Kategorie

Pracodawca musi udowodnić przed sądem wysokość poniesionej szkody

Pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności za szkodę w mieniu powierzonym, jeśli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych. Ciężar udowodnienia szkody w mieniu powierzonym i jej wysokość spoczywa na pracodawcy, a zmiana w tym zakresie na niekorzyść pracownika w drodze umowy jest niedopuszczalna.

Tak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 19 marca 1998 r., (I PKN 564/97, OSNAP 1999/5/162)
Niemniej, w razie powierzenia pracownikowi mienia z obowiązkiem zwrotu albo wyliczenia się, wystarczy wykazanie przez pracodawcę, że szkoda jest następstwem nierozliczenia się pracownika. Nie można obciążać obowiązkiem naprawienia szkody w postaci niedoboru pracownika dopóty, dopóki nie dokona się potrzebnych i sprawdzających wyliczeń (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 września 1978 r., IV PR 205/78).

Prawidłowe powierzenie mienia

Reklama

Na pracodawcy ciąży także wykazanie prawidłowego przekazania mienia. Następuje to zwykle w drodze remanentu. Obowiązek przeprowadzenia remanentu zarówno początkowego, jak i końcowego jest obowiązkiem pracodawcy. Inwentaryzacja musi być sporządzona z natury, na podstawie stanu faktycznego, a sporządzenie jej na podstawie stanu ewidencyjnego (kartotekowego) jest niedopuszczalne. Obowiązkiem pracodawcy jest należyte zorganizowanie spisu remanentowego.

W stosunku do pracowników, którym mienie zostało powierzone z obowiązkiem wyliczenia się, domniemanie odpowiedzialności za powstałą szkodę zależy nie tylko od wykazania przez pracodawcę istnienia szkody oraz powierzenia mienia pracownikowi. Konieczne jest również wykazanie przez pracodawcę, że umożliwił on pracownikowi wyliczenie się z tego mienia (wyrok SN z 10 stycznia 1973 r., I PR 238/72).

Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie (wyrok z 9 lutego 2005 r., III APa 104/04), przeprowadzenie inwentaryzacji pod nieobecność pracownika, któremu powierzono mienie z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się, którego nie zawiadomiono o terminie inwentaryzacji i przeprowadzenie spisu towarów z karty osobistej pracownika czy dokumentacji magazynowej, a nie spisu z natury w sensie fizycznym, skutkuje uznaniem takiej inwentaryzacji za nieprawidłową i niemogącą powodować odpowiedzialności materialnej pracownika w oparciu o art. 124 par. 1 k.p.

Potwierdzenie otrzymania towaru

Wykazanie, że mienie zostało powierzone, nastąpić może poprzez podpis pracownika złożony na pokwitowaniu odbioru od przewoźnika przesyłki (towaru). Generalnie forma potwierdzenia przez pracownika otrzymania towaru może być dowolna. Nie budzi też wątpliwości, że pobranie przez pracownika pieniędzy za towar należący do pracodawcy jest równoznaczne z ich powierzeniem pracownikowi odpowiedzialnemu materialnie. Takie przypadki określane są jako wtórne powierzenie mienia (zob. wyrok SN z 18 grudnia 2001 r., I PKN 757/00, Pr. Pracy 2002/11/32).

Wina domniemana

Przesłanką odpowiedzialności pracownika za szkodę w mieniu powierzonym jest wina, obowiązuje jednak domniemanie prawne, że szkoda powstała z winy pracownika. Pracodawca nie ma zatem obowiązku udowodnienia winy pracownika. Zgodnie z art. 124 par. 3 k.p. pracownik może jednak się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych.


Reklama

Domniemanie prawne stanowi szczególnego rodzaju normę prawną, która składa się z przesłanki i wniosku domniemania. Ta norma nakazuje uznać, bez przeprowadzania dowodu, fakt określony we wniosku domniemania, jeżeli zostanie udowodniony fakt stanowiący przesłankę domniemania.

Przesłanką domniemania ustanowionego w art. 124 par. 3 k.p. jest powstanie szkody wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania przez pracownika zobowiązania zwrotu lub rozliczenia się z powierzonego mienia. Jeżeli ta przesłanka jest spełniona, art. 124 par. 3 k.p. nakazuje uznać, że naruszenie zobowiązania jest następstwem okoliczności zależnych od pracownika, a więc okoliczności przez niego zawinionych.

Ustalenie, że pracownik, któremu prawidłowo powierzono mienie, nie ponosi odpowiedzialności za stwierdzoną w nim szkodę jest możliwe tylko wtedy, gdy udowodni on, że wypełnił z należytą starannością wszystkie swoje obowiązki, albo że niewypełnienie obowiązków nie było przez niego zawinione lub nie pozostawało ze szkodą w związku przyczynowym.

PRZYKŁAD: WSPÓŁODPOWIEDZIALNOŚĆ PRACODAWCY

Spółka domagała się od zatrudnionego przez siebie kierownika sklepu odszkodowania za niedobór w mieniu powierzonym. Powierzenie mienia poprzedzone zostało inwentaryzacją, której wyników pozwany nie kwestionował. Mimo że w sklepie pracowały dwie osoby, umowa o wspólnej odpowiedzialności materialnej nie została zawarta. Po odejściu z pracy współpracownika, w czerwcu 2006 r., nie została przeprowadzona inwentaryzacja ani nie zawarto umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej z nowym pracownikiem. W magazynie przechowywane były też towary innej spółki. Inwentaryzacja z maja 2007 r. wykazała niedobór w kwocie dochodzonej przez pracodawcę. W takiej sytuacji sąd przyjął, że pozwany odpowiada za niedobór na podstawie art. 124 k.p. w 25 proc., a pracodawca w 75 proc. Sąd wykazał nieprawidłowości w działaniu pracodawcy w zakresie organizacji pracy (nieprzeprowadzenie przez 18 miesięcy inwentaryzacji, zgodę na składowanie we wspólnym magazynie towarów stanowiących własność dwóch firm, dopuszczenie do sytuacji, w której tylko pozwany był osobą odpowiedzialną materialnie). Zdaniem sądu do powstania niedoboru przyczynił się również pozwany, który godził się na zastępowanie go przez inne osoby, nie podejmował starań o sprawdzenie stanu powierzonego mu mienia i dopuścił do wymieszania w magazynie towarów dwóch firm.

Ważne!

Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie pracownikowi odpowiednich warunków, które umożliwią zabezpieczenie powierzonego mu mienia

Pracownik może się bronić

Podstawą stwierdzenia, czy pracownik wypełniał z wymaganą starannością swe obowiązki, jest określenie ich zakresu (wyrok Sądu Najwyższego z 29 października 1981 r., IV PR 311/81, niepubl). Podstawowym obowiązkiem zakładu pracy jest zapewnienie pracownikowi odpowiednich warunków, które umożliwią zabezpieczenie mienia, które pracownikowi zostało powierzone z obowiązkiem wyliczenia się.

Andrzej Marek

Podstawa prawna

- Art. 124 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?

    Odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - wszystko, co musisz wiedzieć

    Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - komu i kiedy przysługuje? Kto je wypłaca? Jak odwołać się od decyzji ZUS?

    PPK: stan oszczędności można sprawdzać na bieżąco

    PPK - stan oszczędności na swoim rachunku w PPK można sprawdzać na bieżąco. Jak to zrobić?

    Nowy Ład – kalkulator wynagrodzeń 2022

    Nowy Ład - kalkulator wynagrodzeń w 2022 r. pozwala obliczyć wysokość wynagrodzeń dla umów o pracę. Jak Nowy Ład wpływa na wysokość płacy minimalnej w 2022 r.? Wyższa kwota wolna od podatku powoduje brak podatku przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Ile wyniesie najniższa krajowa?

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r. - to rozwiązanie dla wszystkich medyków. Co ze wzrostem wynagrodzeń do 2027 r.?

    Przedłużenie kadencji organów związków zawodowych

    Przedłużenie kadencji organów statutowych związków zawodowych, organizacji przedsiębiorców i społecznych inspektorów pracy przewiduje projekt nowelizacji ustawy covidowej.

    Bezrobocie w maju 2021 r. najniższe w UE

    Bezrobocie w maju 2021 r. - ile wyniosła szacowana stopa bezrobocia rejestrowanego? Czy Polska ma najniższe bezrobocie w UE?

    Doradca podatkowy - zarobki 2021

    Doradca podatkowy - jakie są zarobki w 2021 r.? Gdzie zarabia się najlepiej? Jak zrobić szybką karierę w podatkach? Oto kilka wskazówek.