Kategorie

Konsekwencje odmowy podpisania umowy o zakazie konkurencji

Wojewódka i Wspólnicy Sp. k. Kancelaria Prawa Pracy
Warszawska kancelaria specjalizująca się wyłącznie w pomocy pracodawcom w zakresie zbiorowego i indywidualnego prawa pracy oraz świadczeń pracowniczych
Konsekwencje odmowy podpisania umowy o zakazie konkurencji/ Fot. Fotolia
Konsekwencje odmowy podpisania umowy o zakazie konkurencji/ Fot. Fotolia
Fotolia
Zakres działal­ności konkurencyjnej powinien określić praco­dawca w umowie o zakazie konkurencji. Co jednak w przypadku, gdy pracownik odmówi podpisania umowy, czy pracodawca jest uprawniony do rozwiązania z nim stosunku pracy?

Umowny zakaz konkurencji, zarówno ten w trakcie trwania stosunku pracy, jak i po jego ustaniu, ma na celu uchronić pracodawcę przed skutkami podjęcia przez pracownika działalności konkurencyjnej. Działalność ta może przybrać rozmaite formy – inna, konkurencyjna spółka może zatrudnić takiego pracownika lub rozpocząć z nim współpracę na innych (cywilnoprawnych) zasadach, lub też sam pracownik może – posiadając już odpowiednią wiedzę i/lub narzędzia – poprowadzić konkurencyjną działalność gospodarczą. Zatem jeżeli pracodawcy zależy na tym, by jego interes był zabezpieczony w taki sposób bo np. posiada know-how wyrobu nowoczesnej stali, wówczas powinien pomyśleć o zawarciu z pracownikiem odpowiedniej umowy, bowiem gentlemen’s agreement (tzw. porozumienie dżentelmeńskie) może w niektórych przypadkach okazać się rozwiązaniem niewystarczającym.

Co jednak w przypadku, gdy pracownik odmówi podpisania umowy, czy pracodawca jest uprawniony do rozwiązania z nim stosunku pracy?

By odpowiedzieć na to pytanie, należy w pierwszej kolejności odnieść się do regulacji art. 100 § 2 pkt 4 k.p., z której to wynika, że jednym z podstawowych obowiązków pracownika jest dbałość o zakład pracy. Między innymi oznacza to, że pracownik powinien być lojalny względem pracodawcy, jego działalności oraz współpracowników. Słowo „lojalność” interpretowałabym szeroko, oczywiście w odniesieniu do charakteru stanowiska pracy oraz samego pracodawcy.

Polecamy produkt: Kodeks pracy 2017 Praktyczny komentarz z przykładami

Reklama

Jeżeli zatem pracodawcy zależy na tym, by pracownik „nie wyniósł” uzyskanych umiejętności lub informacji poza zakład pracy, w którym pracuje, może ustanowić zakaz konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy. Brak zgody pracownika na takie postanowienie może uzasadnić nie tylko wręczenie oświadczenia pracodawcy o wypowiedzeniu, ale – jeżeli strony są dopiero w trakcie pertraktacji dot. treści umowy o pracępracodawca może odmówić zatrudnienia takiej osoby.

Powyższy wniosek wynika właśnie z obowiązku dbałości o dobro zakładu pracy, ale również z zasady swobody umów, która na mocy art. 3531 k.c. w zw. z art. 300 k.p. będzie miała zastosowanie. Pracodawca jest uprawniony do doboru takich pracowników, którzy będą w jego ocenie należycie dbali o działalność, którą on prowadzi.

Reklama

Co więcej, odmowa podpisania umowy o zakazie konkurencji może w niektórych sytuacjach doprowadzić do wręczenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z przyczyn rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych (tzw. dyscyplinarki). Zwłaszcza, jeżeli pracownik odmówił podpisania umowy o zakazie konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy i prowadzi działalność konkurencyjną. W takim przypadku może to zostać uznane za celowe naruszenie dobra zakładu pracy (tak w wyroku SN: z 24.9.2003 r., sygn. I PK 411/02).

Nieco odmiennie kształtuje się sytuacja zawarcia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy z pracownikiem, który ma dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby spowodować stratę dla pracodawcy. Wówczas, jeżeli pracownik rzeczywiście w trakcie pracy będzie miał lub ma dostęp do takich informacji i odmawia podpisania zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy, pracodawca może z tego powodu wypowiedzieć umowę o pracę.

Oczywiście pracodawca będzie uprawniony do rozwiązania stosunku pracy w razie odmowy podpisania umowy o zakazie konkurencji w trakcie lub po ustaniu stosunku pracy tylko wtedy, gdy stawiany pracownikowi w tym przedmiocie wymóg jest zgodny z prawem. Co to oznacza? 

Problematyką bezprawności zajął się SN w wyroku z dnia 3.11.1997 r., sygn. I PKN 333/97, w którym to podniósł: "Odmowa podpisania przez pracownika umowy o zakazie prowadzenia działalności konkurencyjnej nie uzasadnia wypowiedzenia umowy o pracę, jeżeli przedstawiony przez pracodawcę projekt tej umowy zawierał postanowienia niezgodne z przepisami KP(…)”. Dla przykładu: w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy pracodawca nie jest zobowiązany do wypłaty jakiegokolwiek odszkodowania ; lub pracodawca ustanawia tak szeroki zakres zakazu konkurencji, że pracownik faktycznie nigdzie nie mógłby nigdzie znaleźć zatrudnienia.

Dodatkowo, odmowa podpisania zakazu konkurencji nie będzie uzasadniała wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi, jeżeli pracodawca faktycznie nie obawia się podjęcia działalności konkurencyjnej, a sama umowa byłaby pozbawiona celu.

Podkreślić należy, że każdy przypadek należy badań indywidualnie, albowiem nie ma dwóch identycznych stanów faktycznych. Zawsze jednak należy pamiętać, że obie strony mogą ukształtować stosunek prawny w taki sposób, aby odpowiadał im potrzebom i wymogom.

Podstawa prawna: art. 100 – art. 1012 Kodeksu pracy, art. 3531 Kodeksu cywilnego. 

Autor: Nicola Zięba, aplikantka radcowska w Kancelarii Prawa Pracy "Wojewódka i Wspólnicy" Sp. k. 

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.