Kategorie

Kontrola świadczeń z ubezpieczeń społecznych należnych przedsiębiorcy

Sebastian Kowalski
ZUS nie ma prawa do kwestionowania kwoty zadeklarowanej przez przedsiębiorcę jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeśli mieści się ona w granicach określonych ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych.

Do objęcia ubezpieczeniem chorobowym osoby prowadzącej działalność gospodarczą potrzebne jest: złożenie wniosku o objęcie ubezpieczeniem chorobowym i opłacanie w terminie składki na to ubezpieczenie (art. 14 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s.). Objęcie tym ubezpieczeniem uprawnia przedsiębiorcę do uzyskania świadczeń na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Wielkość takich świadczeń jak np. zasiłek chorobowy czy zasiłek macierzyński zależy od kwoty zadeklarowanej przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą jako przychód miesięczny, która nie może być niższa niż 60% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (art. 18 ust. 8 u.s.u.s.) ani wyższa niż 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale (art. 20 ust. 3 u.s.u.s.). Oznacza to, że przy dużej zadeklarowanej podstawie świadczenia te mogą być dość wysokie, a jeśli należą się krótko po objęciu ubezpieczeniem (np. krótko po rozpoczęciu działalności gospodarczej), mogą znacznie przekraczać kwotę wpłaconych składek.

Wątpliwości ZUS

Właśnie z uwagi na relatywnie duże świadczenia wypłacane tytułem zasiłku chorobowego lub zasiłku macierzyńskiego ZUS kwestionuje niekiedy obowiązek ich wypłacenia.

Odmowa ZUS wypłaty świadczeń może się przejawiać:

  • w dowodzeniu, że działalność gospodarcza faktycznie nie była prowadzona, a więc ubezpieczenie chorobowe z tego tytułu nie przysługuje,
  • w sprzeciwianiu się wypłaceniu świadczenia w wysokości liczonej od zadeklarowanej podstawy, jako świadczenia „niesprawiedliwego” (zawyżonego).

Pierwsze stanowisko ZUS może być niekiedy uzasadnione i doprowadzić do skutecznej odmowy wypłacenia świadczenia. Drugie jest niedopuszczalne.

Fikcyjna działalność gospodarcza

Warunkiem objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym jest m.in. prowadzenie przez osobę fizyczną działalności pozarolniczej. W orzecznictwie przyjmuje się, że osoba wpisana do ewidencji działalności gospodarczej, która nie zawiesiła wykonywania działalności, jest traktowana jako prowadząca taką działalność, albowiem dokonanie wpisu powoduje domniemanie faktyczne podjęcia działalności i wykonywania jej do czasu wykreślenia z ewidencji (lub zawieszenia). Domniemanie faktyczne ma jednak wyłącznie znaczenie dowodowe i może zostać obalone. W rezultacie ZUS może dowodzić, że pomimo wpisu do ewidencji dana osoba faktycznie nie prowadzi działalności, wobec czego nie podlega z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym. Jeżeli udowodni, że mimo dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej konkretna osoba działalności nie prowadziła – może odmówić wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego – w tym z ubezpieczenia chorobowego.


Przykład

Mariola S. zaszła w ciążę. Chcąc uzyskać zasiłek macierzyński, wpisała się do ewidencji działalności gospodarczej jako osoba prowadząca zakład krawiecki, po czym zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych, w tym ubezpieczenia chorobowego, opłacając składkę od zadeklarowanej podstawy w kwocie 6000 złotych. Kiedy zażądała wypłaty zasiłku chorobowego, a potem zasiłku macierzyńskiego, ZUS przeprowadził kontrolę i ustalił, że: nie dysponowała nigdy lokalem umożliwiającym prowadzenie zakładu krawieckiego, nie miała urządzeń potrzebnych do prowadzenia działalności oraz wystawiane przez nią faktury albo dotyczyły usług nigdy niewykonanych albo drobnych napraw odzieży członków swojej rodziny. ZUS wykazał w ten sposób, że żądane zasiłki jej się nie należą, gdyż w rzeczywistości nie prowadziła działalności gospodarczej i odmówił wypłaty świadczeń.

Niedopuszczalność obniżenia podstawy świadczenia

ZUS nie jest natomiast uprawniony do kwestionowania kwoty zadeklarowanej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli mieści się ona w granicach określonych ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych (uchwała SN z 21 kwietnia 2010 r., II UZP 1/10). Ziszczenie się ryzyka ubezpieczeniowego (np. w postaci urodzenia dziecka) oraz spełnienie przez ubezpieczonego innych przesłanek (np. złożenie wniosku o wypłatę zasiłku macierzyńskiego) powoduje, że ubezpieczony (np. osoba prowadząca działalność gospodarczą) ma do ZUS roszczenie o wypłatę świadczenia, ZUS zaś ma bezwarunkowy obowiązek spełnienia tego świadczenia.

Przykład

Maria D. prowadzi działalność gospodarczą – biuro rachunkowe. Jest objęta ubezpieczeniem chorobowym. Zadeklarowała przychód wielkości 6000 złotych i od tej kwoty odprowadzała składki. Kiedy zaszła w ciążę, otrzymała zwolnienie lekarskie i zażądała wypłaty zasiłku chorobowego, liczonego od podstawy uwzględniającej zadeklarowany przez nią przychód. ZUS odmówił wypłaty świadczenia w żądanej wysokości, wskazując, że wystąpiła rażąca różnica pomiędzy sumą odprowadzonych składek na ubezpieczenia społeczne przez Marię D. a wysokością żądanych świadczeń. Z tego powodu ZUS obniżył wielkość wypłaconych Marii D. zasiłków do kwoty liczonej od minimalnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą.

Takie postępowanie ZUS jest niedopuszczalne. Za podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne należy przyjąć zadeklarowaną kwotę 6000 zł.

Wysokość świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie zależy od uznania organu ubezpieczeń społecznych. ZUS ma obowiązek wypłacać świadczenia w takiej wysokości, jaka wynika z przepisów ustaw, które to nie przewidują możliwości obniżenia np. zasiłku chorobowego ze względu na to, że w ocenie organu ubezpieczeń żądane świadczenie jest „nienależnie wysokie”, bądź że kwota, jaką należy wypłacić, jest „zawyżona” czy „niesprawiedliwa”.

Podstawa prawna:

  • art. 14, art. 18 ust. 8 oraz art. 20 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.),
  • art. 2, art. 36 ust. 2, art. 48 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2010 r. nr 77, poz. 512 ze zm.).

Orzecznictwo:

  • uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2010 r. (II UZP 1/10, OSNP 2010/21–22/267).
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?