REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność materialna pracownika - zasady, wina, przykłady

Meritoros
Biura rachunkowe
Odpowiedzialność materialna pracownika - zasady, wina, przykłady
Odpowiedzialność materialna pracownika - zasady, wina, przykłady
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swojej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną według zasad określonych w Kodeksie pracy.

Dwa rodzaje odpowiedzialności pracowników w Kodeksie pracy

W Kodeksie pracy wyróżniamy dwa rodzaje odpowiedzialności pracowników za szkodę wyrządzoną pracodawcy podczas wykonywania obowiązków pracowniczych: 
1) odpowiedzialność materialną na zasadach ogólnych - za szkody wyrządzone pracodawcy, czyli odpowiedzialność powszechna obejmująca wszystkich pracowników (art. 114 - art. 122); 
2) odpowiedzialność za mienie powierzone, która powstaje, gdy pracownikowi w ramach dodatkowej umowy powierzono mienie pracodawcy do wyliczenia się lub zwrotu (art. 124 - art. 127).

Autopromocja

Odpowiedzialność materialna (odszkodowawcza) na zasadach ogólnych 

Odpowiedzialność materialna na zasadach ogólnych powstaje z chwilą nawiązania stosunku pracy. Nie ma tutaj konieczności zawierania dodatkowej umowy z pracownikiem. Pracownik ponosi odpowiedzialność materialną za szkodę wyrządzoną pracodawcy wtedy, gdy powstała ona wskutek zawinionego niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych. Oznacza to, że pracownik, który dołożył wymaganej staranności do wykonania swego obowiązku, a mimo to naraził pracodawcę na szkodę, nie będzie za tę szkodę ponosił odpowiedzialności. 

Obowiązek udowodnienia zarówno szkody, jak i winy pracownika spoczywa na pracodawcy.

Przesłankami odpowiedzialności materialnej pracownika na zasadach ogólnych są: 
- naruszenie obowiązków pracowniczych, 
- wina pracownika, 
- wyrządzenie szkody pracodawcy, 
- związek przyczynowy między zawinionym naruszeniem obowiązków pracowniczych a szkodą.

Granice odpowiedzialności, wina

Pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda. 

Rzeczywista strata – obejmuje faktyczne zmniejszenie majątku poszkodowanego pracodawcy, w wysokości różnicy w tym majątku między jego stanem przed wyrządzeniem szkody a stanem po jej wyrządzeniu. Pracodawca nie może oszacować szkody z uwzględnieniem utraconych korzyści. 

Pracownik może ponieść odpowiedzialność tylko za działanie ze swojej winy. Są dwie rodzaje winy:

Wina nieumyślna - chodzi tu z reguły o działanie (albo zaniechanie) spowodowane niedbalstwem, nieostrożnością, brakiem zachowania należytej staranności a nie specjalnym, celowym czynem pracownika. Z tym rodzajem winy mamy do czynienia, jeżeli pracownik bezpodstawnie, nieracjonalnie zakłada, że jego działanie (albo zaniechanie) nie spowoduje szkody. Albo jeżeli pracownik nie przewiduje spowodowania szkody, pomimo iż potrafił i powinien przewidzieć zaistnienie tej szkody jako wynik danego działania.
Odszkodowanie w takim przypadku ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody.

Dalszy ciąg materiału pod wideo
Przykład
Przykład winy nieumyślnej

Pracownik, nieumyślnie uszkodził maszynę, której działanie przynosiło pracodawcy zyski. - Pracownik ponosi odpowiedzialność do wysokości kosztów jej naprawy, i to w ramach limitu, o jakim mowa w art. 119 KP. Odpowiedzialność pracownika nie może obejmować strat pracodawcy wynikłych z tego, że maszyna przez pewien czas nie funkcjonowała, co pozbawiło pracodawcę korzyści z jej pracy. 

Wina umyślna – działanie (albo zaniechanie) pracownika jest celowe, świadome, nakierowane na wyrządzenie szkody pracodawcy. W takim przypadku pracownik zobowiązany jest do naprawienia szkody w pełnej wysokości poprzez wyrównanie rzeczywistej straty wraz z utraconymi przez pracodawcę korzyściami (art. 122 Kodeksu pracy). Kodeks pracy dopuszcza obniżenie wysokości odszkodowania należnego od pracownika na mocy porozumienia, ugody między pracownikiem a pracodawcą lub przez sąd pracy (art. 122 Kodeksu pracy). 

Przykład
Przykład winy umyślnej

Pracownik pod wpływem emocji, celowo uszkodził maszynę służącą do produkcji płytek ceramicznych, w związku z tym przez 2 dni była ona niesprawna. Pracodawca oszacował stratę na 1 500 zł, ale z uwagi na wstrzymanie pracy maszyny do czasu jej naprawy doliczył dodatkowo utracony dochód z tego tytułu w kwocie 4 000 zł. Maszyna została uszkodzona umyślnie, w związku z czym pracodawca może dochodzić od pracownika zwrotu kosztów jej naprawy oraz pokrycia strat związanych z jej wyłączeniem z produkcji.

 

Ważne

Warto też wskazać, że zgodnie z art. 118 Kodeksu pracy, w razie wyrządzenia szkody przez kilku pracowników każdy z nich ponosi odpowiedzialność za część szkody stosownie do przyczynienia się do niej i stopnia winy. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie stopnia winy i przyczynienia się poszczególnych pracowników do powstania szkody, odpowiadają oni w częściach równych.

Odpowiedzialność materialna za powierzone mienie

Odpowiedzialność materialna za powierzone mienie dzielimy na odpowiedzialność indywidualną oraz współodpowiedzialność ( jeśli kilku pracowników wspólnie korzysta z danego mienia). 

Zgoda pracownika na powierzenie mu mienia zawarta jest w umowie o pracę lub w odrębnej umowie o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie. Aby mienie zostało pracownikowi prawidłowo powierzone musi zostać wydane na podstawie inwentaryzacji zdawczo – odbiorczej, poprzez odbiór przez pracownika rzeczy za pokwitowaniem lub poprzez spis z natury. Samo podpisanie oświadczenia o ponoszeniu odpowiedzialności materialnej ma jedynie znaczenie dowodowe. Pracownik zaczyna ponosić odpowiedzialność za mienie od chwili prawidłowego jego powierzenia. 

Ważne

Za szkodę w mieniu powierzonym pracownik ponosi odpowiedzialność w pełnej wysokości, czyli w granicach rzeczywistej straty i utraconych korzyści pracodawcy, bez względu na rodzaj winy – umyślnej lub nieumyślnej.

Pracownik może uchylić się od odpowiedzialności, jeśli będzie w stanie wykazać, że szkoda w powierzonym mu mieniu powstała z przyczyn od niego niezależnych, w szczególności jeśli pracodawca nie zapewnił warunków umożliwiających zabezpieczenia powierzonego mienia. 

Podstawa prawna: 
Ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
• Rozporządzenie Rady Ministrów z 4 października 1974 r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie, 
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę odliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy.

Karolina Woźniczka, specjalistka ds. kadr i płac

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Kwota potrącenia komorniczego wykazana w świadectwie pracy

Kwota potrącenia komorniczego wykazana w świadectwie pracy - pytań związanych z tym zagadnieniem jest bardzo dużo: Co podać w świadectwie pracy? Czy w świadectwie pracy wpisujemy zajęcie komornicze? Czy w świadectwie pracy wpisujemy wysokość potrąconych kwot? Kiedy pracodawca musi wydać świadectwo pracy?

Kwota potrącenia komorniczego wykazana w świadectwie pracy

Kwota potrącenia komorniczego wykazana w świadectwie pracy - pytań związanych z tym zagadnieniem jest bardzo dużo: Co podać w świadectwie pracy? Czy w świadectwie pracy wpisujemy zajęcie komornicze? Czy w świadectwie pracy wpisujemy wysokość potrąconych kwot? Kiedy pracodawca musi wydać świadectwo pracy?

Dżem, miód, soki i cukier: nowe obowiązki dla przedsiębiorców. Rewolucyjne dyrektywy śniadaniowe!

Więcej owoców w dżemie, oznakowania na sokach i skład, mniej cukru oraz kraj pochodzenia miodu - to nowe wyzwania dla przedsiębiorców w całej UE. Uregulowano nowe przepisy w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego produktów, które mają ulepszyć ochronę konsumentów i dostosować ją do nowych wyzwań, takich jak zielona i cyfrowa transformacja. Przedsiębiorcy nie są pocieszeni, czekają ich duże zmiany.

Jak wypadają Zielone Świątki w 2024 roku?

Jak wypadają Zielone Świątki w 2024 roku? Czy w Zielone Świątki trzeba iść do kościoła? Czy w Zielone Świątki sklepy są otwarte? Czy 19 maja 2024 to niedziela handlowa? Jak wypada Boże Ciało w 2024 roku?

REKLAMA

Komunikat ZUS: Ograniczenia w dostępie do aplikacji mZUS

Od 17 do 18 maja 2024 r. mogą wystąpić ograniczenia w dostępie do aplikacji mobilnych mZUS i mZUS dla Lekarza.

Nowa regulacja ochroni dobre imię pracodawcy i współpracowników. Zmiany jeszcze w 2024 r.

Nowa regulacja w zakresie prawa pracy ochroni dobre imię pracodawcy, współpracowników ale też ogółu i interesy państwa - zmiany będą jeszcze w 2024 r. Jak szumnie wskazuje MPiPS: ustawa ma służyć ludziom ponoszącym ryzyko w imię troski o dobro wspólne.

ZUS: Ważne dla osób pobierających świadczenie lub zasiłek przedemerytalny. Zbliża się termin przekazania informacji o przychodach

Osoby dorabiające do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego muszą przekazać do ZUS informację o osiąganych przychodach za okres od 1 marca 2023 r. do 29 lutego 2024 r. Na jakim formularzu?

1000 zł brutto dodatku dla pracowników pomocy społecznej. Na jakim etapie zmiany?

W dniu 15 maja 2024 r. Prezydent RP podpisał: ustawę z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw oraz ustawę z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepisy zaczną obowiązywać od czerwca 2024 r., a wypłaty będą już od lipca.

REKLAMA

Znamy termin wypłaty czternastej emerytury w 2024 r.

Rząd przygotowuje projekt rozporządzenia w sprawie określenia miesiąca wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w 2024 r.

Rząd o skróceniu czasu pracy. 4 dni w tygodniu. Nie w 2024 r. A więc kiedy? [Nowelizacja kodeksu pracy]

Skrócenie tygodnia pracy do 4 dni. Rok temu wydawało się, to filmem SF. A może stać się faktem – już nie analitycy i dziennikarze wskazują na konieczność skrócenia czasu pracy (do Europy idzie automatyzacja produkcji i AI). Taką potrzebę - i co najważniejsze możliwości - widzą też przedstawiciele rządu, a więc ludzie mający realne narzędzia zmiany rzeczywistości. Przeszkodą jest ryzyko utraty konkurencyjności. Co się stanie z gospodarką Europy, gdy po Europie podobnego rozwiązania nie wprowadzi Azja?

REKLAMA