Kategorie

Czy wypalenie zawodowe to problem tylko pracownika?

Anna Niemczyk
Większość pracowników nieustannie narzeka, że czują się wypaleni zawodowo i że nie chce się im pracować. Czy rzeczywiście aż tak dużo osób jest wypalonych i nie może z tego powodu efektywnie funkcjonować w organizacji? Na czym polega to zjawisko?

To, jak wiele osób jest wypalonych zawodowo, zależy od nich samych oraz od zasad i atmosfery panujących w firmie. Przede wszystkim zacznijmy od odróżnienia wypalenia zawodowego (burn out) od wynudzenia zawodowego (bore out). To ostatnie jest zwykłym zmęczeniem pracą, powtarzalnością zdarzeń i odbierającą zadowolenie z osiągnięć rutyną. Przez większość pracowników jest określane jako wypalenie, co jest nieprawidłowym stwierdzeniem. Wynudzenie zawodowe przeżywa prawie każdy zatrudniony, podczas gdy wypalenie dotyka tylko niektórych. Jest ono bardzo poważnym zjawiskiem i to odróżnia je od popularnego wynudzenia pracą. Generuje duże straty w wymiarze zdrowotnym i ekonomicznym. Konsekwencje zdrowotne podnoszą koszty absencji i fluktuacji, zmniejsza się wydajność pracy, a wydatki systemu opieki zdrowotnej rosną. Odejście z firmy lub zrezygnowanie z wyuczonego zawodu wypalonego pracownika jest stratą zainwestowanego czasu i pieniędzy w rozwój niegdyś dobrego specjalisty lub menedżera.

Problem pracownika

Wypalenie jest kryzysem, na który składają się trzy obszary objawów – wyczerpanie emocjonalne, depersonalizacja i brak osiągnięć osobistych.

Reklama

Wyczerpanie emocjonalne: Pracownik odczuwa zbyt duże obciążenie emocjonalne, czuje się zmęczony, wyczerpany i bez energii. Łatwo reaguje rozdrażnieniem nawet z błahych powodów, zachowuje się konfliktowo. To, co dla innych jest sprawą niewartą zdenerwowania, jemu wydaje się trudne, frustrujące i wywołuje reakcje emocjonalne.

Depersonalizacja: Sposób traktowania współpracowników i obsługa klientów zmieniają się w kierunku traktowania przedmiotowego. U wypalonego pracownika pojawia się cynizm, osłabiają się jego więzi społeczne, zwiększa się dystans do ludzi i pracy.

Brak osiągnięć osobistych: Pracownik traci wiarę w siebie, we własne umiejętności, w sens swojej pracy. Ma poczucie, że jest marnym pracownikiem, zwiększa się liczba popełnianych przez niego błędów oraz trudność w realizacji złożonych zadań.

Wypalenie jest procesem dynamicznym, jego nasilenie następuje z czasem – od objawów niewielkich aż do bardzo poważnych. Jest zbiorem wielu dolegliwości psychologicznych i fizycznych. Pojawia się niechęć przed codziennym pójściem do pracy, frustracja lub gniew, poczucie porażki, zaburzenia snu, dekoncentracja i utrata zdolności słuchania oraz wiele innych. Można je podzielić na grupy symptomy: emocje, myśli, objawy fizyczne, zachowania i motywacyjne.

Problem organizacji

Patrząc z perspektywy firmy, skutkami wypalenia są: spadek morale i utrata zaangażowania, zależność od przełożonych, fluktuacja, nielojalność, opór na zmiany.

Często za jedyną przyczynę wypalenia uznaje się stres. Nie każdy, kto doświadcza stresu, musi wypalić się zawodowo. Kiedy już rozpocznie się proces wypalenia, to stres i wypalenie działają na siebie na zasadzie sprzężenia zwrotnego. Stres zwiększa wypalanie, a to powoduje wtórny stres i dalej prowadzi do głębszego wypalenia. Przyczyny wypalania się pracownika mają podłoże zarówno w środowisku pracy, jak i cechach indywidualnych pracownika.


Wypaleniowe środowisko pracy zależy od atmosfery panującej w firmie oraz jej kultury, a także od stylu zarządzania bezpośredniego przełożonego.

Do zjawisk najbardziej ryzykownych, często prowadzących do wypalenia pracowników, związanego z nim spadku produktywności i do wykreowania licznych problemów w organizacji należą:

  • przeciążanie na skutek zbyt rozbudowanego zakresu obowiązków i obciążenia dużą odpowiedzialnością,
  • niski poziom autonomii pracowników, prowadzenie ich „za rękę” powodujące, że czują się traktowani jako mało wartościowi,
  • nadmierna kontrola podwładnych wywołująca stres i poczucie bycia nieustannie sprawdzanym,
  • brak regularnych informacji zwrotnych pomiędzy przełożonymi i podwładnymi oraz pomiędzy współpracownikami na poziomie niehierarchicznym,
  • niska kultura pracy zespołowej, dzięki której pracownicy mogą dać sobie wzajemnie wsparcie i budować więzi między sobą,
  • brak wsparcia społecznego, pozostawienie poszczególnych pracowników samym sobie,
  • złe zarządzanie i nieadekwatne przywództwo, szczególnie zarządzanie wyłącznie dyrektywne lub nieinteresowanie się pracownikami i ich zadaniami charakterystyczne dla stylu leseferystycznego zarządzania,
  • niejasno opisane wymagania wobec poszczególnych pracowników, sprzeczne wymagania stawiane im przez przełożonych,
  • brak dopasowanych do indywidualnych potrzeb bodźców motywacyjnych oraz brak zmienności i różnorodności motywatorów,
  • nadmierna biurokracja i formalizm panujący w firmie,
  • błędy rekrutacyjne prowadzące do dobierania niewłaściwych ludzi lub obsadzanie nieodpowiednimi pracownikami ważnych stanowisk.

Cechy indywidualne sprzyjające wypaleniu to:

  • nadmierny idealizm i perfekcjonizm oraz zbyt wysoka ambicja,
  • zewnętrzne umiejscowienie kontroli (zewnątrzsterowność odbiera wiarę w siebie pracownika i prowadzi do obaw przed zmianami),
  • niskie umiejętności zarządzania sobą w czasie oraz nazbyt optymistyczne planowanie,
  • brak asertywności lub niewłaściwe rozumienie, na czym ona polega,
  • brak równowagi pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym oraz przekonanie, że praca jest sensem życia i własnej wartości, a zawód to życiowa misja. Wypalenie ma szanse rozwinąć się u osób, które odnajdują sens życia i poczucie własnej wartości w pracy, zaczynających karierę zawodową z idealistycznym nastawieniem. W wyniku doświadczania emocjonalnego obciążenia z powodu stresu organizacyjnego tracą z czasem złudzenia, że mogą odnaleźć sens życia w pracy zawodowej.
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?