Kategorie

Zasady udzielania urlopu na żądanie

W razie pilnych spraw osobistych pracownik może domagać się od pracodawcy udzielenia mu urlopu na żądanie. Należy jednak pamiętać, że pracownik powinien zgłosić taki urlop przed godziną normalnego rozpoczęcia pracy w danym dniu.

Prawo do urlopu na żądanie, czyli do 4 dni w roku kalendarzowym przysługuje pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru i mianowania. Urlop na żądanie przysługuje pracownikom zatrudnionym na czas nieokreślony lub określony i jest niezależny od wymiaru czasu pracy, w jakim jest zatrudniony pracownik. Pracownik może skorzystać z urlopu na żądanie w wybranych 4 dniach w roku kalendarzowym, może też wykorzystać to prawo, biorąc od razu 4 wolne dni łącznie.

Czy zmienią się zasady udzielania urlopu na żądanie >>

Wniosek o urlop na żądanie

Pracodawca jest zobowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym (art. 1672 k.p.). Problematyczną kwestią jest to, kiedy pracownik powinien złożyć wniosek o udzielenie takiego urlopu. Według przepisów pracownik musi zgłosić żądanie udzielenia urlopu na żądanie najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. W wyroku z 15 listopada 2006 r. Sąd Najwyższy orzekł, że pracownik powinien złożyć wniosek o urlop na żądanie najpóźniej pierwszego dnia wypoczynku, jednak do chwili przewidywanego rozpoczęcia pracy przez pracownika według obowiązującego go rozkładu czasu pracy (I PK 128/06). Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sformułowanie „najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu” oznacza synonim chwili, w której pracownik powinien przystąpić do wykonywania pracy w danym dniu pracy, a nie jako synonim końca doby kalendarzowej.

Przykład

Pracownik pracuje od godz. 22.00 do 6.00 rano. Chce złożyć wniosek o urlop na żądanie. Czy pracownik powinien złożyć wniosek do godz. 24.00, czyli do końca dnia, w którym powinien rozpocząć pracę, czy też do godz. 22.00, czyli do momentu rozpoczęcia pracy?

Pracownik powinien zgłosić pracodawcy chęć rozpoczęcia urlopu na żądanie przed rozpoczęciem pracy w danym dniu, co oznacza, że powinien to uczynić najpóźniej do godz. 22.00 i powiadomić o zamiarze wykorzystania urlopu na żądanie osobę upoważnioną przez pracodawcę do wyrażenia zgody na taki urlop.

Jeśli pracownik z powodu nadzwyczajnych okoliczności nie będzie mógł zgłosić wniosku o udzielenie urlopu na żądanie do chwili rozpoczęcia pracy, będzie to wyłączało winę pracownika w przypadku jego nieobecności w pracy i spóźnionego zgłoszenia wniosku urlopowego. Ponadto wniosek o udzielenie urlopu na żądanie powinien być zgłoszony w takich godzinach, tj. na tyle wcześnie, aby pracodawca miał czas zorganizować zastępstwo za nieobecnego pracownika.

Czy można odwołać pracownika z urlopu na żądanie >>

Regulamin pracy lub przyjęta u pracodawcy praktyka zakładowa albo zwyczaj obowiązujący u danego pracodawcy mogą przewidywać późniejsze zgłoszenie wniosku o urlop na żądanie. Jednak ani regulamin, ani praktyka zakładowa nie mogą być w tej kwestii mniej korzystne dla pracownika, niż przewidują to przepisy Kodeksu pracy.

Pracownik może złożyć wniosek o urlop na żądanie pisemnie, e-mailem, telefonicznie, za pośrednictwem innej osoby, a nawet sms-em. Istotne jest to, żeby wniosek dotarł do pracodawcy przed godziną, w której pracownik miał rozpocząć pracę danego dnia, aby pracodawca miał możliwość wypowiedzenia się w kwestii udzielenia tego urlopu.


Czy zawsze trzeba udzielić urlopu na żądanie

Pracodawca zawsze musi wyrazić zgodę na urlop na żądanie, a zatem pracownik nie może samowolnie udać się na taki urlop bez zgody pracodawcy. Jeśli pracownik nie poczeka na decyzję pracodawcy i uda się na urlop bez jego decyzji, będzie to równoznaczne z nieusprawiedliwioną nieobecnością w pracy. Ponadto takie zachowanie może zostać uznane przez pracodawcę za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, które daje pracodawcy prawo do rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę w trybie natychmiastowym, przewidzianym w art. 52 § 1 pkt 1 k.p.

Aby jednak doszło do rozwiązania umowy o pracę w trybie natychmiastowym, pracodawca musi wykazać winę pracownika polegającą w tym przypadku na naruszeniu obowiązków pracowniczych. Warto jednak powtórzyć za Sądem Najwyższym, że nieobecność pracownika w pracy po zgłoszeniu przez niego żądania udzielenia urlopu na żądanie, na które pracodawca nie udzielił odpowiedzi, nie uzasadnia rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. (wyrok SN z 26 stycznia 2005 r., II PK 197/04).

Czy pracownikowi młodocianemu przysługuje urlop na żądanie >>

Pracodawca ma jednak prawo odmówić udzielenia urlopu na żądanie. Sąd Najwyższy w wyroku z 28 października 2009 r. orzekł, że pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie, jeśli nieobecność pracownika zaszkodziłaby interesom firmy i kolidowałaby z koniecznością zapewnienia normalnego toku pracy (II PK 123/09). Sąd Najwyższy podkreślił także, że wniosek urlopowy pracownika jest brany przez pracodawcę pod uwagę, ale nie jest dla niego wiążący, a urlop, w tym na żądanie, pracownik i pracodawca powinni uzgodnić.

Pracodawca ma też prawo odmówić urlopu na żądanie, gdy pracownik zgłosił wniosek o jego udzielenie po czasie, czyli po godzinie, w której miał rozpocząć pracę.

„Zaległy” urlop na żądanie

Łączny wymiar urlopu na żądanie nie może przekroczyć w roku kalendarzowym 4 dni, niezależnie od liczby pracodawców, z którymi pracownik pozostaje w danym roku w kolejnych stosunkach pracy (art. 1673 k.p.). Część osób uważa, że skoro urlop na żądanie jest powiązany z danym rokiem kalendarzowym, to nie przechodzi na następny rok jako urlop na żądanie, ale już jako zwykły urlop. Taki pogląd prezentuje także Państwowa Inspekcja Pracy.

Przepisy Kodeksu pracy stanowią wprost, że niewykorzystanego urlopu pracodawca musi udzielić pracownikowi najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego; nie dotyczy to części urlopu udzielanego zgodnie z art. 1672 k.p. – czyli urlopu na żądanie (art. 168 k.p.). Oznacza to, że niewykorzystany urlop na żądanie tak jak „zwykły” urlop przechodzi na kolejny rok kalendarzowy, ale staje się „zwykłym” urlopem wypoczynkowym. Oznacza to, że pracownikowi nie będzie przysługiwało więcej niż 4 dni urlopu na żądanie w danym roku kalendarzowym.

Urlopy w różnych systemach czasu pracy >>

W przypadku niewykorzystania urlopu „zwykłego” pracodawca musi go udzielić do końca marca kolejnego roku kalendarzowego, natomiast w przypadku zaległego urlopu na żądanie pracownik może go wykorzystać do końca kolejnego roku kalendarzowego.

Warto też zaznaczyć, że pracodawca może zbadać przyczyny i zasadność złożenia wniosku o urlop na żądanie. Pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim nie może złożyć wniosku o urlop na żądanie. Urlop musi być bowiem wykorzystany zgodnie z jego przeznaczeniem i nie można go udzielać osobie niezdolnej do pracy.

Podstawa prawna:

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 15 listopada 2006 r. (I PK 128/06, OSNP 2007/23–24/346),
  • wyrok SN z 26 stycznia 2005 r. (II PK 197/04, OSNP 2005/17/271),
  • wyrok SN z 28 października 2009 r. (II PK 123/09, niepubl.).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.