Kategorie

Brak umowy o pracę i wynagrodzenia - co ma zrobić pracownik

Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Agnieszka Brzostek
Brak umowy o pracę i wynagrodzenia - co ma zrobić pracownik/Fot. Fotolia
Fotolia
Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, umowa o pracę powinna zostać zawarta na piśmie. Co jeśli pracodawca zatrudnił pracownika bez umowy, następnie zwolnił i nie wypłacił wynagrodzenia?

Problem czytelnika

Praca bez umowy i wynagrodzenia. Czy można dopuścić do pracy bez umowy pisemnej? Co ma zrobić pracownik, gdy pracodawca zatrudniał na czarno, a potem zwolnił bez umowy pisemnej?

Odpowiedź

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, umowa o pracę powinna zostać zawarta na piśmie, a pracodawca powinien jeszcze przed dopuszczeniem pracownika do pracy potwierdzić mu na piśmie ustalenia dotyczące stron umowy, jej rodzaju oraz warunków. Jeśli pracodawca nie dopełni tego wymogu, powinien potwierdzić pracownikowi na piśmie rodzaj umowy i jej warunki niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy.

Reklama

Jednak przepisy nie precyzują dokładnie, jakie są skutki niedopełnienia obowiązku pisemności umowy. W efekcie brak pisemnego potwierdzenia nawiązania stosunku pracy nie powoduje bezskuteczności umowy o pracę ani jej nieważności. W związku z tym zgodne oświadczenie woli pracodawcy i pracownika, które jest głównym warunkiem nawiązania stosunku pracy, może zostać złożone w formie ustnej, a także dorozumiane. Decydujące znaczenie dla uznania, że strony nawiązały stosunek pracy będzie miał w tym wypadku fakt dopuszczenia pracownika do pracy, wykonywania za zgodą przełożonego pracy podporządkowanej, za którą dana osoba otrzymuje wynagrodzenie (porównaj: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 1977 r., sygn. akt I PRN 112/77 oraz z dnia 06 czerwca 2001 r., sygn. akt I PKN 458/00). Tylko, jeżeli takie działania nie miały miejsca, żadna ze stron nie stanie się tym samym podmiotem praw i obowiązków, które się z nim wiążą.

Tak więc przykładowo, jeżeli pracownik został zatrudniony na okres próbny bez podpisania umowy, wykonywał swoje obowiązki przez okres dwóch tygodni, po czym pracodawca podziękował mu za współpracę i nie wypłacił należnego wynagrodzenia, dana osoba może odzyskać należne jej pieniądze. Brak pisemnej umowy nie oznacza bowiem, że ma on inne prawa niż reszta pracowników. Sam fakt, że pracodawca dopuścił go do pracy, a ten ją świadczył znaczy, że pomiędzy stronami doszło do zawarcia umowy o pracę.

Polecamy: Dokumentacja kadrowa. Nowe zasady prowadzenia i przechowywania

Jak pracownik może dochodzić swoich praw?

Jeżeli pracodawca nie potwierdzi na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę, dopuszcza się wykroczenia przeciwko prawom pracownika i podlega karze grzywny od 1 tys. zł do 30 tys. zł. Ponadto, pracodawca tym samym nielegalnie zatrudnia pracownika (ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy) i naraża się na odpowiedzialność karno-administracyjną. 

Reklama

- W przypadku niewywiązania się przez pracodawcę z ciążącego na nim obowiązku potwierdzenia treści umowy o pracę na piśmie pracownik może skorzystać zarówno z pomocy Państwowej Inspekcji Pracy, jak również może złożyć pozew w sądzie pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy. Można skorzystać z obu rozwiązań jednocześnie albo wybrać tylko jedno z nich - tłumaczy mecenas Marta Kowalczyk, specjalistka ds. prawa pracy

Po zgłoszeniu sprawy do PIP to nie do pracownika należy wykazanie, że naruszone zostały jego prawa. To do Inspekcji należy udowodnienie, że złamane zostały przepisy dotyczące legalności zatrudnienia oraz udokumentowanie dokonanych ustaleń. Jeżeli PIP uzna, że pracodawca naruszył obowiązek potwierdzenia na piśmie warunków zatrudnienia, a praca była de facto wykonywana przez pracownika, może:

  • zainicjować ściganie wykroczenia przeciwko prawom pracownika oraz wziąć udział w postępowaniu w sprawie o wykroczenie w charakterze oskarżyciela publicznego;
  • nakazać pracodawcy wypłatę należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi;
  • wnieść powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy.

- Niezależnie od powyższego, pracownikowi przysługuje samodzielne wystąpienie z roszczeniem o ustalenie nawiązania stosunku pracy. Następuje to na drodze cywilnoprawnej, poprzez złożenie pozwu skierowanego przez pracownika do właściwego sądu pracy, który rozstrzyga o tym, czy umowa o pracę rzeczywiście została zawarta. W tym wypadku to na pracowniku będzie ciążył obowiązek wykazania, że stosunek pracy istniał i przez jaki czas. Pracownik może skorzystać ze wszystkich prawnie dopuszczalnych środków dowodowych, do których należą przede wszystkim osobowe źródła dowodowe (zeznania świadków) oraz dokumenty świadczące na przykład o obecności pracownika w zakładzie pracy, o tym jakie obowiązki i kiedy wykonywał. Ustalenia PIP poczynione w czasie kontroli mogą być pomocne w samodzielnie dochodzonym przez pracownika roszczeniu o ustalenie istnienia stosunku pracy - mówi mecenas Marta Kowalczyk. 

W momencie, kiedy zostanie stwierdzone istnienie stosunku pracy, dana osoba może dochodzić roszczeń z tytułu zaległego wynagrodzenia wraz z ustawowymi odsetkami, jak również innych należnych jej świadczeń pieniężnych.

Źródło: gazetaprawna.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?

    Odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - wszystko, co musisz wiedzieć

    Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - komu i kiedy przysługuje? Kto je wypłaca? Jak odwołać się od decyzji ZUS?

    PPK: stan oszczędności można sprawdzać na bieżąco

    PPK - stan oszczędności na swoim rachunku w PPK można sprawdzać na bieżąco. Jak to zrobić?

    Nowy Ład – kalkulator wynagrodzeń 2022

    Nowy Ład - kalkulator wynagrodzeń w 2022 r. pozwala obliczyć wysokość wynagrodzeń dla umów o pracę. Jak Nowy Ład wpływa na wysokość płacy minimalnej w 2022 r.? Wyższa kwota wolna od podatku powoduje brak podatku przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Ile wyniesie najniższa krajowa?

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r. - to rozwiązanie dla wszystkich medyków. Co ze wzrostem wynagrodzeń do 2027 r.?

    Przedłużenie kadencji organów związków zawodowych

    Przedłużenie kadencji organów statutowych związków zawodowych, organizacji przedsiębiorców i społecznych inspektorów pracy przewiduje projekt nowelizacji ustawy covidowej.

    Bezrobocie w maju 2021 r. najniższe w UE

    Bezrobocie w maju 2021 r. - ile wyniosła szacowana stopa bezrobocia rejestrowanego? Czy Polska ma najniższe bezrobocie w UE?

    Doradca podatkowy - zarobki 2021

    Doradca podatkowy - jakie są zarobki w 2021 r.? Gdzie zarabia się najlepiej? Jak zrobić szybką karierę w podatkach? Oto kilka wskazówek.

    Zatrudnienie programisty - rekrutować seniora czy juniora?

    Zatrudnienie programisty może stać się prawdziwym wyzwaniem. Polskie firmy muszą konkurować o najlepszych specjalistów z pracodawcami z Zachodu. Jak w takiej sytuacji zatrudnić dobrego programistę?

    4 cechy, jakie powinien posiadać dobry program do obsługi PPK

    Obsługa PPK może być albo koszmarem działu kadr, albo procesem, o którym, jak o oddychaniu, po prostu się nie myśli. Wszystko zależy od tego, jakie oprogramowanie (i czy w ogóle) wspomaga dział personalny w realizacji zadań związanych z obsługą PPK. Jaki zatem powinien być program, który pozwoli na sprawną realizację PPK bez nadmiernego obciążania pracowników?

    PPK w firmie - jak wdrożyć?

    PPK w firmie - jak wdrożyć Pracownicze Plany Kapitałowe dla swoich pracowników? Co powinien zawierać program do obsługi PPK? Kto może oszczędzać w PPK?

    Regionalizacja płacy minimalnej - rekomendacje

    Regionalizacja płacy minimalnej i powiązanie jej z obiektywnym parametrem ekonomicznym to rekomendacje raportu, którego partnerem jest Biuro Rzecznika MŚP.

    Czerwiec 2021 - godziny pracy, dni wolne

    Czerwiec 2021 - godziny pracy i dni wolne czyli jaki jest wymiar czasu pracy. Kalendarz czerwca w 2021 r. zawiera 1 święto wolne od pracy.

    Niedziela handlowa - czerwiec 2021

    Niedziela handlowa - czerwiec 2021 r. ma 4 niedziele. Czy 13 czerwca, 20 czerwca lub 27 czerwca jest niedziela handlowa? Kalendarz niedziel handlowych.