| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | IDEORIA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Zbiorowe prawo pracy > Związki zawodowe > Ochrona związkowa dla zleceniobiorców od 1 stycznia 2019 r.

Ochrona związkowa dla zleceniobiorców od 1 stycznia 2019 r.

Od 1 stycznia 2019 r. osoby zatrudnione na umowy cywilnoprawne, samozatrudnieni mogą tworzyć i przystępować do związków zawodowych. Jeśli pracodawca naruszy ochronę związkową niepracownika (np. zleceniobiorcy), będzie musiał się liczyć z konsekwencjami finansowymi.

Od 1 stycznia 2019 r. osoby zatrudnione na umowy cywilnoprawne, o pracę nakładczą i samozatrudnieni mogą korzystać ze szczególnych gwarancji zatrudnienia, jeżeli zostaną umieszczeni na liście chronionych działaczy związkowych. Jeśli pracodawca naruszy ich prawa w tym zakresie, musi wypłacić im rekompensatę pieniężną.

Ustawa z 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz niektórych innych ustaw (dalej: ustawa zmieniająca) wprowadza od 1 stycznia 2019 r. nowe pojęcie - osoba wykonująca pracę zarobkową. Oznacza ono pracownika w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy lub osobę świadczącą pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy, jeżeli nie zatrudnia ona do tego rodzaju pracy innych osób, niezależnie od podstawy zatrudnienia, oraz ma takie prawa i interesy związane z wykonywaniem pracy, które mogą być reprezentowane i bronione przez związek zawodowy. Z kolei pracodawcą na podstawie przepisów związkowych będzie nie tylko ten, kto spełnia wymagania dotyczące definicji pracodawcy z art. 3 Kodeksu pracy, ale również jednostka organizacyjna (nawet nieposiadająca osobowości prawnej) i osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają inną niż pracownik osobę wykonującą pracę zarobkową, niezależnie od podstawy tego zatrudnienia. Te definicje mają decydujące znaczenie dla realizacji zmodyfikowanych zasad ochrony zatrudnienia działaczy związkowych.

Zakres ochrony związkowej

Szczególna ochrona trwałości zatrudnienia (ochrona związkowa) polega od 1 stycznia 2019 r. na zakazie wypowiadania (w tym jednostronnie zmieniającego na niekorzyść warunki pracy i wynagradzania chronionego związkowca) i rozwiązywania stosunku prawnego (obecnie wyłącznie stosunku pracy) przez pracodawcę bez uzyskania uprzedniej zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej. Jej działanie ma być wyłączone tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo w sytuacjach przewidzianych przez odrębne przepisy (art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych po nowelizacji, dalej ustawa związkowa po nowelizacji).

Ustawa związkowa w poprzednim brzmieniu nie przewidywała żadnego terminu, w którym pracodawca ma uzyskać zgodę na zakończenie stosunku pracy lub zmianę warunków chronionego związkowca. To się zmieniło od 1 stycznia 2019 r. Po nowelizacji przepisów zarząd zakładowej organizacji związkowej ma na udzielenie/nieudzielenie zgody:

  • 14 dni roboczych liczonych od dnia złożenia przez pracodawcę pisemnego zawiadomienia o zamiarze wypowiedzenia lub jednostronnej zmiany stosunku prawnego wraz z podaniem przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie lub jednostronną zmianę stosunku prawnego,
  • 7 dni roboczych liczonych od dnia złożenia przez pracodawcę pisemnego zawiadomienia o zamiarze rozwiązania stosunku prawnego z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie stosunku prawnego.

Jeśli w tych okresach do pracodawcy nie wpłynie żadna decyzja od zarządu związku, będzie to dla niego równoznaczne z wyrażeniem zgody (art. 32 ust. 12 ustawy związkowej po nowelizacji).

Pracodawca zatrudnia ponad 200 osób, w tym na umowach o pracę, umowach zlecenia i o świadczenie usług. Załóżmy, że większość zleceniobiorców i świadczeniobiorców przystąpi po 1 stycznia 2019 r. do działającej w firmie zakładowej organizacji związkowej lub zwróci się o objęcie obroną ich praw i interesów. Przyjmijmy również, że dwóch zleceniobiorców znajdzie się pod ochroną związkową, a pracodawca będzie chciał zleceniobiorcy A wypowiedzieć definitywnie umowę zlecenia z uwagi na zakończenie kontraktu, do realizacji którego go zatrudnił, natomiast zleceniobiorcy B - ograniczyć zakres prac i zmniejszyć stawkę wynagrodzenia (utrzymując minimalny poziom za godzinę) z tej samej przyczyny. Jeśli przedstawi swoje zamiary wraz ze wskazaniem ich powodów z datą obowiązywania od 1 lutego 2019 r., zarząd zakładowej organizacji związkowej będzie się musiał wypowiedzieć do północy 15 lutego 2019 r. Gdy tego nie uczyni do tego dnia (włącznie), wówczas pracodawca może uznać, że otrzymał zgodę na wdrożenie swoich planów.

Polecamy: Dokumentacja kadrowa. Prowadzenie i przechowywanie po zmianach od 1 stycznia 2019 r.

Krąg uprawnionych do ochrony związkowej

Obecnie z ochrony związkowej korzystają działacze pozostający w stosunkach pracy i na dotychczasowych zasadach nadal im ona przysługuje do czasu upływu okresu, na który została przyznana, jeśli 1 stycznia 2019 r. będą związkowcami (art. 17 i art. 19 ust. 3 ustawy zmieniającej). Po tym dniu obejmie ona również zatrudnionych na innych podstawach, tj. umowach cywilnoprawnych (np. zlecenia, o dzieło, agencyjnej czy o świadczenie usług), umowach o pracę nakładczą oraz samozatrudnionych (prowadzących jednoosobowo działalność gospodarczą, niezatrudniających innych osób), jeśli mieszczą się w definicji osoby wykonującej pracę zarobkową. Jednak nie dotyczy to wszystkich osób, lecz jedynie tych, których wskaże zarząd zakładowej organizacji związkowej (reprezentatywnej w rozumieniu art. 253 ust. 1 lub ust. 2 ustawy związkowej po nowelizacji lub niereprezentatywnej). Wskazanie może dotyczyć:

  • członków zarządu organizacji związkowej,
  • innych osób wykonujących pracę zarobkową, będących członkami danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionych do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu,
  • osób dokonujących za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy.

Liczba wszystkich osób chronionych (pracowników i niepracowników) nie może przekroczyć liczby osób w kadrze kierowniczej u pracodawcy albo liczby wskazanej w tabeli poniżej (art. 32 ust. 3 ustawy związkowej po nowelizacji). Jeśli liczba działaczy chronionych będzie ustalana w odniesieniu do kadry kierowniczej, wówczas zarząd związku musi wystąpić o podanie jej stanu osobowego. Pracodawca będzie miał 7 dni od otrzymania pisemnego wniosku na powiadomienie zarządu związku na piśmie o liczbie osób stanowiących kadrę kierowniczą (art. 32 ust. 91 ustawy związkowej po nowelizacji).

Załóżmy, że u pracodawcy zatrudniającego 350 osób (łącznie na umowach o pracę i cywilnoprawnych) są dwie organizacje związkowe reprezentatywne - każda licząca około 80 członków spośród osób wykonujących pracę zarobkową u tego pracodawcy. Zatem obie organizacje będą miały prawo przedstawić pracodawcy po 2 takie osoby (np. pracownika i zleceniobiorcę) oraz dodatkowo po 4 osoby (łącznie pracowników i osób pozostających w innych stosunkach prawnych niż stosunek pracy). Gdyby zdecydowały się na wskazanie osób chronionych adekwatnie do stanu kadry kierowniczej i zawnioskowały o jego podanie 2 stycznia 2019 r., wówczas pracodawca miałby czas do 9 stycznia 2019 r. (włącznie) na powiadomienie o liczbie osób wchodzących w jej skład.

Do objęcia ochroną związkową konieczne będzie wskazanie - przez zarząd związku lub jego komitet założycielski - na piśmie imion i nazwisk osób, których stosunek prawny ma być chroniony, a także okresu trwania ochrony. Jeśli na przekazanej liście będą dokonywane modyfikacje, jej nowa wersja będzie musiała trafić do pracodawcy w ciągu 7 dni od zaistnienia zmiany (art. 32 ust. 92 ustawy związkowej po nowelizacji).

Maksymalna liczba chronionych działaczy związkowych

Liczba członków zakładowej organizacji związkowej

Łączna liczba osób chronionych o statusie pracowniczym i niepracowniczym

Do 20 członków reprezentatywnego związku zatrudnionych przez pracodawcę

2 osoby wykonujące pracę zarobkową

Więcej niż 20 członków reprezentatywnego związku zatrudnionych przez pracodawcę

2 osoby wykonujące pracę zarobkową oraz dodatkowo po jednej na każdą rozpoczętą liczbę:

- 10 członków tej organizacji zatrudnionych przez pracodawcę, w przedziale od 21 do 50 tych członków,

- 20 członków tej organizacji zatrudnionych przez pracodawcę, w przedziale od 51 do 150 tych członków,

- 30 członków tej organizacji zatrudnionych przez pracodawcę, w przedziale od 151 do 300 tych członków,

- 40 członków tej organizacji zatrudnionych przez pracodawcę, w przedziale od 301 do 500 tych członków,

- 50 członków tej organizacji zatrudnionych przez pracodawcę, w przedziale powyżej 500 tych członków

Bez względu na liczbę członków niereprezentatywnej organizacji

1 osoba wykonująca pracę zarobkową

Bez względu na liczbę członków po utworzeniu komitetu założycielskiego związku

3 osoby wykonujące pracę zarobkową

W razie braku wskazania osób chronionych

Przewodniczący zakładowej organizacji związkowej lub komitetu założycielskiego

Bez względu na liczbę członków - w razie wyboru do pełnienia funkcji związkowej poza zakładową organizacją związkową

Osoba wykonująca pracę zarobkową, pełniąca funkcję związkową poza zakładową organizacją związkową, korzystająca u pracodawcy z urlopu bezpłatnego lub zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy

Czytaj także

Narzędzia kadrowego

POLECANE

REWOLUCJA W DOKUMENTACJI PRACOWNICZEJ 2019

reklama

Ostatnio na forum

E-sprawozdania

Eksperci portalu infor.pl

Grzegorz Wróbel

doradca, interim manager PM Doradztwo Gospodarcze Sp. z o.o.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »