REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zawody męskie i kobiece. Jak kobiety i mężczyźni odnajdują się w nietypowych pracach?

Zawody męskie i kobiecie. Jak kobiety i mężczyźni odnajdują się w nietypowych pracach?
Zawody męskie i kobiecie. Jak kobiety i mężczyźni odnajdują się w nietypowych pracach?
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Zawody męskie i kobiece. Pomimo, że w zawodach zmaskulinizowanych jest coraz więcej mężczyzn, a w sfeminizowanych coraz częściej można znaleźć mężczyzn to wciąż obie płcie uważają, że łączy się to ze specyficznymi zadaniami, związanymi z treścią pracy jak i charakterem społecznym. Badania na ten temat przeprowadziła socjolożka z Uniwersytetu SWPS dr Olga Czeranowska. 

Zawody męskie i kobiece

Mężczyzn opiekujących się dziećmi w przedszkolach czy kobiety w warsztatach samochodowych można spotkać wciąż relatywnie rzadko, gdyż na rynku pracy utrzymuje się podział na zawody stereotypowo "kobiece" i "męskie”. Te pierwsze zazwyczaj charakteryzują się niższymi wynagrodzeniami, gorszymi warunkami pracy oraz niższym prestiżem. Dodatkowo każdej z płci przypisuje się stereotypowo określone cechy i wrodzone kwalifikacje. W przypadku zawodów „męskich” są to cechy takie jak siła fizyczna czy racjonalne myślenie, w przypadku zawodów „kobiecych” natomiast zdolność rozpoznawania emocji czy umiejętność postępowania z dziećmi.

REKLAMA

REKLAMA

Mimo panujących stereotypów, niektóre osoby wybierają jednak zajęcia, które nie są zgodne z oczekiwaniami wobec ich płci, stając się tym samym mniejszością płciową w swojej grupie zawodowej.

Płciowe mniejszości zawodowe

Dr Olga Czeranowska, autorka badania „Zawodowe mniejszości płciowe. Analiza sytuacji kobiet w zawodach zmaskulinizowanych i mężczyzn w zawodach sfeminizowanych" opisanego w „Przeglądzie Socjologii Jakościowej” przeanalizowała doświadczenia „płciowych mniejszości zawodowych” na polskim rynku pracy, a także ich role w ramach grupy zawodowej. Socjolożka skupiła się na wysoko wykwalifikowanych pracownikach: kobietach zatrudnionych w branży IT i nowych technologii oraz mężczyznach pracujących w sektorze opieki nad dziećmi i edukacji. Pogłębione wywiady jakościowe objęły 27 osób (w tym 13 kobiet i 14 mężczyzn).

- Koncentrowałyśmy się na ich życiu zawodowym i tym, w jaki sposób wybór zawodu niezgodnego ze stereotypem płci przekłada się na szanse rozwoju kariery, tożsamość zawodową oraz interakcje ze współpracownikami i odbiorcami pracy (uczniowie, pacjenci, klienci). Uwzględniałyśmy również wpływ pracy niezgodnej ze stereotypem płci na życie prywatne - mówi socjolożka.

Być wyjątkowym w miejscu pracy

Pierwszym interesującym wnioskiem z badania opisanego w artykule “Kobiety w zawodach zmaskulinizowanych, mężczyźni w zawodach sfeminizowanych – doświadczenia płciowych mniejszości zawodowych i ich role w grupie zawodowej” jest to, że badani mężczyźni, w większym stopniu niż kobiety, mieli poczucie wyjątkowości i wyróżniania się w miejscu zatrudnienia. Mężczyźni często wychodzili z założenia, że za ich rozpoznawalność odpowiada wygląd fizyczny, odróżniający ich od koleżanek z pracy. Panowie zauważali przy tym, że ich status wiąże się z pewnymi korzyściami, zwłaszcza pod względem lepszego traktowania przez współpracowników, ale również pomaga w nawiązywaniu kontaktów w życiu zawodowym. Nie pojawiały się natomiast jednoznaczne odniesienia do zjawiska „szklanych ruchomych schodów”1, oznaczającego ułatwioną drogę do awansu mężczyzn w typowo kobiecych środowiskach pracy.

REKLAMA

Chociaż częściej bycie „rodzynkiem” w miejscu pracy kojarzone jest z mężczyznami w zawodach sfeminizowanych (do tej metafory odwoływała się m.in. prof. Fuszara w pracy "Dobrze jest być rodzynkiem, czyli mężczyźni w zawodach sfeminizowanych"2), to sformułowanie pojawiało się również w opowieściach kobiet biorących udział w wywiadach. Na przykład, jedna z badanych programistek czuła, że jej status „rodzynka” daje jej przewagę, ponieważ jest rozpoznawalna i z tego powodu bardziej prawdopodobne jest, że otrzyma dodatkowe wsparcie lub porady dotyczące kariery.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Osoby biorące udział w badaniu miały również poczucie, że dzięki byciu „rodzynkiem” oszczędza się im niektórych mniej przyjemnych aspektów pracy. W przypadku kobiet w IT były to np. sytuacje konfliktowe (zwłaszcza w przypadku negatywnie nastawionych klientów). Z kolei jeden z nauczycieli przedszkolnych opowiedział, że zachęcano go do poproszenia o pomoc panią sprzątającą, jeśli miałby jakieś problemy w „higieniczno-porządkowych” elementach zajmowania się dziećmi.

Sytuacje te świadczą jednak o tym, że pomimo przyjaznego traktowania w miejscu pracy, osoby należące do zawodowych mniejszości płciowych mogą być postrzegane przez swoich współpracowników przez pryzmat stereotypów - mogą być oceniane jako niezdolne do poradzenia sobie w niektórych sytuacjach zawodowych. Oznacza to, że choć mniejszości mogą być uznawane za uprzywilejowane, bo czasami mogą uniknąć mniej przyjemnych elementów pracy, to jednocześnie brakuje pełnego zaufania do ich kompetencji - podkreśla dr Czeranowska.

Stereotypy w miejscu pracy

Obecność kobiet w zawodach zmaskulinizowanych i mężczyzn w środowiskach pracy zdominowanych przez kobiety może mieć też znaczenie dla ich współpracowników i współpracowniczek, a także całości organizacji. Obie płcie zauważały, że mają do odegrania szczególną rolę w życiu społecznym w pracy. W obu przypadkach pojawiały się odniesienia do poprawy atmosfery w miejscu pracy dzięki ich obecności.

Poza rolą społeczną, mniejszości zawodowe mogą mieć również inne, przypisane do stereotypu płci, zadania. „Męską” rolą w edukacji jest zazwyczaj nauczanie konkretnych umiejętności i wiedzy - dlatego nauczyciele płci męskiej pracują głównie z dziećmi starszymi. Nawet w przedszkolach i szkołach podstawowych mężczyźni częściej uczą dzieci wymiernych umiejętności w ograniczonym czasie (np. języka angielskiego, muzyki) niż spędzają z nimi cały dzień. Panowie podkreślali ponadto swoją rolę w zapewnieniu dzieciom męskich wzorców – warto tu jednak zauważyć, że jest to wzorzec męskości opiekuńczej, przeciwstawiający się agresywnym modelom promowanym w mediach. Niektórzy rozmówcy twierdzili nawet, że sami rodzice postrzegają brak mężczyzn w placówkach opiekuńczych jako problem i chcą, aby ich dziećmi zajmował się też nauczyciel płci męskiej.

Tymczasem stereotypowo „kobieca" rola w sektorze IT/nowych technologii była związana bardziej z umiejętnościami społecznymi i kontaktem z klientami (front-end, design, UX), a mniej z technicznymi aspektami pracy. Nowym trendem jest feminizacja stanowisk związanych z testowaniem IT, co jest postrzegane jako sposób na wejście do sektora IT dla osób bez wyższego wykształcenia technicznego.

Co ciekawe, badane kobiety nie wskazywały konkretnych elementów pracy jako bezpośrednio związanych z ich płcią, tak, jak mężczyźni mówili np. o reprezentowanym przez nich męskim wzorcu. Co więcej, kładły one znacznie mniejszy nacisk na swoją płeć - w swoich narracjach kobiety koncentrowały się bardziej na swojej tożsamości zawodowej, w przeciwieństwie do mężczyzn nie wspominały również o różnicach fizycznych.

Autorka zwraca uwagę, że przebieg stereotypowego podziału na „kobiece” i „męskie” zawody wciąż się zmienia. Jej zdaniem w przyszłych badaniach interesujące byłoby uwzględnienie innych grup zawodowych, zwłaszcza takich, których praca ma charakter fizyczny.

1 Christine L. Williams (1992), The Glass Escalator: Hidden Advantages for Men in the “Female” Professions, “Social Problems”, vol. 39(3), s. 253–267, https://doi.org/10.2307/3096961

2 M. Fuszara (2008), Dobrze jest być rodzynkiem, czyli mężczyźni w zawodach sfeminizowanych, [w:] M. Fuszara (ed.), Nowi mężczyźni? Zmieniające się modele męskości we współczesnej Polsce, Warszawa: Wydawnictwo Trio, s. 329–360.

Autorka badania: dr Olga Czeranowska - kierowniczka Katedry Socjologii na Wydziale Nauk Społecznych w Warszawie Uniwersytetu SWPS

Źródło: Centrum Prasowe i Komunikacji z Otoczeniem Uniwersytetu SWPS

Źródło: Źródło zewnętrzne

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code
Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Czy ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie może stanowić mobbing?

W związku ze zmianami Kodeksu pracy, które weszły w życie 5 listopada 2026 r. powstaje wiele pytań o nową definicję mobbingu. Czy mieści się w niej ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie?

Środa 11 listopada kusi, by wziąć 2 dni L4 i mieć 5 dni wolnego. Ostrzeżenie przed tzw. mostkowaniem

W tym roku 11 listopada, a więc Święto Niepodległości Polski wypada w środę. Taka sytuacja kusi część pracowników do wzięcia 2 dni L4 w celu zapewnienia sobie 5 dni wolnego od pracy. Ekspert ostrzega więc pracodawców przed tzw. mostkowaniem.

Osoby urodzone w latach 1965–1980 mają strategiczne znaczenie dla firm. Pokolenie X jest zaangażowane i chce pracować dłużej niż wiek emerytalny

Osoby urodzone w latach 1965–1980 mają strategiczne znaczenie dla polskich firm. To pokolenie X, które jest zaangażowane i chce pracować dłużej, nawet po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Co jest najlepsze w starszych pracownikach?

Pracodawcy nie zwalniają, ale też nie zatrudniają. Wynagrodzenia rosną 6% rocznie czyli szybciej niż inflacja

Sytuację na polskim rynku pracy w październiku 2026 r. ocenia główny ekonomista Konfederacji Lewiatan, Mariusz Zielonka. Obecnie pracodawcy nie zwalniają, ale też nie zatrudniają. Z drugiej strony wynagrodzenia rosną 6% rocznie czyli szybciej niż inflacja.

REKLAMA

Praca dla pracowników po 50. roku życia, seniorów i emerytów: jakiego zatrudnienia szukają silversi? Warto wykorzystać potencjał starszych

Jakiej pracy szukają pracownicy po 50. roku życia, seniorzy i emeryci? Co silversi wpisują w wyszukiwarkach? To duża podpowiedź dla pracodawców. Warto wykorzystać potencjał starszych Polaków na rynku pracy.

Polakom brakuje dni wolnych od pracy. Oddaliby część zarobków za dodatkowy czas dla siebie

Z badania "Dni wolne od pracy w Polsce" wynika, że Polakom brakuje odpoczynku. Oddaliby część zarobków za dodatkowy czas dla siebie. Ile wynagrodzenia jesteśmy w stanie poświęcić na więcej urlopu?

Kontrola warunków pracy w magazynach Amazona w Niemczech i w Polsce. Jakie są konsekwencje zarządzania algorytmicznego dla praw pracowniczych?

Parlament Europejski skontrolował warunki pracy w magazynach Amazona w Niemczech i w Polsce. Ustalenia mają szczególne znaczenie dla debaty o poprawie jakości pracy w Unii Europejskiej oraz zapowiadanego przez Komisję Europejską aktu prawnego dotyczącego wysokiej jakości miejsc pracy (Quality Jobs Act). Jakie są konsekwencje zarządzania algorytmicznego dla praw pracowniczych?

Duże zmiany w formularzach ZUS po 11 latach. Jakie informacje i dokumenty są niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku od 24 października 2026 r.?

Pierwsze, duże zmiany w przepisach po 11 latach: od 24 października 2026 r. obowiązują nowe zasady dotyczące informacji i dokumentów, jakie są niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku przez ZUS. Celem jest zmniejszenie liczby pism i uproszczenie formalności.

REKLAMA

Ustawa antymobbingowa weszła w życie. Od 5 listopada prawo jest po stronie pracownika - nie zgadzaj się na nękanie w pracy

Ustawa antymobbingowa weszła w życie. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej tłumaczy, że od 5 listopada 2026 r. prawo jest po stronie pracownika. Nie można zgadzać się na nękanie w pracy.

Rośnie liczba skarg na umowy zlecenie oraz B2B. Ministerstwo podsumowało pierwsze wyniki inspekcji

Po pierwszych trzech miesiącach obowiązywania nowelizacji Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podało pierwsze liczby, dotyczące kontroli form zatrudnienia. Do PIP wpłynęło już ponad 1300 skarg na niewłaściwe stosowanie umów cywilnoprawnych, inspektorzy wydali ponad 600 poleceń przekształcenia takich umów na umowy o pracę, a pracodawcy wykonali 535 z nich.

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA