Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - czy można je zakwestionować

Oświadczenia obu stron stosunku pracy muszą być zgodne i mieć charakter dwustronny. Jak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 10 października 2007 r. (II PK 33/07), „rozwiązanie przez zakład pracy umowy o pracę za porozumieniem stron z pracownikiem jest czynnością prawną i realizuje się wyłącznie w sposób przewidziany w art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy przez zgodne oświadczenie woli pracodawcy i pracownika. Oświadczenia takie nie mogą być zastąpione przez stwierdzenie rozwiązania stosunku pracy w doręczonym świadectwie pracy w formie jednostronnego oświadczenia woli pracodawcy, które zostało sformułowane w sposób sugerujący, że pracownik wyraził na nią zgodę”.

Warunki rozwiązania umowy za porozumieniem stron

Termin rozwiązania umowy o pracę na podstawie porozumienia stron może być uregulowany dowolnie przez strony stosunku pracy. Oznacza to, że termin rozwiązania umowy o pracę może być krótszy lub dłuższy niż okres wypowiedzenia danej umowy o pracę, przewidziany w przepisach Kodeksu pracy.

Pracownik w okresie pół roku pracy dwukrotnie nie pojawił się w pracy, usprawiedliwiając swoją nieobecność przełożonemu z opóźnieniem. Za te przewinienia został ukarany karą porządkową przez pracodawcę. Następnie pracodawca i pracownik podpisali porozumienie przewidujące, że jeżeli pracownik nie stawi się w pracy i nie usprawiedliwi swojej nieobecności, umowa o pracę ulegnie rozwiązaniu za porozumieniem stron w terminie 7 dni po dniu niestawienia się w pracy bez usprawiedliwienia nieobecności. Taka forma rozwiązania umowy o pracę jest dopuszczalna. Umowa o pracę może być rozwiązana na skutek zgodnego porozumienia stron pod warunkiem zawieszającym, którego zaistnienie spowoduje rozwiązanie umowy.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że z uwagi na brak w przepisach uregulowania co do formy, w jakiej powinno nastąpić porozumienie stron rozwiązujące umowę o pracę, nie musi być to forma pisemna. W wyroku z 18 grudnia 2001 r. (I PKN 756/00) Sąd Najwyższy orzekł, że „przy rozwiązaniu umowy o pracę na mocy porozumienia stron nie obowiązują ograniczenia, które występują w razie jednostronnego rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę (np. dotyczące ochrony szczególnej pracowników), ani też nie jest wymagane złożenie przez którąkolwiek ze stron oświadczenia woli na piśmie. Zgodnie bowiem z art. 30 § 3 Kodeksu pracy, obowiązek złożenia pisemnego oświadczenia zarówno przez pracodawcę, jak i przez pracownika dotyczy tylko wypowiedzenia lub rozwiązania umowy bez wypowiedzenia”.

Warto jednak zadbać o to, aby do celów dowodowych porozumienie stron rozwiązujące umowę o pracę było zawarte na piśmie i aby określono w nim termin rozwiązania umowy o pracę oraz inne warunki związane z zakończeniem stosunku pracy.

Kwestionowanie porozumienia rozwiązującego umowę o pracę

Rozwiązanie umowy o pracę na skutek porozumienia pracodawcy i pracownika ma charakter zgodny i nie daje prawa do odwołania się od tego sposobu rozwiązania umowy o pracę do sądu pracy. Pracownik i pracodawca zgadzają się bowiem na warunki porozumienia, podpisując oświadczenie o zgodnym rozwiązaniu umowy o pracę w tym trybie.

Jedyną możliwością zakwestionowania rozwiązania umowy o pracę na skutek porozumienia stron jest sytuacja, gdy oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem zostało złożone pod wpływem np. błędu lub groźby. Pracownik i pracodawca mają wtedy możliwość uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli, tj. od zawartego porozumienia stron, gdyż jest ono w takim przypadku wadliwe (art. 84 i art. 87 Kodeksu cywilnego).

Więcej na ten temat znajdziesz w płatnej części serwisu w artykule: Czy pracownik może zakwestionować rozwiązanie umowy za porozumieniem stron