Kategorie

Źródła prawa pracy - informacje dla początkujących kadrowych

Beata Naróg
Usługi i Doradztwo Kadrowe. Szkolenia
Podstawą wykonywania pracy kadrowca są przepisy prawa pracy. Jakie są źródła prawa pracy? Na pierwszym miejscu należy wymienić Kodeks pracy, następnie ustawy, rozporządzenia, a także wewnątrzzakładowe akty prawne. Czego początkujący kadrowy dowie się z poszczególnych dokumentów? Poznaj podstawowe informacje o źródłach prawa pracy. / fot. Shutterstock
Podstawą wykonywania pracy kadrowca są przepisy prawa pracy. Jakie są źródła prawa pracy? Na pierwszym miejscu należy wymienić Kodeks pracy, następnie ustawy, rozporządzenia, a także wewnątrzzakładowe akty prawne. Czego początkujący kadrowy dowie się z poszczególnych dokumentów? Poznaj podstawowe informacje o źródłach prawa pracy.

Kadry dla początkujących

Pierwsze dni w nowej pracy zawsze są stresujące. Nowe zadania, nowe otoczenie, nowe wymagania. I do tego nawał informacji, przepisów, wyjaśnień, orzeczeń. Osoba, która zaczyna pracę w obszarze kadrowym, stoi przed niełatwym zadaniem opanowania sporego obszaru, który w dodatku stale się zmienia. Stąd pomysł na publikację cyklu artykułów poświęconych tematyce prawa pracy, którego celem jest uporządkowanie i usystematyzowanie wiedzy z tego zakresu.

Początek, czyli od jakich pytań zacząć pierwszy dzień pracy…?

Reklama

Wszyscy wiemy, że podstawą wykonywania pracy przez kadrowca są przepisy prawa pracy. Pierwsze i honorowe miejsce zajmuje oczywiście Kodeks pracy, ustawy regulujące kwestie pracownicze, później przepisy wykonawcze, czyli szereg rozporządzeń, będących instrukcją do tego jak wykonywać konkretne zadania np. naliczać urlop wypoczynkowy, ustalać wynagrodzenie za ten urlop, jak obliczać wynagrodzenie godzinowe czy poruszające kwestie udzielania urlopu wychowawczego. Wyliczenie jest oczywiście przykładowe, bo rozporządzeń jest całe mnóstwo.

Nie możemy jednak zapominać o tym, że wśród aktów prawnych regulujących kwestie pracownicze są wewnątrzzakładowe akty prawne, czyli przede wszystkim układy zbiorowe pracy lub regulaminy. Są to przepisy prawa pracy tworzone przez pracodawców samodzielnie lub w konsultacji ze związkami zawodowymi (jeżeli takie działają u danego pracodawcy) względnie z przedstawicielami załogi (gdy nie ma związków, a przepisy powszechnie obowiązujące taką konsultację przewidują).

Polecamy: Kodeks pracy 2019. Praktyczny komentarz z przykładami + PDF.

Jednym z pierwszych pytań zatem, które powinno się pojawić u początkującej kadrowej, to pytanie o przepisy wewnątrzzakładowe, do których zaliczamy:

  • wspomniane już układy zbiorowe pracy (zakładowe i ponadzakładowe)
  • regulamin pracy
  • regulamin wynagradzania
  • obwieszczenia

Zapisy w przepisach wewnątrzzakładowych nie mogą być mniej korzystne niż przepisy powszechnie obowiązujące zawarte w kodeksie pracy, innych ustawach dotyczących prawa pracy lub w rozporządzeniach. Jeżeli zatem zauważysz, że jakieś rozwiązanie w przepisach obowiązujących u pracodawcy jest mniej korzystne niż to, które przewidziane jest w powszechnych przepisach prawa – musisz stosować przepisy powszechnie obowiązujące.

Układy zbiorowe pracy

Układy zbiorowe pracy dzielimy na zakładowe i ponadzakładowe. W ich treści można znaleźć wiele zapisów dotyczących uprawnień pracowników, treści stosunku pracy jaki łączy pracodawcę i pracownika (najczęściej są to kwestie dotyczące zasad wynagradzania, czasem przyznawane są dodatkowe uprawnienia), wzajemne obowiązki pracodawcy i pracownika, a także inne kwestie, które nie są uregulowane w przepisach prawa w sposób bezwzględnie obowiązujący. Jeżeli u Twojego pracodawcy zawarty został układ zbiorowy pracy szukaj w nim odpowiedzi przede wszystkim zasad wynagradzania, ewentualnie dodatkowych uprawnień przyznanych pracownikom (np. dodatkowych urlopów wypoczynkowych). Możesz też tam znaleźć regulacje dotyczące czasu pracy (stosowane systemy czasu pracy, okresy rozliczeniowe, zasady ustalania dni wolnych od pracy

Regulamin wynagradzania

Częściej w praktyce spotykamy się z regulaminami, w tym z regulaminem wynagradzania, który mają obowiązek tworzyć pracodawcy, nie objęci układem zbiorowym pracy i którzy zatrudniają co najmniej 50 pracowników.

W regulaminie wynagradzania będziemy szukali przede wszystkim informacji dotyczących:

  • zasad wynagradzania pracowników tj. określenia czy wynagradzani są stawką miesięczną, godzinową albo tzw. wynagrodzenie ustalane jest w formie akordu,
  • wysokości wynagrodzenia zasadniczego (np. godzinowego lub miesięcznego)
  • czy wypłacane są dodatkowe składniki, a jeżeli tak to jakie są zasady nabywania prawa do tych składników (np. dodatek stażowy, dodatek językowy itp.)
  • wypłacania premii i zasad ich przyznawania – dowiemy się zatem, czy wypłacane są takie premie i jakie warunki należy spełnić, aby taką premię dostać;
  • wypłacania premii uznaniowych (czyli nagród) – czyli, czy pracodawca takie świadczenia przewidział
  • wypłacania np. prowizji,
  • wypłacania ewentualnie nagród jubileuszowych itp.
  • czy pracodawca tworzy zakładowy fundusz świadczeń socjalnych.

Z regulaminu wynagradzania dowiesz się zatem jakie są zasady wynagradzania, jakie są składniki wynagrodzeń, czy są przyznawane premie lub nagrody, czy pracodawca wypłaca np. nagrody jubileuszowe. Znajdziesz tam zatem informacje niezbędne do sporządzenia umowy o pracę, czy naliczenia wynagrodzenia.

Regulamin pracy

Regulamin pracy, podobnie jak regulamin wynagradzania, mają obowiązek tworzyć pracodawcy, którzy zatrudniają minimum 50 pracowników.

Z regulaminu pracy dowiesz się przede wszystkim:

  1. jak wygląda organizacja pracy u Twojego pracodawcy, kiedy i na jakich zasadach pracownicy mogą przebywać na terenie zakładu pracy w czasie pracy i po jej zakończeniu, w jaki sposób pracownicy wyposażani są w narzędzia i materiały niezbędne do wykonywania pracy, jak również w odzież i obuwie robocze oraz środki ochrony indywidualne i higieny osobistej (jeżeli procesy pracy tego wymagają)
  2. jakie systemy czasu pracy stosowane są u Twojego pracodawcy, jak również, ile trwają okresy rozliczeniowe czasu pracy, czy tworzone są harmonogramy, jak ustalane są dodatkowe dni wolne od pracy, jakie dni są wolne od pracy dla poszczególnych grup pracowników – te informacje będą Ci niezbędne dla prawidłowego rozliczenia lub skontrolowania czasu pracy
  3. jakie są limity godzin nadliczbowych (wg Kodeksu pracy jest to 150 godzin w roku, ale w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie można taki limit wydłużyć),
  4. na jakie godziny wyznaczono porę nocną
  5. w jakim terminie i jak często wypłacane jest wynagrodzenie za pracę
  6. w jaki sposób pracownicy potwierdzają przybycie i obecność w pracy (np. karty zegarowe, lista obecności) oraz jakie są zasady dotyczące usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

Regulamin Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych

Reklama

Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych mają obowiązek tworzyć pracodawcy, którzy zatrudniają na dzień 01 stycznia danego roku kalendarzowego, co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Pracodawca może tworzyć zfśs, może również zrezygnować z jego tworzenia - po uzgodnieniu tego ze związkami zawodowymi lub przedstawicielami załogi (jeżeli nie ma związków zawodowych).

Z tego regulaminu dowiesz się jakie świadczenia przewidziane zostały w ramach funduszu, jakie dokumenty złożyć muszą pracownicy ubiegający się o takie świadczenia i jakie są warunki i procedury ich przyznawania.

Pracodawcy, którzy nie mają obowiązku tworzenia regulaminów

U pracodawców, którzy zatrudniają mniej niż 50 pracowników pytaj przede wszystkim o obwieszczenia, z których dowiesz się o stosowanych systemach i rozkładach czasu pracy obowiązujących u pracodawcy, a także o stosowanych okresach rozliczeniowych. Wydłużonego ewentualnie limitu godzin nadliczbowych szukaj już w umowach o pracę.

Natomiast pora nocna, sposoby usprawiedliwiania nieobecności w pracy będą zawarte w informacji o warunkach zatrudnienia.

Podsumowanie

Zapoznając się z przepisami wewnątrzzakładowymi zdobędziesz wiele informacji o regulacjach obowiązujących u Twojego pracodawcy, niezbędnych do prawidłowego sporządzenia umowy, przyznawania określonych świadczeń, naliczania wynagrodzeń, czy dodatkowych uprawnień pracowników. Zapoznanie się z tymi przepisami powinno zatem być jednym z pierwszych działań jakie należy wykonać w pierwszych dniach pracy.

Cykl artykułów dla początkujących kadrowych >>> KADRY DLA POCZĄTKUJĄCYCH

Podstawa prawna:

Art. 9, 771, 772, 104,1041 Kodeksu pracy

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?

    Odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - wszystko, co musisz wiedzieć

    Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - komu i kiedy przysługuje? Kto je wypłaca? Jak odwołać się od decyzji ZUS?

    PPK: stan oszczędności można sprawdzać na bieżąco

    PPK - stan oszczędności na swoim rachunku w PPK można sprawdzać na bieżąco. Jak to zrobić?

    Nowy Ład – kalkulator wynagrodzeń 2022

    Nowy Ład - kalkulator wynagrodzeń w 2022 r. pozwala obliczyć wysokość wynagrodzeń dla umów o pracę. Jak Nowy Ład wpływa na wysokość płacy minimalnej w 2022 r.? Wyższa kwota wolna od podatku powoduje brak podatku przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Ile wyniesie najniższa krajowa?

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r. - to rozwiązanie dla wszystkich medyków. Co ze wzrostem wynagrodzeń do 2027 r.?

    Przedłużenie kadencji organów związków zawodowych

    Przedłużenie kadencji organów statutowych związków zawodowych, organizacji przedsiębiorców i społecznych inspektorów pracy przewiduje projekt nowelizacji ustawy covidowej.

    Bezrobocie w maju 2021 r. najniższe w UE

    Bezrobocie w maju 2021 r. - ile wyniosła szacowana stopa bezrobocia rejestrowanego? Czy Polska ma najniższe bezrobocie w UE?

    Doradca podatkowy - zarobki 2021

    Doradca podatkowy - jakie są zarobki w 2021 r.? Gdzie zarabia się najlepiej? Jak zrobić szybką karierę w podatkach? Oto kilka wskazówek.