Kategorie

Źródła prawa pracy - informacje dla początkujących kadrowych

Beata Naróg
Usługi i Doradztwo Kadrowe. Szkolenia
Podstawą wykonywania pracy kadrowca są przepisy prawa pracy. Jakie są źródła prawa pracy? Na pierwszym miejscu należy wymienić Kodeks pracy, następnie ustawy, rozporządzenia, a także wewnątrzzakładowe akty prawne. Czego początkujący kadrowy dowie się z poszczególnych dokumentów? Poznaj podstawowe informacje o źródłach prawa pracy. / fot. Shutterstock
Podstawą wykonywania pracy kadrowca są przepisy prawa pracy. Jakie są źródła prawa pracy? Na pierwszym miejscu należy wymienić Kodeks pracy, następnie ustawy, rozporządzenia, a także wewnątrzzakładowe akty prawne. Czego początkujący kadrowy dowie się z poszczególnych dokumentów? Poznaj podstawowe informacje o źródłach prawa pracy. / fot. Shutterstock
Podstawą wykonywania pracy kadrowca są przepisy prawa pracy. Jakie są źródła prawa pracy? Na pierwszym miejscu należy wymienić Kodeks pracy, następnie ustawy, rozporządzenia, a także wewnątrzzakładowe akty prawne. Czego początkujący kadrowy dowie się z poszczególnych dokumentów? Poznaj podstawowe informacje o źródłach prawa pracy.

Kadry dla początkujących

Pierwsze dni w nowej pracy zawsze są stresujące. Nowe zadania, nowe otoczenie, nowe wymagania. I do tego nawał informacji, przepisów, wyjaśnień, orzeczeń. Osoba, która zaczyna pracę w obszarze kadrowym, stoi przed niełatwym zadaniem opanowania sporego obszaru, który w dodatku stale się zmienia. Stąd pomysł na publikację cyklu artykułów poświęconych tematyce prawa pracy, którego celem jest uporządkowanie i usystematyzowanie wiedzy z tego zakresu.

Początek, czyli od jakich pytań zacząć pierwszy dzień pracy…?

Wszyscy wiemy, że podstawą wykonywania pracy przez kadrowca są przepisy prawa pracy. Pierwsze i honorowe miejsce zajmuje oczywiście Kodeks pracy, ustawy regulujące kwestie pracownicze, później przepisy wykonawcze, czyli szereg rozporządzeń, będących instrukcją do tego jak wykonywać konkretne zadania np. naliczać urlop wypoczynkowy, ustalać wynagrodzenie za ten urlop, jak obliczać wynagrodzenie godzinowe czy poruszające kwestie udzielania urlopu wychowawczego. Wyliczenie jest oczywiście przykładowe, bo rozporządzeń jest całe mnóstwo.

Nie możemy jednak zapominać o tym, że wśród aktów prawnych regulujących kwestie pracownicze są wewnątrzzakładowe akty prawne, czyli przede wszystkim układy zbiorowe pracy lub regulaminy. Są to przepisy prawa pracy tworzone przez pracodawców samodzielnie lub w konsultacji ze związkami zawodowymi (jeżeli takie działają u danego pracodawcy) względnie z przedstawicielami załogi (gdy nie ma związków, a przepisy powszechnie obowiązujące taką konsultację przewidują).

Polecamy: Kodeks pracy 2019. Praktyczny komentarz z przykładami + PDF.

Jednym z pierwszych pytań zatem, które powinno się pojawić u początkującej kadrowej, to pytanie o przepisy wewnątrzzakładowe, do których zaliczamy:

  • wspomniane już układy zbiorowe pracy (zakładowe i ponadzakładowe)
  • regulamin pracy
  • regulamin wynagradzania
  • obwieszczenia

Zapisy w przepisach wewnątrzzakładowych nie mogą być mniej korzystne niż przepisy powszechnie obowiązujące zawarte w kodeksie pracy, innych ustawach dotyczących prawa pracy lub w rozporządzeniach. Jeżeli zatem zauważysz, że jakieś rozwiązanie w przepisach obowiązujących u pracodawcy jest mniej korzystne niż to, które przewidziane jest w powszechnych przepisach prawa – musisz stosować przepisy powszechnie obowiązujące.

Układy zbiorowe pracy

Układy zbiorowe pracy dzielimy na zakładowe i ponadzakładowe. W ich treści można znaleźć wiele zapisów dotyczących uprawnień pracowników, treści stosunku pracy jaki łączy pracodawcę i pracownika (najczęściej są to kwestie dotyczące zasad wynagradzania, czasem przyznawane są dodatkowe uprawnienia), wzajemne obowiązki pracodawcy i pracownika, a także inne kwestie, które nie są uregulowane w przepisach prawa w sposób bezwzględnie obowiązujący. Jeżeli u Twojego pracodawcy zawarty został układ zbiorowy pracy szukaj w nim odpowiedzi przede wszystkim zasad wynagradzania, ewentualnie dodatkowych uprawnień przyznanych pracownikom (np. dodatkowych urlopów wypoczynkowych). Możesz też tam znaleźć regulacje dotyczące czasu pracy (stosowane systemy czasu pracy, okresy rozliczeniowe, zasady ustalania dni wolnych od pracy

Regulamin wynagradzania

Częściej w praktyce spotykamy się z regulaminami, w tym z regulaminem wynagradzania, który mają obowiązek tworzyć pracodawcy, nie objęci układem zbiorowym pracy i którzy zatrudniają co najmniej 50 pracowników.

W regulaminie wynagradzania będziemy szukali przede wszystkim informacji dotyczących:

  • zasad wynagradzania pracowników tj. określenia czy wynagradzani są stawką miesięczną, godzinową albo tzw. wynagrodzenie ustalane jest w formie akordu,
  • wysokości wynagrodzenia zasadniczego (np. godzinowego lub miesięcznego)
  • czy wypłacane są dodatkowe składniki, a jeżeli tak to jakie są zasady nabywania prawa do tych składników (np. dodatek stażowy, dodatek językowy itp.)
  • wypłacania premii i zasad ich przyznawania – dowiemy się zatem, czy wypłacane są takie premie i jakie warunki należy spełnić, aby taką premię dostać;
  • wypłacania premii uznaniowych (czyli nagród) – czyli, czy pracodawca takie świadczenia przewidział
  • wypłacania np. prowizji,
  • wypłacania ewentualnie nagród jubileuszowych itp.
  • czy pracodawca tworzy zakładowy fundusz świadczeń socjalnych.

Z regulaminu wynagradzania dowiesz się zatem jakie są zasady wynagradzania, jakie są składniki wynagrodzeń, czy są przyznawane premie lub nagrody, czy pracodawca wypłaca np. nagrody jubileuszowe. Znajdziesz tam zatem informacje niezbędne do sporządzenia umowy o pracę, czy naliczenia wynagrodzenia.

Regulamin pracy

Regulamin pracy, podobnie jak regulamin wynagradzania, mają obowiązek tworzyć pracodawcy, którzy zatrudniają minimum 50 pracowników.

Z regulaminu pracy dowiesz się przede wszystkim:

  1. jak wygląda organizacja pracy u Twojego pracodawcy, kiedy i na jakich zasadach pracownicy mogą przebywać na terenie zakładu pracy w czasie pracy i po jej zakończeniu, w jaki sposób pracownicy wyposażani są w narzędzia i materiały niezbędne do wykonywania pracy, jak również w odzież i obuwie robocze oraz środki ochrony indywidualne i higieny osobistej (jeżeli procesy pracy tego wymagają)
  2. jakie systemy czasu pracy stosowane są u Twojego pracodawcy, jak również, ile trwają okresy rozliczeniowe czasu pracy, czy tworzone są harmonogramy, jak ustalane są dodatkowe dni wolne od pracy, jakie dni są wolne od pracy dla poszczególnych grup pracowników – te informacje będą Ci niezbędne dla prawidłowego rozliczenia lub skontrolowania czasu pracy
  3. jakie są limity godzin nadliczbowych (wg Kodeksu pracy jest to 150 godzin w roku, ale w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie można taki limit wydłużyć),
  4. na jakie godziny wyznaczono porę nocną
  5. w jakim terminie i jak często wypłacane jest wynagrodzenie za pracę
  6. w jaki sposób pracownicy potwierdzają przybycie i obecność w pracy (np. karty zegarowe, lista obecności) oraz jakie są zasady dotyczące usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

Regulamin Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych

Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych mają obowiązek tworzyć pracodawcy, którzy zatrudniają na dzień 01 stycznia danego roku kalendarzowego, co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Pracodawca może tworzyć zfśs, może również zrezygnować z jego tworzenia - po uzgodnieniu tego ze związkami zawodowymi lub przedstawicielami załogi (jeżeli nie ma związków zawodowych).

Z tego regulaminu dowiesz się jakie świadczenia przewidziane zostały w ramach funduszu, jakie dokumenty złożyć muszą pracownicy ubiegający się o takie świadczenia i jakie są warunki i procedury ich przyznawania.

Pracodawcy, którzy nie mają obowiązku tworzenia regulaminów

U pracodawców, którzy zatrudniają mniej niż 50 pracowników pytaj przede wszystkim o obwieszczenia, z których dowiesz się o stosowanych systemach i rozkładach czasu pracy obowiązujących u pracodawcy, a także o stosowanych okresach rozliczeniowych. Wydłużonego ewentualnie limitu godzin nadliczbowych szukaj już w umowach o pracę.

Natomiast pora nocna, sposoby usprawiedliwiania nieobecności w pracy będą zawarte w informacji o warunkach zatrudnienia.

Podsumowanie

Zapoznając się z przepisami wewnątrzzakładowymi zdobędziesz wiele informacji o regulacjach obowiązujących u Twojego pracodawcy, niezbędnych do prawidłowego sporządzenia umowy, przyznawania określonych świadczeń, naliczania wynagrodzeń, czy dodatkowych uprawnień pracowników. Zapoznanie się z tymi przepisami powinno zatem być jednym z pierwszych działań jakie należy wykonać w pierwszych dniach pracy.

Cykl artykułów dla początkujących kadrowych >>> KADRY DLA POCZĄTKUJĄCYCH

Podstawa prawna:

Art. 9, 771, 772, 104,1041 Kodeksu pracy

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszej oferty
Webinarium: Potrącenia komornicze + Certyfikat gwarantowany
Webinarium: Potrącenia komornicze + Certyfikat gwarantowany
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.