Ustawa z 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (dalej ustawa o równym traktowaniu) dostosowuje polskie ustawodawstwo do wymagań unijnych. Ustawę tę stosuje się do osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi posiadających zdolność prawną. Jednak przepisów jej rozdziałów 1 i 2 nie stosuje się do pracowników w zakresie, w jakim kwestie dyskryminacji i nierównego traktowania reguluje Kodeks pracy. Zatem w stosunku do pracowników nie stosujemy praktycznie przepisów zawartych w ustawie o równym traktowaniu, ponieważ wprowadzone przez tę ustawę regulacje antydyskryminacyjne zawiera już Kodeks pracy.

Zakres stosowania ustawy o równym traktowaniu

Dla pracodawców największa zmiana w związku z wprowadzeniem ustawy o równym traktowaniu polega na tym, że oprócz postanowień antydyskryminacyjnych zawartych w Kodeksie pracy dotyczących pracowników, będą musieli przestrzegać zakazu dyskryminacji w zakresie określonym przez nową ustawę również w stosunku do m.in. zleceniobiorców, osób zatrudnionych na podstawie umowy o dzieło, praktykantów itp. Zatrudniający nie muszą więc wpisywać postanowień antydyskryminacyjnych do treści zawieranych umów cywilnoprawnych, lecz muszą je stosować.

Kiedy zachowanie współpracowników lub pracodawcy nie ma cech mobbingu >>

WAŻNE!

Od 1 stycznia 2011 r. przedsiębiorcy muszą przestrzegać przepisów antydyskryminacyjnych w stosunku do osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych.

Ustawę o równym traktowaniu stosuje się do:

• podejmowania kształcenia zawodowego,
• podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej lub zawodowej, w tym w szczególności w ramach stosunku pracy albo pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej;
• przystępowania i działania w związkach zawodowych, organizacjach pracodawców oraz samorządach zawodowych,
• dostępu i warunków korzystania z:
  – instrumentów i usług rynku pracy,
  – zabezpieczenia społecznego,
  – opieki zdrowotnej,
  – oświaty i szkolnictwa wyższego,
  – usług, w tym mieszkaniowych, rzeczy oraz nabywania praw i energii, jeżeli są oferowane publicznie.

Nie ma ona zastosowania do:

• życia prywatnego i rodzinnego,
• zakresu dotyczącego odmiennego traktowania ze względu na płeć:
  – treści prezentowanych publicznie (reklamy i promocje skierowane wyłącznie do jednej płci),
  – usług edukacyjnych (np. szkoły wyłącznie dla jednej płci),
  – publicznie oferowanych usług, rzeczy, praw i energii, jeżeli środki są właściwe i konieczne oraz jednocześnie jest to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione legalnym celem,
• swobody wyboru strony umowy, jeśli nie jest on oparty na płci, rasie, pochodzeniu etnicznym lub narodowości,
• nauczania oraz podejmowania i wykonywania działalności zawodowej, jeżeli rodzaj lub warunki wykonywania danej działalności powodują, że przyczyna odmiennego traktowania jest rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym osobie, proporcjonalnym do osiągnięcia legalnego celu (np. zakaz zatrudniania kobiet przy pracach im wzbronionych),
• ograniczenia ze względu na religię, wyznanie lub światopogląd dostępu do działalności zawodowej w kościołach i innych związkach wyznaniowych oraz w organizacjach, których etyka opiera się na tych trzech przyczynach, jeżeli przyczyny te są rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym danej osobie; przy czym dotyczy to również wymagania działania w dobrej wierze i lojalności wobec etyki kościoła, związku wyznaniowego oraz organizacji, których etyka opiera się na religii, wyznaniu, światopoglądzie (np. zatrudnienie w fundacji promującej wartości, zasady i światopogląd związku wyznaniowego i prowadzonej przez związek wyznaniowy osób, które wyznają te same wartości i zasady),
• odmiennego traktowania osób ze względu na wiek, gdy jest to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione celem zgodnym z prawem, w szczególności celami kształcenia zawodowego, pod warunkiem że środki służące realizacji tego celu są właściwe i konieczne, lub w zakresie różnicowania zasad przyznawania lub nabywania praw do świadczeń z zabezpieczenia społecznego (np. emerytury dla pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze),
• odmiennego traktowania ze względu na kryterium obywatelstwa, w szczególności w zakresie warunków wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz związanego ze statusem prawnym, obywateli spoza UE, EFTA i Szwajcarii.