Kategorie

Prawo pracowników niepełnosprawnych do dodatkowego urlopu

Karolina Sikora
Osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mają prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Pracodawca ma obowiązek udzielenia tego urlopu.

Prawo do pierwszego dodatkowego urlopu wypoczynkowego osoba niepełnosprawna nabywa po przepracowaniu jednego roku od dnia zaliczenia jej do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności – w treści orzeczenia wskazany jest termin zaliczenia jej do jednego z tych stopni. Tak stanowi ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (DzU z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm., zwana dalej ustawą o rehabilitacji). Może to być np. dzień wydania orzeczenia, jak również wcześniejsza data, natomiast w przypadku orzeczeń o niezdolności do pracy wydawanych przez lekarzy orzeczników ZUS – data wydania orzeczenia. Nawet gdy nabycie prawa do pierwszego urlopu dodatkowego następuje w trakcie roku, pracownikowi przysługuje ten urlop w pełnym wymiarze – tj. 10 dni. Gdy np. wymagany roczny okres zatrudnienia upłynie 1 lipca 2012 r., wymiar przysługującego mu w 2012 r. urlopu wypoczynkowego zwiększy się o 10 dni. Natomiast 1 stycznia 2013 r. nabędzie prawo do kolejnego dodatkowego urlopu w tym samym wymiarze.

Przepis art. 19 ustawy o rehabilitacji nie znajduje zastosowania w stosunku do osób uprawnionych do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na mocy odrębnych przepisów (np. nauczyciele, sędziowie). Jeżeli wymiar urlopu dodatkowego, przysługującego na podstawie odrębnych przepisów, jest niższy niż 10 dni roboczych, pracownikowi przysługuje urlop dodatkowy należny na podstawie przepisów ustawy o rehabilitacji. Obowiązujące w takiej sytuacji są więc przepisy bardziej korzystne dla pracownika niepełnosprawnego. Niewłaściwe jest sumowanie urlopów dodatkowych, przysługujących na podstawie różnych aktów prawnych. Nabycie prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego przez osobę z niepełnosprawnością ma takie skutki, że zwiększa wymiar urlopu wypoczynkowego przysługującego pracownikom na mocy Kodeksu pracy, tj. obecnie odpowiednio z 20 dni do 30 dni oraz z 26 dni do 36 dni.

Dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni przysługuje jedynie osobom niepełnosprawnym zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy. Zatrudnienie na część etatu spowoduje zmniejszenie wymiaru tego urlopu proporcjonalnie do wymiaru zatrudnienia.


Pracownicy niepełnosprawni korzystający z prawa do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, o którym mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, muszą zachować szczególną ostrożność. Jeżeli pracownik w danym roku kalendarzowym wykorzysta pełną pulę 21 dni zwolnienia, traci de facto prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 10 dni. Zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy o rehabilitacji urlop dodatkowy oraz zwolnienie na uczestnictwo w turnusie rehabilitacyjnym podlegają sumowaniu i ich łączny wymiar nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym. Pracodawcy powinni pamiętać o tym, że osoby niepełnosprawne nie muszą wykorzystywać tego urlopu na uczestnictwo w turnusie rehabilitacyjnym czy też na inną formę rehabilitacji. Jest to bowiem urlop o charakterze wypoczynkowym, który pracownicy wykorzystują w dowolnej formie.

W zakresie uprawnienia do dodatkowego urlopu pracowniczego bardzo ważne jest rozróżnienie pojęcia „nabycie prawa do urlopu” od pojęcia „przysługiwanie prawa do urlopu”. Artykuł 19 ust. 1 zdanie drugie ustawy o rehabilitacji wskazuje, że prawo do pierwszego urlopu dodatkowego uprawniona osoba nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności – jest to moment nabycia prawa do urlopu dodatkowego. Artykuł 20c ustawy o rehabilitacji wskazuje, że dodatkowe uprawnienia pracownicze określone w tej ustawie przysługują od dnia, od którego osoba została wliczona do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych – od tego momentu pracownik może realizować swoje uprawnienia.

Rozróżnienie pojęcia nabycie uprawnienia i jego przysługiwanie ma daleko idące konsekwencje w zakresie udzielania dodatkowego urlopu wypoczynkowego osobom niepełnosprawnym. Sąd Najwyższy w wyroku z 29 czerwca 2005 r. (II PK 339/04, OSP 2008/6/62) stwierdził, że prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zaliczonemu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, chociażby nie wystąpił do pracodawcy o przyznanie takiego urlopu.

W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że mając na uwadze art. 152 k.p. oraz art. 19 ustawy o rehabilitacji, można wskazać 3 przesłanki, od których spełnienia ustawodawca uzależnia nabycie uprawnienia do urlopu dodatkowego:

  • pozostawanie w stosunku pracy,
  • zaliczenie pracownika do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności,
  • przepracowanie jednego roku po dniu zaliczenia do jednego ze stopni niepełnosprawności.

Tym samym ani Kodeks pracy, ani ustawa o rehabilitacji nie uzależniają prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego od wniosku osoby uprawnionej. Pracodawca, który powziął wiadomość o uprawnieniu pracownika do dodatkowego urlopu, lecz go nie udzielił, naraża się na zarzut zawinionego niewykonywania zobowiązania do udzielenia urlopu zgodnie z przepisami prawa pracy. W praktyce może to oznaczać, że w sytuacji, w której pracownik posiadał orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym lub umiarkowanym, lecz przedstawił je pracodawcy ze znacznym opóźnieniem, będzie przysługiwać mu dodatkowy urlop wypoczynkowy wstecz, nie dłużej jednak niż trzy lata, gdyż tyle wynosi okres przedawnienia roszczenia.

WAŻNE!

Pracodawcy powinni pamiętać, że urlop określony w art. 19 ustawy o rehabilitacji jest dodatkowym urlopem wypoczynkowym. A zatem do jego udzielania stosuje się zasady obowiązujące przy udzielaniu urlopu wypoczynkowego na podstawie przepisów Kodeksu pracy.

W związku z tym urlopu dodatkowego udziela się w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu. Ponadto należy go udzielić w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo, jednak nie później niż do 30 września następnego roku kalendarzowego, zgodnie z obowiązującym obecnie przepisem art. 168 k.p. Roszczenia dotyczące dodatkowego urlopu wypoczynkowego ulegają przedawnieniu zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 291 k.p., tj. z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.