Kategorie

Zwrot składek nienależnie pobranych z wynagrodzenia zmarłego pracownika

Izabela Nowacka
Izabela Nowacka
Rok temu zmarł nasz pracownik. Niedawno otrzymaliśmy pismo z ZUS zawiadamiające o przekroczeniu przez niego w 2009 r. rocznej podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowych. W związku z tym składki te są nadpłacone. Co zrobić z tą kwotą składek? Czy zwrócić ją małżonce, której już wcześniej wypłaciliśmy część wynagrodzenia pracownika? Czy taki zwrot stanowi przychód z praw majątkowych?

Zwrot nadpłaty składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe należy wypłacić małżonce zmarłego pracownika, która jest osobą uprawnioną do praw majątkowych ze stosunku pracy. Kwota nadpłaty będzie dla niej stanowić przychód z praw majątkowych, który podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Po zakończeniu roku podatkowego, w którym nastąpi wypłata, powinni Państwo sporządzić i przekazać małżonce byłego pracownika informację PIT-11.

UZASADNIENIE

Z chwilą śmierci prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców (art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego). Nabyte przez osoby fizyczne prawa majątkowe w drodze spadku, co do zasady, podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Do spadku nie należą jedynie te prawa i obowiązki zmarłego, które ściśle były związane z jego osobą, oraz te prawa, które z chwilą jego śmierci przeszły na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy były one spadkobiercami (art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego).

Powyższe zasady nabywania spadku nie dotyczą jednak praw majątkowych ze stosunku pracy. Szczególne uregulowania w tym zakresie zawiera Kodeks pracy.

Reklama

Prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika w równych częściach na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z FUS. W razie braku takich osób prawa te wchodzą do spadku (art. 631 § 2 Kodeksu pracy).

Małżonek nie musi spełniać żadnych dodatkowych warunków. Ważne, aby w chwili śmierci pracownika pozostawał w związku małżeńskim. Pozostali bliscy, w tym dzieci, uzyskują prawa majątkowe po zmarłym pracowniku, gdy spełniają warunki do uzyskania po nim renty rodzinnej określone w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Członkami rodziny uprawnionymi do tej renty są:

  • dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione,
  • przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej,
  • małżonek (wdowa i wdowiec),
  • rodzice (również ojczym, macocha i osoby przysposabiające).

Reklama

Świadczenia wynikające ze stosunku pracy są więc wypłacane określonym osobom, w tym małżonkowi zmarłego pracownika, w wyniku zastosowania uproszczonej procedury przewidzianej w Kodeksie pracy, z pominięciem przepisów Kodeksu cywilnego. Nawet jeśli do praw majątkowych po zmarłym pracowniku pozostaje uprawniona tylko jedna osoba, np. małżonek, to nie wchodzą one do spadku, lecz muszą być wypłacone temu członkowi rodziny. Natomiast w sytuacji gdy osób uprawnionych jest więcej, prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą w równych częściach na każdego z nich.

Do praw majątkowych ze stosunku pracy zalicza się nie tylko wynagrodzenia, ale także inne świadczenia, które pracownik wypracował za życia i do których nabył prawo z tytułu pozostawania w stosunku pracy. Należy do nich również zakwalifikować zwrot składek na ubezpieczenia społeczne, które zostały pobrane z wynagrodzenia pracownika.

Kwota nadpłaconych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przekroczenia rocznej podstawy ich wymiaru, sfinansowanych przez pracownika, jest kwotą nienależnie pomniejszonego przychodu ze stosunku pracy. W związku z tym, skoro po zmarłym pozostała osoba wymieniona w Kodeksie pracy jako jedna z osób uzyskujących prawa majątkowe po pracowniku, to należy jej wypłacić wartość składek zwróconych przez ZUS. Należność ta, jako wynikająca z praw majątkowych ze stosunku pracy, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Pieniądze wypłacone małżonce będą stanowić przychód z praw majątkowych. Definicja przychodu z praw majątkowych wskazuje, że są to w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w myśl odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw (art. 18 updof). Użyty zwrot „w szczególności” sugeruje, że nie jest to zamknięty katalog przychodów z praw majątkowych. Do przychodów z tego źródła zalicza się każdy przychód osiągnięty przez podatnika w związku z posiadaniem przez niego praw o charakterze majątkowym. Skoro małżonce zmarłego pracownika – w myśl przepisów Kodeksu pracy – przysługiwało prawo do otrzymania świadczenia mającego swoje źródło w stosunku pracy (prawo majątkowe), to wypłata świadczenia stanowi realizację tego prawa majątkowego, a w konsekwencji powstaje przychód z praw majątkowych.

Prawa majątkowe nie stanowią podstawy wymiaru składek, ponieważ są wypłacane ze źródła, które nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych. Wypłacając to świadczenie małżonce pracownika, mają Państwo jednak obowiązek pobrać od jego wartości zaliczkę na podatek zgodnie z art. 41 ust. 1 updof. Zaliczkę należy naliczyć od pełnej kwoty przychodu w wysokości 18% bez pomniejszania o koszty uzyskania przychodów. Brak jest również podstaw do zastosowania zmniejszenia zaliczki na podatek dochodowy o 1/12 kwoty zmniejszającej zaliczkę, bowiem sposób opodatkowania przychodów na podstawie art. 41 ust. 1 updof nie przewiduje stosowania tej kwoty.

Pobraną zaliczkę na podatek należy przekazać do urzędu skarbowego w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu pobrania zaliczki. Natomiast w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym płatnik jest zobowiązany przesłać małżonce oraz urzędowi skarbowemu, właściwemu według jej miejsca zamieszkania – imienną informację o wysokości przychodu z praw majątkowych i o pobranej zaliczce PIT-11.


PRZYKŁAD

Pracodawca otrzymał w 2011 r. zawiadomienie z ZUS o nadpłacie składek emerytalno-rentowych za pracownika zatrudnionego w 2009 r. Pracownik ten zmarł w 2010 r. Kwota nadpłaty składek emerytalnej i rentowych wynosi łącznie 534,28 zł (po pomniejszeniu przez ZUS o niedopłatę składki na ubezpieczenie zdrowotne) i została wypłacona małżonce zmarłego pracownika w lipcu 2011 r. Od kwoty zwrotu były pracodawca pobrał i odprowadził zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości:

534 zł (podstawa opodatkowania po zaokrągleniu do pełnych złotych) x 18% = 96,12 zł; po zaokrągleniu 96 zł.

Zaliczkę wpłacił w terminie do 20. dnia miesiąca następnego po dokonaniu wypłaty zwrotu nadpłaty składek małżonce zmarłego pracownika. Ostatnim obowiązkiem firmy będzie przesłanie małżonce oraz urzędowi skarbowemu imiennej informacji o wysokości przychodu z praw majątkowych i pobranej zaliczce PIT-11 – do końca lutego 2012 r. Pracodawca nie ma obowiązku wystawiania tej informacji wcześniej. Miałby taki obowiązek jedynie w razie ustania obowiązku poboru zaliczek w ciągu roku podatkowego i złożenia przez pracownika pisemnego wniosku o wydanie PIT-11. Wówczas w ciągu 14 dni od złożenia wniosku pracodawca ma obowiązek sporządzenia tego dokumentu i przekazania go urzędowi skarbowemu oraz podatnikowi (art. 39 ust. 2 updof). W innych przypadkach obowiązuje termin do końca lutego roku następnego. Przychód z tytułu praw majątkowych oraz pobraną zaliczkę pracodawca musi również wykazać w rocznej deklaracji PIT-4R składanej do końca stycznia za poprzedni rok podatkowy, w którym te prawa zostały zrealizowane.

Po otrzymaniu z ZUS pisma informującego o nadpłacie składek pracodawca jako płatnik ma ponadto obowiązek sporządzić dokumenty korygujące za byłego pracownika za 2009 r. (imienne raporty rozliczeniowe ZUS RCA składane wraz z korektą deklaracji ZUS DRA). W raportach płatnik powinien wykazać prawidłową podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także kwoty samych składek naliczonych od tych skorygowanych podstaw.

Podstawa prawna

  • art. 631 Kodeksu pracy,
  • art. 67 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.),
  • art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 18, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 41, art. 42 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.),
  • art. 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 ze zm.).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.