REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność pracodawcy za naruszenie praw pracowniczych

Katarzyna Sarek-Sadurska
Radca prawny w kancelarii Raczkowski Paruch sp.k. Posiada bogate doświadczenie we wszystkich obszarach indywidualnego i zbiorowego prawa pracy, w tym doświadczenie procesowe. Doradza klientom m.in. w procesach restrukturyzacyjnych, zwolnień grupowych oraz w sprawach związanych z zatrudnianiem i zwalnianiem pracowników, w tym w szczególności wyższej kadry menadżerskiej. Jest absolwentką Uniwersytetu Warszawskiego oraz Uniwersytetu Pantheon-Assas (Paris II). Laureatka nagrody Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za pracę magisterską. Związana z Kancelarią od 2007 r. Autorka publikacji w zakresie prawa pracy i prawa cywilnego m.in. w pracach pod redakcją prof. dr hab. M. Safjana i prof. dr hab. K. Pietrzykowskiego.

REKLAMA

Pracodawca lub osoba odpowiedzialna za popełnienie wykroczenia, która działała w jego imieniu, ponoszą za ten czyn odpowiedzialność w postaci kary grzywny wynoszącej od 1000 do 30 000 zł.

Prawo pracy przewiduje ochronę nie tylko praw jednostki (np. prawa do urlopu, wynagrodzenia, uprawnień rodzicielskich), ale chroni również uprawnienia pracownicze wynikające z obowiązków pracodawcy (np. obowiązek prowadzenia dokumentacji pracowniczej, obowiązek wykonania wyroku sądowego).

REKLAMA

Autopromocja

Ponadto sankcją zagrożone są pracownicze uprawnienia zbiorowe (np. prawo do uzyskania informacji i konsultacji, uprawnienia związków zawodowych).

Najczęściej popełniane wykroczenia

Ustawodawca w przepisach art. 281 k.p. i nast. spenalizował bardzo szeroki zakres naruszeń, jakich może dopuścić się pracodawca.

Są to naruszenia przepisów o:

  • zawieraniu i rozwiązywaniu umów o pracę,
  • odpowiedzialności porządkowej,
  • czasie pracy,
  • uprawnieniach rodzicielskich,
  • prowadzeniu dokumentacji prawnopracowniczej.

Oczywiście sankcją zagrożone jest również niewypłacanie wynagrodzenia czy nieudzielanie urlopu. Dodając do tego spenalizowanie naruszeń przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, można postawić tezę, że prawie każde naruszenie istotnego obowiązku wynikającego z przepisów prawa pracy potencjalnie łączy się z odpowiedzialnością wykroczeniową.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Jednym z częstszych wykroczeń może być zawieranie umów cywilnoprawnych (np. umów-zleceń), wtedy gdy strony powinny zawrzeć umowę o pracę (art. 281 pkt 1 k.p.).

Ocena, czy doszło do popełnienia tego wykroczenia, może jednak być bardzo trudna. W wielu bowiem przypadkach stosunek prawny łączący zleceniobiorcę ze zleceniodawcą może łączyć w sobie zarówno cechy stosunku cywilnoprawnego, jak i stosunku pracy. Wydaje się, że w sytuacjach, kiedy charakter umowy nie jest jednoznaczny, zawarcie umowy cywilnoprawnej nie powinno pociągać za sobą tej odpowiedzialności.

Wykroczeniem jest wypowiadanie umów lub rozwiązywanie ich bez wypowiedzenia w sposób rażąco naruszający przepisy prawa pracy (art. 281 pkt 3 k.p.).

Oznacza to, że nie każde uchybienie przepisom o wypowiadaniu lub rozwiązywaniu umów będzie wykroczeniem. Zdaniem Sądu Najwyższego sankcjonowane są tylko błędy rażące, tzn. jaskrawe, oczywiste dla każdego, a przez to budzące oburzenie społeczne (wyrok SN z 16 listopada 2004 r., II KK 222/04). Nie będzie również wykroczeniem rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia bez zachowania wymaganej procedury, jeżeli istniały przyczyny do rozwiązania umowy w tym trybie (wyrok SN z 6 lutego 2003 r., III KKN 513/00).

Obejście przepisów prawa pracy >>


Niewypłacanie pracownikom wynagrodzenia w ustalonym terminie bądź wypłacanie go w wysokości niższej niż należna może również stanowić wykroczenie. Nie będzie tak jednak w każdej sytuacji.

Jeżeli opóźnienie wynikało z braku środków i trudnej sytuacji finansowej, pracodawca nie będzie ponosił takiej odpowiedzialności (wyrok SN z 8 sierpnia 2006 r., I PK 54/06). Innymi słowy, jeżeli pracodawca nie płaci, bo aktualnie nie posiada środków na wypłatę, jego czyn nie jest wykroczeniem. Jeżeli jednak nie płaci z innych, nieuzasadnionych powodów, popełnia wykroczenie.

WAŻNE!

Wśród wykroczeń z art. 281–283 k.p. jedynie naruszenie przepisów o wypowiadaniu i rozwiązywaniu umów o pracę musi mieć charakter rażący, aby było uznane za wykroczenie. Pozostałe naruszenia są wykroczeniami nawet wtedy, gdy nie mają takiego charakteru.

Podmiot odpowiedzialny

Za wykroczenia przeciwko prawom pracowników odpowiada pracodawca lub osoba działająca w jego imieniu. Jeśli pracodawca jest osobą fizyczną, kara za nieprzestrzeganie praw pracowników może zostać nałożona na niego osobiście.

Jeżeli pracodawcą jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, tę odpowiedzialność może ponieść osoba działająca w imieniu tego podmiotu. Zdaniem Sądu Najwyższego może to być członek zarządu, kadrowa, kierownik zakładu pracy, główny księgowy bądź inny pracownik upoważniony do działania w imieniu pracodawcy (wyrok SN z 3 lutego 2003 r., III KK 388/02).

Za wykroczenia, o których mowa w art. 283 k.p., będą ponadto odpowiedzialne osoby, które są zobowiązane do dbania o odpowiedni stan bezpieczeństwa i higieny pracy w firmie oraz osoby kierujące pracownikami bądź innymi osobami (np. kierownik działu, majster).

Należy zauważyć, że odpowiedzialność taka ponoszona jest nie tylko w razie niezapewnienia bezpiecznych warunków pracy osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, ale również osobom fizycznym wykonującym pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej lub prowadzącym działalność gospodarczą (art. 304 § 1 k.p.). Wystarczy, aby osoby takie wykonywały pracę w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę.

Kto i w jaki sposób ukarze pracodawcę

Wykroczenia przeciwko prawom pracownika zagrożone są karą grzywny od 1000 do 30 000 zł. Postępowanie przeciwko pracodawcy toczy się według przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (zwanego dalej k.p.w.).

W sprawach tych orzeka sąd rejonowy na podstawie wniosku o ukaranie. Wniosek w sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika może złożyć – jako oskarżyciel publiczny – inspektor pracy (art. 17 ust. 2 k.p.w.).

Pracodawca może jednak zostać ukarany bezpośrednio przez inspektora pracy w trybie postępowania mandatowego (art. 96 ust. 1a i 1b k.p.w.). Mandatem inspektor może nałożyć grzywnę w wysokości do 2000 zł.

REKLAMA

Grzywna nałożona przez inspektora może wynosić nawet 5000 zł., jeżeli pracodawca ukarany co najmniej dwukrotnie za wykroczenia przeciwko prawom pracownika w ciągu 2 lat popełni kolejne wykroczenie. Natomiast wyższe grzywny może nakładać jedynie sąd. Pracodawca ma prawo nie przyjąć mandatu. Wówczas inspektor pracy wystąpi z wnioskiem o ukaranie do sądu.

Pracodawca, nawet jeżeli mandat przyjął, może złożyć do sądu wniosek o jego uchylenie. Wniesienie wniosku następuje w terminie 7 dni od jego uprawomocnienia, tj. do dnia pokwitowania jego odbioru (art. 101 § 1 k.p.w. w zw. z art. 98 § 3 k.p.w.). Mandat może zostać uchylony, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący wykroczeniem.

Informacja o urlopie ojcowskim w świadectwie pracy >>

Podstawa prawna:

  • wyroki Sądu Najwyższego z:

– 3 lutego 2003 r. (III KK 388/02, niepubl.),

– 6 lutego 2003 r. (III KKN 513/00, Wokanda 2004/7–8/26),

– 16 listopada 2004 r. (II KK 222/04, niepubl.),

– 8 sierpnia 2006 r. (I PK 54/06, OSNP 2007/15–16/219).

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Czy na zwolnieniu lekarskim można wyjechać?

Czy na zwolnieniu lekarskim można wyjechać na urlop? Jakie wskazania może zawierać L4? Czy wyjazd na wakacje do rodziny do innego miasta lub wyjazd za granicę jest dopuszczalny w czasie zwolnienia lekarskiego?

Lewiatan: Minimalne wynagrodzenie powiązane z sytuacją gospodarczą? Przedsiębiorcy postulują wyższy wzrost wynagrodzeń w budżetówce

W 2025 r. wzrośnie wynagrodzenie minimalne, a płace w budżetówce mogą być podwyższone więcej niż wynika to ze wstępnego stanowiska rządu – komentuje rezultaty ostatniego posiedzenia Rady Dialogu Społecznego prof. Jacek Męcina, doradca zarządu Konfederacji Lewiatan.

Nazwa "urlop macierzyński" jest nieadekwatna? Kojarzy się z wypoczynkiem

44 proc. badanych jest zdania, że należy zmienić nazwę "urlop macierzyński". Obowiązująca nazwa sugeruje, że opieka nad dzieckiem jest czasem odpoczynku. Ruszyła kampania edukacyjna #ToNieUrlop, zmieniająca krzywdzące przekonania społeczne na temat opieki nad małym dzieckiem i urlopów macierzyńskich. 

Wkrótce będą wyższe świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wzrost o 100 proc. – od kiedy?

Wraz ze wzrostem kosztów utrzymania rosną też potrzeby osób uprawnionych do alimentów. Nowelizacja przepisów o ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zwiększy wysokość wsparcia materialnego z funduszu alimentacyjnego.

REKLAMA

4650 zł brutto płacy minimalnej w 2025 roku: postulat wszystkich związków zawodowych. Czy rząd się zgodzi? Finanse publiczne z reguły zyskują na podwyżce najniższej krajowej

Na posiedzeniu w dniu 15 lipca 2024 r. Radzie Dialogu Społecznego nie udało się wypracować wspólnego stanowiska w sprawie propozycji wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2025 r. To oznacza, że rząd do 15 września ma czas na podjęcie ostatecznej decyzji w tej sprawie.

Zmiany w raportach ZUS RPA i ZUS RIA. Będą nowe kody tytułu ubezpieczenia

Zmienią się wzory imiennego raportu miesięcznego o przychodach ubezpieczonego/okresach pracy nauczycielskiej – o symbolu ZUS RPA oraz wzoru raportu informacyjnego – o symbolu ZUS RIA. Pojawią się też nowe kody tytułu ubezpieczenia. Trwają prace nad nowelizacją przepisów.

Będzie zmiana wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ile wyniosą świadczenia zależne od płacy minimalnej?

Minimalne wynagrodzenie za pracę zmieni się od 1 stycznia 2025 r. Wraz z minimalną płacą zmieni się także wysokość świadczeń powiązanych z minimalnym wynagrodzeniem. Jakie to świadczenia? Ile wyniosą?

Odpowiedzialność pracodawcy za pogorszenie stanu zdrowia pracowników w czasie upału. Jaka jest, czy polisa ochroni

Jeżeli pracownik zasłabnie lub dozna udaru słonecznego lub cieplnego w czasie pracy, pracodawca naraża się na ewentualne roszczenie z żądaniem wypłaty odszkodowania. Przed tego rodzaju finansowymi konsekwencjami upałów firmy mogą się ubezpieczyć. Słuzy do tego polisa OC pracodawcy.

REKLAMA

Zmiana pracy nie zawsze jest możliwa. Co robić?

Dlaczego pracownicy niezadowoleni z pracy wciąż w niej tkwią? Zmiana pracy nie zawsze jest możliwa. Co można zrobić, aby podnieść swoją atrakcyjność na rynku pracy? Jak rozwijać kompetencje i szkolić się u dotychczasowego pracodawcy? Dlaczego tak mało pracowników decyduje się na rozmowę o podwyżce wynagrodzenia? Oto wskazówki eksperta rynku pracy, Mateusza Żydka.

Świadczenie urlopowe w szkołach. Czy powinno uwzględniać kryterium socjalne?

Do 31 sierpnia 2024 r. nauczyciele powinni otrzymać świadczenia urlopowe. Świadczenie, wypłacane wszystkim nauczycielom, jest finansowane ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Czy powinny uwzględniać kryterium socjalne?

REKLAMA