jest jednak zaszczepienie w pracownikach idei wymiany i stworzenie kultury organizacyjnej wokół współpracy, transferu wiedzy, otwartości na nowe doświadczenia.

Gdzie szukać wiedzy?

Aby móc się dzielić umiejętnościami, trzeba je również na bieżąco uzupełniać. Jak wiadomo, wiedza to strategiczny zasób przedsiębiorstwa, ale jednocześnie bardzo szybko się dezaktualizuje i należy ją uaktualniać. Zdobywanie nowych umiejętności jest jak układanie domina, klocek do klocka tworzy całość. Każdy element układanki jest równie istotny. Organizacje inteligentne rozwijają zasoby informacji w różny sposób. Przedsiębiorcy, stawiający na wiedzę, starają się czerpać doświadczenie z innych branż, korzystają z wiedzy eksperckiej własnych pracowników, uczą się z webinarów (bezpłatnych prezentacji on-line) oraz inwestują w zorganizowane formy uczenia się3. Możliwości rozwijania firm w stronę organizacji uczących się jest wiele. Co ważne, na początek wystarczy wola i konsekwencja w budowaniu kultury organizacyjnej sprzyjającej wymianie doświadczeń. Te z firm, które szybko zrozumieją konieczność inwestowania w wiedzę, wygrają w gigantycznej globalnej konkurencji. Pozostałe wcześniej czy później staną przed odpowiedzią na poważne pytanie – a co z nami?

Wykres

Szkolenia pracowników w ostatnich dwóch latach

@RY1@i13/2011/010/i13.2011.010.000.0046.201.jpeg@RY2@

Źródło: Badanie MillwardBrown SMG/KRC „Podnoszenie kwalifikacji pracowników sektora MSP”


BIBLIOGRAFIA

1. Prof. dr hab. Janusz Czapiński, komentarz w: Wszystko się zmienia, „Personel i Zarządzanie” nr 4/2010, s. 26.

2. Op. cit.

3. Poszukując szkoleń i studiów podyplomowych, umożliwiających realizację celów biznesowych firmy, można skorzystać z bezpłatnej wyszukiwarki portalu www.inwestycjawkadry.pl, który zawiera największa baza szkoleń i studiów podyplomowych komercyjnych i współfinansowanych ze środków UE.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?