Kategorie

Biometryczne sposoby ewidencji czasu pracy

Przemysław Ciszek
Przemysław Ciszek
Potwierdzenie przybycia do pracy np. przez dotknięcie czytnika kartą zbliżeniową jest powszechnie uznawane za dopuszczalne. Natomiast stosowanie w tym samym celu skanowania linii papilarnych palca budzi wątpliwości głównie z powodu braku uregulowań prawnych w tym zakresie.

Z uwagi na rozwój technologii i oprogramowania w zakresie różnego rodzaju tzw. metod biometrycznych wielu pracodawców wykorzystuje je w praktyce do bieżącego kontrolowania czasu pracy pracowników. Chodzi tu o wszelkiego rodzaju automatyczne metody służące do identyfikacji czy też potwierdzania tożsamości osób, np. za pomocą linii papilarnych, siatkówki oka itp. Powstaje jednak zasadnicze pytanie, czy te wszystkie możliwości techniczne są legalne z punktu widzenia prawa.

Monitoring w miejscu pracy >>

Biorąc pod uwagę jedno z możliwych zastosowań tego typu systemów, a więc kontrolowanie czasu pracy pracowników, trzeba zauważyć, że sposób potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy powinien być określony w obowiązującym w firmie układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy. A zatem, co do zasady pracodawcy wskazują, że obecność potwierdza się np. przez podpis na liście obecności, dotknięcie czytnika kartą zbliżeniową, zalogowanie się do systemu komputerowego itp. Te formy potwierdzania obecności w pracy są powszechnie uznawane za dopuszczalne, a ich stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości.

Przykład

Reklama

Pracodawca wymaga, aby pracownicy przy wchodzeniu na teren firmy składali swój podpis na liście obecności wyłożonej przy wejściu. Po 15 minutach od rozpoczęcia zmiany lista jest zabierana, a spóźnieni pracownicy muszą zgłosić się do działu kadr.

Tradycyjne systemy mają jednak wiele wad. Pracownik może bowiem nie wypełnić obowiązku potwierdzenia obecności przez nieuwagę, zgubić kartę, wykorzystać cudzy identyfikator lub hasło itp. Nie można więc w ich przypadku całkowicie wyeliminować ryzyka błędnego rozliczenia czasu pracy.

Potwierdzenie przybycia do pracy - karty zegarowe i magnetyczne >>

Konsekwencje mogą być niekiedy kosztowne. Pracownicy, którym system czasu pracy „zaliczył” więcej godzin pracy niż rzeczywiście przepracowali, otrzymają zawyżone wynagrodzenie. Z kolei pokrzywdzeni będą ci, którzy pracowali w dniach teoretycznie wolnych od pracy lub w godzinach nadliczbowych i nic z tego tytułu nie otrzymali z uwagi na to, że system obowiązujący u pracodawcy został ominięty.

Zalety i wady biometrii

Teoretycznie rzecz biorąc nowoczesne systemy oparte na kontroli linii papilarnych lub siatkówki oka wydają się doskonałą alternatywą.

Przykład

Reklama

Pracodawca zainstalował przy każdych drzwiach wejściowych w firmie czytniki linii papilarnych. System, który je obsługuje, korzysta z zapisanych w nim odcisków palców pracowników. Wszyscy pracownicy zgodzili się na piśmie na mierzenie w ten sposób ich czasu pracy.

Czy jednak zbieranie danych pracownika, takich jak kształt linii papilarnych czy też wygląd siatkówki oka może zostać uznane za dopuszczalny sposób potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy. Teoretycznie wystarczy wpisać odpowiednie postanowienie do regulaminu pracy lub układu zbiorowego pracy.


Należy jednak spojrzeć na ten problem z szerszej perspektywy. Pracodawca oprócz realizowania swoich uprawnień powinien szanować dobra osobiste pracowników, a także chronić ich dane osobowe. Oznacza to, że nie zawsze wszelkie dane o pracowniku mogą być do jego dyspozycji.

Należy zauważyć, że pracodawca może żądać podania od pracownika innych danych osobowych niż standardowe wykorzystywane w zatrudnieniu jedynie wtedy, gdy obowiązek ich podania wynika z odrębnych przepisów (art. 221 § 4 k.p.).

WAŻNE!

Aktualnie nie istnieją w polskim prawie przepisy, które wprost pozwalałyby pracodawcy na stosowanie rozwiązań biometrycznych do mierzenia czasu pracy pracowników.

Czy zgoda pracownika coś zmienia

Powstaje pytanie, co sie dzieje w sytuacji, gdy pracownik dobrowolnie zgodzi się na udział w takim systemie.

Przykład

Pracodawca dał do wyboru pracownikowi kartę magnetyczną lub czytnik linii papilarnych jako metodę potwierdzania wejścia i wyjścia z firmy. Czytniki zamontowane przy wejściu obsługują obie możliwości. Pracownik wybrał opcję z możliwością skanowania linii papilarnych i podpisał odpowiednie oświadczenie.

Przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę, chyba że chodzi o usunięcie dotyczących niej danych lub gdy jest to niezbędne do zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Świadoma zgoda pracownika powinna więc otwierać pracodawcy taką możliwość. Poglądu tego nie podzielił jednak Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z 1 grudnia 2009 r. stwierdził, że brak równowagi w relacji pracodawca–pracownik stawia pod znakiem zapytania dobrowolność wyrażenia zgody na pobieranie i przetworzenie danych osobowych (biometrycznych). Z tego względu ustawodawca ograniczył przepisem art. 22 k.p. katalog danych, których pracodawca może żądać od pracownika. Uznanie faktu wyrażenia zgody na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych jako okoliczności legalizującej pobranie od pracownika innych danych niż wskazane w art. 22 k.p., stanowiłoby obejście tego przepisu. NSA uznał, że skoro pracodawca dysponuje innymi, skutecznymi metodami potwierdzania i kontroli czasu pracy, nie ma potrzeby, aby w tym celu uciekać się do metod polegających na sczytywaniu danych biometrycznych (I OSK 249/09).

Kontrola osobista pracowników w zakładzie pracy >>

W cytowanym wyroku NSA wskazał także, że ryzyko naruszenia swobód i fundamentalnych praw obywatelskich musi być proporcjonalne do celu, któremu służy. Skoro zasada proporcjonalności wyrażona w art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie danych osobowych jest głównym kryterium przy podejmowaniu decyzji dotyczących przetwarzania danych biometrycznych, to należy stwierdzić, że wykorzystanie danych biometrycznych do kontroli czasu pracy pracowników jest nieproporcjonalne do zamierzonego celu ich przetwarzania.

W uzasadnieniu powyższego wyroku znalazło się także stwierdzenie, że wyrażona na prośbę pracodawcy pisemna zgoda pracownika na pobranie i przetworzenie jego danych osobowych narusza prawa pracownika i swobodę wyrażenia przez niego woli. Za tak sformułowanym stanowiskiem przemawia zależność pracownika od pracodawcy.

Podstawa prawna:

Orzecznictwo:

  • wyrok NSA z 1 grudnia 2009 r. (I OSK 249/09, niepubl.).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?