Kategorie

Odszkodowanie za naruszenie zasady równego traktowania

Agnieszka Zwolińska
Ustawa o wdrożeniu niektórych przepisów UE w zakresie równego traktowania nie określa minimalnej wysokości odszkodowania. Należy zatem zastosować przepisy Kodeksu cywilnego, w którym wysokość odszkodowania została uzależniona od wysokości szkody poniesionej przez osobę poszkodowaną.

Zasadę równego traktowania zdefiniowano jako brak jakichkolwiek zachowań stanowiących nierówne traktowanie (art. 3 pkt 6 ustawy o wdrożeniu niektórych przepisów UE w zakresie równego traktowania; zwanej dalej ustawą). Jednocześnie każdemu, wobec kogo zasada równego traktowania została naruszona, przyznano prawo do odszkodowania (art. 13 ustawy).

Zakres prawa do odszkodowania

Zakres prawa do odszkodowania zależy od zakresu zastosowania ustawy. Oznacza to, że jeżeli w określonej sytuacji stosowanie ustawy zostało wyłączone, to nie znajdzie zastosowania również art. 13 i następne przepisy ustawy regulujące prawo do odszkodowania. Na przykład, art. 2 ust. 2 wyłącza zastosowanie rozdziału pierwszego i drugiego ustawy, a więc również wspomnianego art. 13 do pracowników w zakresie uregulowanym w Kodeksie pracy. Prawo do odszkodowania za naruszenie kodeksowej zasady równego traktowania w zatrudnieniu przewiduje art. 183d k.p. Przepis ten wskazuje, że osoba, wobec której pracodawca naruszył kodeksową zasadę równego traktowania w zatrudnieniu (tj. zarówno pracownik, jak i osoba ubiegająca się o zatrudnienie), ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Jeżeli zatem dwóch pracowników za jednakowe prace otrzymuje wynagrodzenie w różnej wysokości, to wówczas pracownik otrzymujący niższe wynagrodzenie może dochodzić od pracodawcy odszkodowania na podstawie art. 183d k.p., a nie art. 13 ustawy. Natomiast, jeżeli osoby zostały zatrudnione na podstawie umowy-zlecenia i za jednakową pracę otrzymują wynagrodzenie w różnej wysokości, a wyłączną przyczyną tego zróżnicowania jest płeć zleceniobiorcy – np. wyższe wynagrodzenie otrzymuje mężczyzna, to dyskryminowana kobieta mogłaby dochodzić odszkodowania od zleceniodawcy na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy.

Odpowiedzialność pracodawcy

Przesłanką odpowiedzialności pracodawcy za naruszenie kodeksowej zasady równego traktowania jest bezprawność jego zachowania bądź osób działających w jego imieniu, pod pewnymi warunkami również zatrudnionych przez niego pracowników.


WAŻNE!

Pracodawca może uniknąć odpowiedzialności za naruszenie zasady równego traktowania, jeżeli udowodni, że w danej sytuacji zróżnicowanie pracowników było obiektywnie uzasadnione (art. 183b § 1 in fine k.p.).

Reklama

Analizując art. 13 ustawy, warto zatem zastanowić się nad przesłankami odpowiedzialności za naruszenie zasady równego traktowania określonej w tej ustawie. Zasadnicze pytanie sprowadza się do kwestii, czy przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej jest sama bezprawność zachowania – tj. sam fakt naruszenia zasady równego traktowania, czy może obok bezprawności zachowania również wina osoby zobowiązanej do przestrzegania zakazu nierównego traktowania. Ustawa w tym zakresie milczy. Odesłanie w art. 13 ust. 2 ustawy do przepisów Kodeksu cywilnego wiele nie rozstrzyga, ponieważ Kodeks cywilny przewiduje zarówno odpowiedzialność na zasadzie winy, jak i odpowiedzialność za samo bezprawne działanie.

Jeżeli spojrzymy na art. 14 ustawy, który reguluje tryb dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia zasady równego traktowania, to wynika z niego, że osoba, która zarzuca naruszenie tej zasady, powinna jedynie uprawdopodobnić fakt jej naruszenia. Jeżeli nierówne traktowanie zostanie uprawdopodobnione, to osoba, której zarzuca się naruszenie zasady równego traktowania, aby uniknąć odpowiedzialności, będzie musiała wykazać, że nie dopuściła się tego naruszenia.

WAŻNE!

Jedną z możliwości „uniknięcia” odpowiedzialności jest udowodnienie, że zarzucane zachowanie nie mieści się w zakresie zastosowania ustawy.

Można tego dokonać np. przez wykazanie, że odmienne traktowanie co do możliwości i warunków podejmowania i wykonywania działalności zawodowej było uzasadnione rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym, a ponadto było proporcjonalne do osiągnięcia zgodnego z prawem celu. Działanie takie bowiem jest wyłączone z zakresu zastosowania ustawy (art. 5 pkt 6 ustawy). Zwróćmy uwagę, że w ustawie wprost nie wskazuje się na brak winy jako okoliczność wyłączającą odpowiedzialność odszkodowawczą. Niemniej pośrednio wniosek taki można jednak wyprowadzić na podstawie art. 5 ustawy określającego sytuacje, w których ustawa nie znajduje zastosowania.

Wysokość odszkodowania

W przeciwieństwie do Kodeksu pracy ustawa nie określa minimalnej wysokości odszkodowania. Odesłanie w art. 13 ust. 2 ustawy do Kodeksu cywilnego sugeruje, że wysokość tego odszkodowania będzie zależeć od wysokości szkody poniesionej przez osobę poszkodowaną.


Przedawnienie roszczeń

Roszczenia z tytułu naruszenia zasady równego traktowania przedawniają się po upływie 3 lat od powzięcia wiadomości o naruszeniu tej zasady przez poszkodowanego (art. 15 ustawy). Niezależnie od daty powzięcia informacji o naruszeniu zasady równego traktowania roszczenia te przedawniają się z upływem 5 lat od chwili naruszenia. Roszczenie ze stosunku pracy ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne (art. 291 § 1 k.p.). W ustawie przedawnienie roszczeń zostało zatem uregulowane inaczej niż przedawnienie roszczeń pracownika wobec pracodawcy. Różnica ta wynika przede wszystkim ze sposobu określenia momentu rozpoczęcia biegu przedawnienia.

WAŻNE!

W przypadku roszczenia odszkodowawczego dochodzonego wobec pracodawcy bieg przedawnienia nie zawsze rozpoczyna się w momencie powzięcia przez osobę dyskryminowaną informacji o naruszeniu. W wyroku z 3 lutego 2009 r. (I PK 156/08, M.P.Pr. 2009/6/311) Sąd Najwyższy stwierdził, że termin przedawnienia roszczenia wywodzonego z art. 183d k.p. nie może rozpocząć biegu przed ujawnieniem się szkody na osobie – w przypadku tej sprawy ujawnieniem się skutków dyskryminacji w postaci rozstroju zdrowia.

Nieważność z mocy prawa

Poza prawem do odszkodowania warto wskazać na jeszcze jeden skutek wejścia w życie ustawy. Artykuły 6–9 ustawy zakazują nierównego traktowania, co oznacza, że zachowania naruszające te przepisy są niezgodne z prawem, a w konsekwencji nieważne na podstawie art. 58 k.c. Czynność prawna sprzeczna z ustawą lub mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek (art. 58 § 1 k.c.). Na przykład, nieważne będzie postanowienie umowy-zlecenia, które wynagrodzenie zleceniobiorcy określa w sposób dyskryminujący w porównaniu z wynagrodzeniem innego zleceniobiorcy wykonującego taką samą pracę.

Podstawa prawna:

  • art. 13 i nast. ustawy z 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów UE w zakresie równego traktowania (DzU nr 254, poz. 1700).
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?