Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Staż pracy a dyskryminacja ze względu na wiek

Agnieszka Zwolińska
Odmienne traktowanie pracowników ze względu na wiek może być uzasadnione celami polityki zatrudnienia i rynku pracy.

Zasadą prawa Unii jest zakaz dyskryminacji. Zasada ta została potwierdzona w art. 21 Karty praw podstawowych UE, który stanowi, że wszelka dyskryminacja, w szczególności ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, poglądy polityczne lub wszelkie inne poglądy, przynależność do mniejszości narodowych, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną (ust. 1) oraz, w zakresie zastosowania Traktatów i bez uszczerbku dla ich postanowień szczególnych, ze względu na przynależność państwową (ust. 2) – jest zakazana. Od dnia wejścia w życie Traktatu z Lizbony (tj. od 1 grudnia 2009 r.) wspomniana Karta praw podstawowych UE ma taką samą moc prawną jak Traktaty (art. 6 Traktatu o UE). W przypadku Polski zastosowanie Karty jest jednak ograniczone. W Protokole nr 30 do Traktatu z Lizbony w sprawie stosowania Karty prawa podstawowych UE do Polski i Zjednoczonego Królestwa zastrzeżono m.in., że Karta nie rozszerza kompetencji Trybunału Sprawiedliwości UE ani żadnego sądu krajowego Polski do uznania polskich przepisów za niezgodne z prawami, wolnościami i zasadami potwierdzonymi w Karcie.

Obok wspomnianego art. 21 Karty praw podstawowych UE podstawę zakazu dyskryminacji ze względu m.in. na wiek stanowi art. 19 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (przed wejściem w życie Traktatu z Lizbony art. 13 Traktatu o funkcjonowaniu Wspólnoty Europejskiej). Stanowi on, wobec ww. zastrzeżenia Polski w sprawie stosowania Karty, podstawę prawną do odmowy zastosowania przepisów prawa polskiego niezgodnych z unijną zasadą niedyskryminacji ze względu na wiek.

Stan faktyczny

Na wspomniane powyżej podstawy prawne zakazu dyskryminacji ze względu na wiek wskazał również Trybunał Sprawiedliwości, rozstrzygając o zgodności z prawem unijnym przepisów prawa niemieckiego określających długość okresu wypowiedzenia w zależności od stażu pracy. W sprawie Seda Kücükdeveci (dalej pracownica) przeciwko Swedex GmbH & Co. KG (dalej pracodawca) – C-555/07, pracownica kwestionowała zgodność z zasadą niedyskryminacji przepisów, według których okres zatrudnienia przed ukończeniem 25. roku życia nie był uwzględniany przy obliczaniu stażu pracy, od którego zależała długość okresu wypowiedzenia. Pracownica została zatrudniona w czerwcu 1996 r., kiedy miała 18 lat. Umowę wypowiedziano jej w grudniu 2006 r., przy czym okres wypowiedzenia został obliczony tak, jakby staż pracy wynosił 3 lata (zgodnie z ww. zasadą, że okresów zatrudnienia przed ukończeniem 25. roku życia nie wlicza się do stażu pracy). Wprowadzenie tej regulacji uzasadniono interesem pracodawcy polegającym na zwiększeniu jego swobody w kształtowaniu składu osobowego załogi oraz tym, że od młodszych pracowników można oczekiwać większej elastyczności oraz mobilności (choćby z uwagi na mniejsze obciążenia socjalne, rodzinne i prywatne) niż od pracowników starszych.


Orzeczenie Trybunału

Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że kwestionowane przepisy prowadzą do odmiennego traktowania osób mających ten sam staż pracy w zależności od tego, w jakim wieku zostali zatrudnieni. Następnie, powołując się na art. 6 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2000/78/WE (zgodnie z którym odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego to odmienne traktowanie zostanie obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami i celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy, kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne) uznał, że odmienne traktowanie pracowników ze względu na wiek jest w tym przypadku uzasadnione celami polityki zatrudnienia i rynku pracy. Jednak środki, jakie zastosowano do osiągnięcia tych celów, są nieproporcjonalne. Ochrona pracowników z dłuższym stażem opóźnia się tylko w stosunku do pracowników zatrudnionych przed 25. rokiem życia. Konsekwencją tego jest nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji młodych ludzi, polegające na gorszym traktowaniu (w zakresie długości okresu wypowiedzenia) tych z nich, którzy po krótkim okresie kształcenia wcześniej podejmują pracę, w stosunku do tych, którzy podejmują pracę po zdobyciu długoletniego kształcenia.

Możliwość odstąpienia od stosowania przepisów krajowych

Wydany w tej sprawie wyrok Trybunału jest istotny również z punktu widzenia ochrony praw wynikających z prawa unijnego w postępowaniu przed sądami krajowymi. Trybunał stwierdził bowiem, że jeżeli sąd krajowy uzna, iż przepis prawa krajowego jest sprzeczny z prawem unijnym oraz sprzeczności tej nie można usunąć w drodze wykładni, to powinien odstąpić od stosowania tego przepisu. Warunkiem odstąpienia od stosowania przepisu prawa krajowego niezgodnego z prawem Unii nie jest uprzednie wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem prejudycjalnym. Wynika z tego, że sąd krajowy może odmówić zastosowania przepisu prawa krajowego, który uznaje za niezgodny z prawem Unii, bez potrzeby kierowania sprawy do Trybunału Sprawiedliwości.


Konsekwencje wyroku

Z powyższego wyroku warto zapamiętać, że wydłużanie okresów wypowiedzenia odpowiednio do długości stażu pracy pracownika nie narusza zasady niedyskryminacji ze względu wiek (patrz również wyłączenie wskazane w art. 183b § 2 pkt 4 k.p.). Ponadto wliczanie do stażu pracy tylko okresów zatrudnienia przypadających po ukończeniu przez pracownika określonego wieku stanowi nieuzasadnione odstępstwo od zasady równego traktowania ze względu na wiek. Choć wprowadzenie krótszego okresu wypowiedzenia dla młodszych pracowników może być uzasadnione celami prowadzonej przez państwo polityki zatrudnienia, to regulacja taka nie może prowadzić do zróżnicowania sytuacji pracowników ze względu na wiek, w którym podjęli oni zatrudnienie. Dodatkowo sądy krajowe mają obowiązek wykładać przepisy prawa krajowego w zgodzie z prawem Unii, a w przypadku gdy sprzeczności z prawem unijnym nie da się usunąć w drodze wykładni, odmówić zastosowania regulacji krajowych.

WAŻNE!

Oceniając z perspektywy polskie zasady niedyskryminacji ze względu na wiek, art. 36 k.p. (zgodnie z którym długość okresu wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony uzależniona jest do stażu zakładowego pracownika) należy uznać za zgodny z prawem unijnym. Na podstawie tego artykułu staż pracy liczony jest według tych samych zasad dla wszystkich pracowników niezależnie od wieku, jaki mają w chwili zawierania i rozwiązywania umowy o pracę.

Podstawa prawna:

  • art. 183b § 2 pkt 4, art. 36 Kodeksu pracy,
  • art. 21 Karty praw podstawowych UE (DzUrz UE C 83 z 30.03.2010, s. 389–403),
  • art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE z 27 listopada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (DzUrz UE L 303, z 2.12.2000, s. 16–22).
Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Nowe zasady tworzenia i funkcjonowania kas zapomogowo-pożyczkowych w zakładach pracy (PDF)
Nowe zasady tworzenia i funkcjonowania kas zapomogowo-pożyczkowych w zakładach pracy (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Umowa o pracę
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Najpopularniejszym sposobem zawierania stosunku pracy jest:
    powołanie
    mianowanie
    umowa o pracę
    spółdzielcza umowa o pracę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Pracownicy IT poszukiwani na rynku pracy
    Pracownicy IT znajdują się w czołówce rankingu najbardziej poszukiwanych pracowników na rynku pracy.
    Jaka powinna być przyczyna przy rozwiązaniu umowy za wypowiedzeniem?
    Jak rozwiązać umowę o pracę? Jaka powinna być przyczyna przy rozwiązaniu umowy za wypowiedzeniem? Czy przy zwolnieniach grupowych trzeba dodatkowo coś wskazywać?
    Jak ocenić częściową niezdolność do pracy?
    Częściowa niezdolność do pracy. Kim jest osoba częściowo niezdolna do pracy? Czy o poziomie posiadanych kwalifikacji do pracy zarobkowej decyduje tylko formalne wykształcenie? Czy też zdobyte doświadczenie i umiejętności? Czy brak możliwości wykonywania pracy dotychczasowej jest wystarczający do stwierdzenia częściowej niezdolności do pracy w sytuacji, gdy jest możliwe podjęcie innej pracy w swoim zawodzie, bez przekwalifikowania lub przy pozytywnym rokowaniu co do możliwości przekwalifikowania zawodowego?
    Rozwiąż kurs e-learningowy i wygraj jedną z 50 hulajnóg ufundowanych przez KRUS
    Po raz czwarty Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zaprasza dzieci rolników urodzonych w latach 2008–2016 do udziału w kursie e-learningowym „Bezpiecznie na wsi mamy – upadkom zapobiegamy”, który w nowoczesnej formie przybliża wiedzę o zagrożeniach wypadkowych w gospodarstwach rolnych, a także uczy prawidłowych zachowań podczas przebywania na terenie obejścia.
    Elastyczność w pracy - Polacy jej oczekują
    Dane z najnowszego raportu ADP „People at Work 2022: A Global Workforce View” wskazują, że Polacy są zwolennikami elastycznych rozwiązań związanych z pełnieniem obowiązków zawodowych. Blisko sześciu na dziesięciu ankietowanych (57,49 proc.) przyznaje, że rozważyłoby zmianę firmy, gdyby pracodawca nakazał im wrócić do całkowicie stacjonarnego trybu pracy.
    Wypadki podczas pracy zdalnej - czy podniosą składkę wypadkową?
    Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej opublikowało projekt rozporządzenia w sprawie statystycznej karty wypadku przy pracy, które zgodnie z planem miałoby wejść w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. Istotna zmiana będzie dotyczyła wskazania, czy wypadek przy pracy miał miejsce podczas jej wykonywania w siedzibie firmy, czy podczas pracy zdalnej. Czy wypadki przy pracy podniosą składkę wypadkową?
    Absolwent na ścieżce kariery
    Skończyłeś studia i szukasz pracy, a może studiujesz i chcesz pracować. Jeśli marzy Ci się sukces i potrzebujesz poznać scenariusz który doprowadzi Cię do niego zapraszamy do udziału w rozmowie Iwony Bobrowskiej-Budny z Marco Ramirez. Zapraszamy w dniu 30 września 2022 roku, o godz. 11.00.
    Wola stron przy umowie o dzieło a obowiązek ubezpieczenia społecznego
    Czy można nazwać umowę – umową o dzieło, pomimo iż wypełnia przesłanki innej umowy, tylko po to, aby uniknąć obowiązku ubezpieczenia społecznego? Co jeśli wolą stron jest nieopłacanie składek na ubezpieczenie? Czy nazwa umowy i wola stron mają znaczenie?
    PPK rośnie w dwucyfrowym tempie. Już 10 mld zł
    PPK powoli rośnie. W programie PPK jest blisko 2,5 mln osób. Zgromadzono też prawie 10 mld złotych.
    Niedziela handlowa – październik 2022
    Październik 2022 ma 5 niedziel. Czy któraś z nich jest niedzielą handlową? Najbliższa niedziela handlowa – kiedy wypada?
    Jakie są roszczenia pracodawcy w razie rozwiązania umowy przez pracownika?
    Czy pracownik może rozwiązać umowę o pracę z pracodawcą bez zachowania okresu wypowiedzenia? Czy pracownik musi podawać przyczynę rozwiązania a jeśli tak to jaka ta przyczyna musi być? Czy pracodawca może mieć roszczenia wobec pracownika jeżeli ten bezzasadnie i niezgodnie z prawem (np. w formie ustnej) rozwiąże umowę?
    Ile zarabia psycholog i czym się zajmuje?
    Każdego roku zwiększa się liczba osób doświadczających kryzysu psychicznego. Wzrasta również świadomość w kwestii możliwości korzystania z pomocy specjalisty w tym zakresie. Czynniki te przekładają się z kolei na zapotrzebowanie osób wykonujących zawód związany z zajmowaniem się psychiką ludzką. Jednym z nich jest psycholog.
    ZUS - gdzie szukać dokumentów sprzed lat?
    Dokumenty ZUS. Gdy podczas kompletowania dokumentów potrzebnych do złożenia wniosku emerytalnego – brakuje zaświadczeń sprzed lat – emerytura będzie niższa niż wtedy, gdy ZUS ma komplet danych. Szczególnie dotyczy to dokumentów potwierdzających, że ktoś pracował przed 1999 rokiem.
    Oświadczenie PPK a wypłata transferowa
    W ciągu 7 dni „po zapisaniu” do PPK – pracownik zatrudniony u nowego pracodawcy ma obowiązek złożyć mu oświadczenie o posiadanych już przez siebie rachunkach PPK. Jeśli oświadczenie to nie będzie zawierało wszystkich danych potrzebnych do przetransferowania oszczędności PPK tego pracownika z jednego rachunku PPK na drugi, pracodawca powinien poprosić o ich uzupełnienie.
    Powiadomienie o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy - o co chodzi?
    Powierzenie pracy obywatelowi Ukrainy jest możliwe na postawie powiadomienia, które należy złożyć elektronicznie przez praca.gov.pl. Podpowiadamy, na co powinien zwrócić uwagę pracodawca, wypełniający formularz powiadomienia.
    Umowy o pracę 2023. Co się zmieni?
    Umowy o pracę od 2023 roku ulegną zmianie. Wynika to z dyrektyw unijnych, które mają być zaimplementowane do prawa krajowego od 1 stycznia 2023 r. Największe zmiany dotyczą umów na okres próbny oraz wypowiedzeń umów na czas określony.
    Student - ubezpieczenie NFZ
    Student, aby mieć prawo do świadczeń w ramach NFZ, powinni mieć własny tytuł do ubezpieczenia lub być do niego zgłoszonym. Podpowiadamy, kto może zgłosić studenta do ubezpieczenia zdrowotnego, jak długo jest ważne takie ubezpieczenie oraz jak sprawdzić swój status?
    Emerytura z systemu wojskowego czy powszechnego? Wojskowi muszą wybrać.
    Czy możliwe jest jednoczesne pobieranie przez wojskowych emerytury z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych i z wojskowego systemu emerytalnego? Czy możliwy jest zbieg uprawnień emerytur z dwóch różnych systemów? Czym zajmują się wojskowe biura emerytalne?
    Podwyżki dla doktorantów?
    Podwyżki dla doktorantów. Minister Edukacji i Nauki, Przemysław Czarnek, zapowiedział podwyższenie wynagrodzeń nauczycieli akademickich. Czy podwyżki dotyczą także doktorantów? Ile wyniosą? Kiedy można się ich spodziewać?
    Kto i kiedy wystawia zaświadczenie o zatrudnieniu?
    Zaświadczenie o zatrudnieniu - dlaczego jest potrzebne pracownikowi? Kto wystawia zaświadczenie? Jakie informacje muszą pojawić się na zaświadczeniu o zatrudnieniu? W jaki sposób na zatrudnieniu zaświadcza się o wysokości zarobków? Czy pracodawca musi wystawić zaświadczenie? Jak długo zaświadczenie o zatrudnieniu jest ważne?
    Bezrobocie w Polsce spadło - czy będzie jeszcze niższe?
    Bezrobocie spadło - w sierpniu stopa bezrobocia wyniosła 4,8%, tj. obniżyła się zarówno w skali miesiąca (o 0,1 pkt proc.), jak i roku (o 1 pkt. proc.) – podał GUS.
    Staż uczniowski przygotowuje do pracy
    Wypracowaliśmy modelowe programy praktycznej nauki zawodu w zakresie staży uczniowskich dla zawodów technik stylista i technik przemysłu mody. Zachęcamy do ich wykorzystania - pisze Konfederacja Lewiatan.
    Czternastki dla emerytów i rencistów już wypłacone
    Czternastki dla emerytów i rencistów już wypłacone. ZUS rozpoczął wypłatę czternastek 25 sierpnia i zakończył 20 września.
    Bezrobocie w końcu sierpnia na poziomie 4,8%
    Bezrobocie w Polsce 2022. GUS zaprezentował dane o poziomie bezrobocia rejestrowanego w końcu sierpnia 2022 roku.
    Urlop rodzicielski - 9 tygodni tylko dla ojca
    Urlop rodzicielski. W polskim Kodeksie pracy pojawi się dziewięć dodatkowych tygodni urlopu rodzicielskiego tylko dla ojców.