Zwolnienia grupowe – wstępna procedura

Zwolnienie grupowe

Z pojęciem zwolnień grupowych mamy do czynienia wówczas, gdy pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników ma zamiar w okresie nieprzekraczającym 30 dni zwolnić z przyczyn niedotyczących pracowników grupę co najmniej:

• 10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
• 10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, ale mniej niż 300 pracowników,
• 30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 300 lub więcej pracowników.

Kolejnym warunkiem jest przestrzeganie odpowiedniej formy rozwiązania stosunków pracy:

1. za porozumieniem stron lub
2. przez wypowiedzenie umów o pracę przez pracodawcę.

W przypadku gdy pracodawca zatrudniający ponad 20 pracowników dokonuje zwolnień mniejszych grup pracowników lub pojedynczych pracowników z przyczyn ich niedotyczących dochodzi do tzw. zwolnień indywidualnych. Wówczas stosuje się te same reguły, które obowiązują przy zwolnieniach grupowych.

Polecamy: Odprawa pieniężna - zwolnienie grupowe

Odszkodowanie

Procedura przeprowadzania zwolnień grupowych obejmuje dwa podstawowe etapy:

1. konsultacje ze związkami zawodowymi (zakończone porozumieniem- w braku porozumienia pracodawca ustala dane zasady w regulaminie)
2. powiadomienie urzędu pracy.

W razie naruszenia niżej opisanego trybu przeprowadzania zwolnień grupowych pracownikowi przysługuje roszczenie o odszkodowanie na podstawie art. 50 § 3 Kodeksu pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt II PK 139/08).

Konsultacje z zakładowymi organizacjami związkowymi

Pierwszym fundamentalnym obowiązkiem pracodawcy w kwestii przeprowadzania zwolnień grupowych jest konsultacja zamiaru przeprowadzenia grupowego zwolnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi działającymi u tego pracodawcy. W sytuacji gdy u pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe, uprawnienia tych organizacji w zakresie konsultacji przysługują przedstawicielom pracowników, którzy wyłaniani są w trybie przyjętym u danego pracodawcy.

Obowiązkowe konsultacje powinny dotyczyć w szczególności możliwości uniknięcia lub zmniejszenia rozmiaru grupowego zwolnienia oraz spraw pracowniczych związanych z tym zwolnieniem, w tym zwłaszcza możliwości przekwalifikowania lub przeszkolenia zawodowego, a także uzyskania innego zatrudnienia przez zwolnionych pracowników.

W ramach obowiązku konsultacyjnego pracodawca zawiadamia na piśmie zakładowe organizacje związkowe o:

• przyczynach zamierzonego grupowego zwolnienia,
• liczbie zatrudnionych pracowników i grupach zawodowych, do których oni należą,
• grupach zawodowych pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia,
• okresie, w ciągu którego nastąpi takie zwolnienie,
• proponowanych kryteriach doboru pracowników do grupowego zwolnienia,
• kolejności dokonywania zwolnień pracowników,
• propozycjach rozstrzygnięcia spraw pracowniczych związanych z zamierzonym grupowym zwolnieniem, a jeżeli obejmują one świadczenia pieniężne, pracodawca jest obowiązany dodatkowo przedstawić sposób ustalania ich wysokości.

W trakcie konsultacji pracodawca obowiązany jest przekazać zakładowym organizacjom związkowym także inne niż określone wyżej informacje, jeżeli mogą one mieć wpływ na przebieg konsultacji oraz treść porozumienia, które zostało opisane poniżej.

Pracodawca przekazuje zakładowym organizacjom związkowym powyższe informacje w terminie umożliwiającym tym organizacjom zgłoszenie w ramach konsultacji propozycji dotyczących możliwości uniknięcia lub zmniejszenia rozmiaru grupowego zwolnienia oraz spraw pracowniczych związanych z tym zwolnieniem, w tym zwłaszcza możliwości przekwalifikowania lub przeszkolenia zawodowego, a także uzyskania innego zatrudnienia przez zwolnionych pracowników.

Kolejnym obowiązkiem pracodawcy jest przekazanie na piśmie właściwemu powiatowemu urzędowi pracy powyższych informacji z wyłączeniem tych dotyczących sposobu ustalania wysokości świadczeń pieniężnych przysługujących pracownikom.

Zobacz również: Szczególna ochrona związkowca - orzecznictwo

Porozumienie między pracodawcą a zakładowymi organizacjami związkowymi

W terminie nie dłuższym niż 20 dni od dnia zawiadomienia na piśmie zakładowych organizacji związkowych o przyczynach zamierzonego grupowego zwolnienia i innych sprawach, które zostały wymienione powyżej, pracodawca i zakładowe organizacje związkowe zawierają porozumienie.

W porozumieniu określają zasady postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia oraz obowiązki pracodawcy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia innych spraw pracowniczych związanych z zamierzonym grupowym zwolnieniem.

Gdy uzgodnienie treści porozumienia z wszystkimi zakładowymi organizacjami związkowymi nie jest możliwe, pracodawca uzgadnia wówczas treść porozumienia z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu art. 241^25a Kodeksu pracy.

Mogą zdarzyć się sytuacje uniemożliwiające zawarcie porozumienia we wskazanym trybie. W takim przypadku zasady postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia ustala pracodawca w regulaminie. Uwzględnia przy tym, w miarę możliwości, propozycje przedstawione w ramach konsultacji przez zakładowe organizacje związkowe.

Podobny mechanizm zachodzi w razie niewystępowania w danym zakładzie pracy organizacji związkowych. Wówczas zasady postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia ustala pracodawca w regulaminie. Przed dokonaniem ustalenia zobowiązany jest do przeprowadzenia konsultacji z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy.

WAŻNE!

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 maja 2007 r. (III BP 5/07) stwierdził, że dokonanie wypowiedzenia warunków pracy i płacy, mimo niezawarcia porozumienia lub niewydania regulaminu, o których mowa w art. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych, uzasadnia roszczenia przewidziane w art. 45 § 1 Kodeksu pracy.

W świetle art. 45 § 1 Kodeksu pracy w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu.

Polecamy: Forum Kadry - Obniżenie wymiaru czasu pracy a zwolnienie grupowe

Powiadomienie urzędu pracy

Drugim z najistotniejszych etapów przeprowadzania zwolnień grupowych jest powiadomienie o przyjętych ustaleniach dotyczących grupowego zwolnienia powiatowego urzędu pracy. Po zawarciu porozumienia, a w razie niezawarcia porozumienia po ustaleniu w regulaminie zasad postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia, pracodawca zawiadamia na piśmie właściwy powiatowy urząd pracy o przyjętych ustaleniach (w tym o liczbie zatrudnionych i zwalnianych pracowników oraz o przyczynach ich zwolnienia, okresie, w ciągu którego ma być dokonane zwolnienie, a także o przeprowadzonej konsultacji zamierzonego grupowego zwolnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi lub z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy).

Kopię zawiadomienia należy przekazać zakładowym organizacjom związkowym. Organizacje uprawnione są do przedstawienia właściwemu powiatowemu urzędowi pracy swoich opinii w sprawach grupowych zwolnień. Dotyczy to odpowiednio przedstawicieli pracowników wyłonionych w trybie przyjętym u danego pracodawcy.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. z 2003 Nr 90, poz. 844 z późn. zm.)
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 Nr 21, poz. 94 z późn. zm.)