REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Staż pracy - działalność gospodarcza i umowy cywilnoprawne

Staż pracy a działalność gospodarcza i umowa cywilnoprawna - RPO
Staż pracy a działalność gospodarcza i umowa cywilnoprawna - RPO
shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Czy do stażu pracy należałoby zaliczać czas prowadzenia działalności gospodarczej lub pracy na podstawie umów cywilnoprawnych? Dostęp do wielu stanowisk wymaga stażu pracy w ramach stosunku pracy. Czy to może być nierówne traktowanie? Jakie jest zdanie RPO oraz MRiPS?

Staż pracy a działalność gospodarcza i umowy cywilnoprawne

RPO: wliczać do stażu pracy działalność gospodarczą i umowy cywilnoprawne. Negatywne stanowisko MRiPS

Autopromocja
  • Ludzie skarżą się na niemożność wliczania do stażu pracy okresów prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub pracy na podstawie umów cywilnoprawnych 
  • Uniemożliwia to dostęp do wielu stanowisk, gdzie jest wymagany określony staż - ale wyłącznie w ramach stosunku pracy 
  • Takie przepisy zupełnie nie przystają do obecnej sytuacji na rynku pracy
  • Zasady dostępu do stanowisk wymagających potwierdzonego doświadczenia zawodowego powinny być takie same, niezależnie od formy wcześniejszej pracy – uważa Rzecznik Praw Obywatelskich

AKTUALIZACJA: Podjęcie inicjatywy ustawodawczej w tym zakresie nie jest obecnie planowane - odpowiedziała minister Marlena Maląg

Zastępca RPO Stanisław Trociuk zwraca się do minister rodziny i polityki społecznej o podjęcie stosownej inicjatywy ustawodawczej. 

Dziś przepisy uniemożliwiają uwzględnianie w  pracowniczym stażu pracy opisanych okresów na potrzeby związane z ustaleniem uprawnień pracowniczych. Stoją też na przeszkodzie w dostępie do wielu stanowisk pracy, dla których taryfikatory kwalifikacyjne przewidują wyłącznie legitymowanie się określonym stażem pracy w ramach stosunku pracy. Zupełnie nie przystaje to do obecnej sytuacji na rynku pracy. Oprócz zatrudnienia pracowniczego, wykonywanie działalności zarobkowej odbywa się w znaczącej skali na podstawie umów cywilnoprawnych lub w ramach prowadzonej na własny rachunek działalności gospodarczej. 

Zmiana przepisów - poważne obciążenia finansowe pracodawców?

Problem ten RPO przedstawiał już MRiPS 23 lutego 2010 r. Jako przykład podał ustawę o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Minister w odpowiedzi stwierdziła brak zasadności zmiany przepisów oraz racjonalności nałożenia na pracodawców obciążeń z tym związanych. Według resortu wliczanie do stażu okresów prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej skutkowałaby poważnymi obciążeniami finansowymi pracodawców. 

Dalszy ciąg materiału pod wideo

O ile można zgodzić się ze znaczącymi obciążeniami pracodawców w związku z uprawnieniami pracowniczymi, jak np. prawo do urlopu, dodatek za wysługę lat czy nagroda jubileuszowa, o tyle nieuprawniony byłby pogląd, że niemożliwe z uwagi na skutki finansowe byłoby wprowadzenie przepisów umożliwiających uwzględnianie okresów prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, czy pracy w formach pozapracowniczych.

Zmiany w tym zakresie nie wywoływałyby znaczących skutków finansowych. Przykładem tego może być ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. Odnosząc się do pracowników zatrudnionych na kierowniczych stanowiskach na podstawie umowy o pracę, mówi ona o posiadaniu co najmniej trzyletniego stażu pracy lub wykonywaniu przez co najmniej 3 lata działalności gospodarczej.

Taryfikatory kwalifikacyjne dopuszczają wliczanie do stażu pracy - wymaganego na stanowiskach pracy z powołania oraz na kierowniczych stanowiskach urzędniczych, na których nawiązywane są stosunki pracy na podstawie umowy o pracę – okresów wykonywania działalności gospodarczej. 

Wprowadzenie tych przepisów było zgodne z postulatami RPO. Zarazem uwzględnianie okresów prowadzenia działalności gospodarczej powinno dotyczyć wszystkich osób, a nie tylko zatrudnianych na podstawie powołania oraz na podstawie umowy o pracę na kierowniczych stanowiskach urzędniczych. 

W efekcie osoby legitymujące się doświadczeniem w związku z działalnością gospodarczą mogą ubiegać się wyłącznie o stanowiska z powołania oraz o wyższe stanowiska urzędnicze. Nie mają zaś dostępu do niższych stanowisk. Poza okresem działalności gospodarczej nie legitymują się bowiem stażem w ramach stosunku pracy.

Staż pracy w ramach stosunku pracy a działalność gospodarcza

Przepisy prawa pracy nie definiują pojęcia „staż pracy”. Obecnie składają się nań głównie okresy stosunku pracy. W efekcie blokuje to drogę do zatrudnienia na różnych stanowiskach grupie szeroko rozumianych przedsiębiorców oraz osobom, które wcześniej świadczyły pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. 

Osoby prowadzące wcześniej działalność gospodarczą - a następnie ubiegające się o podjęcie pracy w ramach stosunku pracy na stanowisku, wymagającym określonego stażu - są zatem gorzej traktowane w porównaniu z osobami legitymującymi się wyłącznie pracą w ramach stosunku pracy.  Główną różnicą między osobą prowadzącą działalność gospodarczą a osobą w stosunku pracy jest to, że pracownik wykonuje ściśle określone obowiązki na polecenie i pod nadzorem przełożonego. Osoba prowadząca działalność gospodarczą podejmuje zaś decyzje o organizacji pracy i zakresie obowiązków samodzielnie. 

Można zatem argumentować, że prowadzenie działalności gospodarczej może zwiększać efektywność pracownika bardziej niż praca na etacie, wykształcając decyzyjność i samodzielność. Dlatego zasady dostępu do stanowisk wymagających potwierdzonego doświadczenia zawodowego powinny być takie same, niezależnie od prawnej i organizacyjnej formy wcześniejszej pracy. 

O ile zatem zrozumiały jest warunek określonego wykształcenia, tak aby zapewnić organowi wykonawczemu kompetentne wsparcie, o tyle jest niezrozumiały warunek legitymowania się kilkuletnim stażem pracy świadczonej tylko w ramach stosunku pracy i brakiem możliwości uwzględniania okresu świadczenia pracy w formach pozapracowniczych. 

Pracownicy i przedsiębiorcy to różne kategorie podmiotów

Odpowiedź MRiPS 

(...) 

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą w ramach stosunku pracy mogą występować jako pracodawca, czyli podmiot zatrudniający pracowników, a nie jako pracownicy. W związku z tym nie jest możliwe utożsamianie tego rodzaju działalności z pracą podporządkowaną, wykonywaną w ramach stosunku pracy. Skoro zaś pracownicy i przedsiębiorcy należą do różnych kategorii podmiotów, dozwolone jest, w świetle zasady równości, ich odmienne traktowanie przez prawo, co przejawia się m.in. uznaniem, że okres prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie jest okresem pracowniczego zatrudnienia, a także że okres zatrudnienia w ramach stosunku pracy nie jest okresem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

(...)

Stosunek pracy a umowy cywilnoprawne - różnice

Nie ma również podstaw do utożsamiania wykonywania pracy w ramach stosunku pracy ze świadczeniem pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej. Zgodnie z obowiązującą w polskim prawie zasadą swobody umów, strony posiadają swobodę wyboru rodzaju umowy oraz kształtowania jej treści (art. 3531 Kodeksu cywilnego). Mają więc one prawo decydowania o wyborze podstawy świadczenia pracy (umowa o pracę, umowa zlecenia, umowa o dzieło, umowa o świadczenie usług, itp.). Przepisy prawa pracy nie zakazują wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, np. umowy zlecenia czy umowy o dzieło, jeżeli odpowiada to zgodnemu zamiarowi stron oraz jest uzasadnione charakterem pracy i warunkami jej wykonywania.

Cywilnoprawne umowy zlecenia i o dzieło są umowami regulowanymi przepisami Kodeksu cywilnego (art. 627–646, art. 734–751) i nie podlegają generalnie regulacjom prawa pracy. Należy stwierdzić, że przepisy Kodeksu cywilnego są mniej rygorystyczne niż przepisy Kodeksu pracy i w niektórych sytuacjach, w zależności od potrzeb obu stron, mogą im dać większą swobodę w kształtowaniu treści, a także okresu obowiązywania umowy. Na szczególne podkreślenie zasługuje fakt, że – w zależności od ustaleń stron – świadczenie pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej nie zawsze musi opierać się na wyłącznie osobistym jej wykonywaniu, a podmiot zobowiązany może korzystać podczas realizacji umowy z pomocy osób trzecich.

Swobodę stron w wyborze podstawy świadczenia pracy ogranicza jednak przepis art. 22 § 1 Kodeksu pracy zawierający ww. przesłanki wskazujące na istnienie stosunku pracy. Jak wskazano wyżej, przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie w wyżej określonych warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Nie jest też dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy charakterystycznych dla stosunku pracy (art. 22 § 11 – 12 Kodeksu pracy).

(...)

Staż pracy tylko ze stosunku pracy

Nie wydaje się zatem możliwe ani uzasadnione, aby do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze wliczać okres prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, a tym samym zwiększać koszty pracodawcy związane z realizacją tych uprawnień przez pracownika.

Wprowadzenie ogólnej regulacji uwzględniającej ww. okresy przy ustalaniu uprawnień pracowniczych związanych ze stażem pracy zwiększałoby obciążenia finansowe pracodawców.

Ponadto, w przypadku świadczeń o charakterze fakultatywnym, których warunki nabycia określa pracodawca, mogłoby to być uznane za zbyt daleko idącą ingerencję w sferę prowadzonej przez nich samodzielnej polityki wynagradzania. Natomiast wprowadzenie postulowanej regulacji, w odniesieniu do pracodawców będących jednostkami sektora finansów publicznych, wywołałoby także skutki dla budżetu państwa.

Powyższe rozważania mają także istotne znaczenie w kontekście wliczania do okresu pracy, od którego zależy wykonywanie pracy określonego rodzaju lub na określonym stanowisku, okresów uprzednio prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, a także okresów świadczenia pracy na podstawie umów cywilnoprawnych. 

Mając na uwadze ww. odmienność wykonywania pracy w ramach stosunku pracy oraz prowadzenia działalności gospodarczej lub świadczenia pracy na podstawie umów cywilnoprawnych nie należy automatycznie stawiać znaku równości między okresami prowadzenia tego rodzaju aktywności dla celów zapewnienia dostępu do wykonywania pracy określonego rodzaju lub do określonych stanowisk wymagających potwierdzonego doświadczenia zawodowego.

Wymagania dla każdego rodzaju pracy lub każdego ze stanowisk powinny być rozpatrywane i ustalane w kontekście wykonywanych zadań oraz z uwzględnieniem szczególnych okoliczności związanych z wykonywaniem tego rodzaju pracy bądź z funkcjonowaniem danego stanowiska w ramach określonego podmiotu. Przeprowadzenie oceny i podjęcie decyzji w tym zakresie należy do podmiotów, do których właściwości należy regulowanie zasad realizacji zadań w danym obszarze, a więc np. w odniesieniu do pracowników samorządowych właściwy pozostaje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. 

W związku z powyższym uprzejmie informuję, że nie jest obecnie planowane podjęcie inicjatywy ustawodawczej w zakresie wliczania do okresu pracy, od którego zależy wykonywanie pracy określonego rodzaju lub na określonym stanowisku, okresów uprzednio prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, a także okresów świadczenia pracy na podstawie umów cywilnoprawnych.

(pełna treść odpowiedzi w załączniku poniżej)

III.7040.140.2021

Załączniki:

Do_MRiPS_staz_pracy_6.12.2021.pdf

Odpowiedz_MRiPS_29.12.2021.pdf

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Rzecznik Praw Obywatelskich
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(5)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
  • Pracownik
    2022-01-12 11:21:23
    Pracowałam przez 4 lata na umowę zlecenie. Praca w sklepie, grafik taki sam jak pracowników zatrudnionych na umowę o pracę. Praca ta miała wszelkie przesłanki mówiące o tym że tak naprawdę był to stosunek pracy. Umowę zlecenie podpisałam, bo nie miałam innego wyjścia. Jestem wściekła że te 4 lata nie liczą mi się do stażu emerytalnego. To cholernie niesprawiedliwe. Nikt nie wybrałby umowy zlecenia gdyby miał możliwość otrzymania umowy o pracę. Politycy, obudźcie się! Wiecie w jakim kraju żyjemy
    0
  • Aa
    2022-01-12 17:28:31
    Prowadziłam swoją działalność gospodarczą rzeź 2lata i 7 miesięcy. Sama musiałam zbac o towar sama go soraedac sama sobie opłacić skaładki. To nie było osiem godzin dziennie tylko ponad 10.i tomi się nie liczy do star u pracy. Dlatego teraz przed emerytura zabrakło mi 10 dni do jubilata. I jestem w plecy około 12 tysięcy złotych. Za to praca na 1/2 etatu, gdzie składki opłacała mi spółdzielnia liczy się do lat pracy. Przecież to jest chore. Ktoś kto prowadzi swój działalność ma wszystko na swojej głowę. Pracuje od rana do wieczora i tak naprawdę ciągle myśli o pracy. Często wcale nie ma urlopu.ito nie jest zaliczone? Bo co to nie jest praca. A praca w polu to jest praca przecież zima nic w polu die nie rbi. Ale to też się liczy do stażu. Bo są opłacane marne składki. Prywatny olaca dużo wyższe składki ale przecież to nic. I
    0
  • Abc
    2022-01-12 11:54:30
    Odpowiedź ministerstwa to kpina któranie ma nic wspólnego z realiami rynku. Wszyscy, poza ministrem pracy, wiedzą że większa część umów zlecenia jest wykonywana w identyczny sposób co umowy o pracę. Ludzie zawierający takie u.owy, głównie młodzi nie mają wyboru i dlatego z przymusu godzą się na taką formę zatrudnienia
    0
  • Ddz
    2022-01-13 00:14:42
    Pracujemy na śmieciowych umowach bo nie zawsze mamy wybór a wręcz jesteśmy do tego zmuszani Rządzący niech nie udają że nie wiedzą jakie praktyki stosują zleceniodawcy Wszystko na granicy prawa po za nim To bardzo krzywdzące dla nas niezaliczenie nam tych lat przepracowanych na umowach śmieciowych do stażu
    0
  • NIK
    2022-01-12 12:23:22
    Pracodawcy nie chcą zgodzić się na zmianę umowy. Kilka dni temu prosiłam o zmianę umowy zlecenia na umowę o pracę. Usłyszałem od pracodawcy że nie ma takiej możliwości. Ponieważ będzie mi przysługiwać urlop wypoczynkowe za które pracodawca będzie musiał mi zapłacić i dodatkowo pensja osobie która będzie mnie zastępować. Tak samo jak tłumaczenie że jesteś zachoruje to będzie musiał zapłacić pracodawca. A umowa zlecenie płaci chorobowe ZUS. To kpina. Pracuje na umowę zlecenie bo nie mam możliwości praca na umowę o pracę. Obudź się nasz rząd.
    0
QR Code
Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Składka zdrowotna przedsiębiorcy 2024 - podstawa wymiaru
Podwyżki dla pracowników sfery budżetowej. Będzie wyrównanie od 1 stycznia 2024 r.

Fala podwyżek dla pracowników sfery budżetowej przybiera na sile. Trwają prace nad zmianą rozporządzenia w sprawie zasad wynagradzania pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w urzędach administracji rządowej i pracowników innych jednostek.

Pracownicy zatrudnieni na część etatu: Praca ponad wymiar czasu pracy nie jest pracą w godzinach nadliczbowych

Normy czasu pracy nie ulegają proporcjonalnemu obniżeniu w razie zatrudnienia pracownika w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ma to zasadnicze znaczenie przy ustalaniu rekompensaty za pracę ponad wymiar czasu pracy.

Dodatek pielęgnacyjny 2024

Dodatek pielęgnacyjny przysługuje do emerytury lub renty. Dla kogo przewidziany jest dodatek pielęgnacyjny? Ile wynosi dodatek do emerytury lub renty wypłacany przez ZUS?

REKLAMA

Legitymacja emeryta–rencisty w aplikacji mObywatel. Nowy wzór mLegitymacji

W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powstał projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie legitymacji emeryta-rencisty. Zmiana ma na celu dostosowanie przepisów rozporządzenia do rozwiązań wynikających z ustawy o aplikacji mObywatel.

Czy 17 marca 2024 to niedziela handlowa?

Czy 17 marca 2024 to niedziela handlowa? Czy w marcu 2024 jest niedziela handlowa? Kiedy wypadają niedziele handlowe w 2024 roku? Jakie kary za pracę w dni niehandlowe?

Ciąża w okresie wypowiedzenia. Przepisy, orzecznictwo

Nierzadko zdarza się, że kobieta nie wie o tym, że w chwili otrzymania wypowiedzenia umowy o pracę jest w ciąży. Może się zdarzyć także sytuacja, że co prawda w chwili otrzymania wypowiedzenia kobieta nie była w ciąży, ale zaszła w ciąże w okresie biegu wypowiedzenia.

Nowe przepisy BHP 2024 – pracodawcy muszą zdążyć ze zmianami do 17 maja

Pracodawcom zostały już tylko dwa miesiące na reorganizację środowiska pracy zgodnie z nowymi przepisami BHP. Znowelizowane rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe, które weszło w życie 17 listopada 2023 r, wprowadza istotne zmiany w wyposażeniu stanowisk pracy. Pracodawcy muszą zdążyć ze zmianami do 17 maja 2024 r.

REKLAMA

Branżowe centra umiejętności wesprą kształcenie zawodowe młodocianych. Premier podpisał rozporządzenie

Branżowe centra umiejętności to nowy rodzaj placówek systemu oświaty wprowadzony nowelizacją Prawa oświatowego, która weszła w życie we wrześniu 2023 r. BCU mają umożliwiać  uzyskanie i uzupełnienie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych lub zmianę kwalifikacji zawodowych. Premier Donald Tusk podpisał nowelizację rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania przygotowaną przez resort rodziny, pracy i polityki społecznej. Umożliwi to prowadzenie przez BCU turnusów dokształcania teoretycznego dla młodocianych, którzy uczą się zawodu.

17,3 mln osób pracowało w Polsce. Bezrobotnych było 547 tys., a biernych zawodowo prawie 12,4 mln. GUS podał dane o sytuacji na rynku pracy w IV kwartale 2023 r.

Osoby aktywne zawodowo stanowiły w IV kwartale 2023 r. 58,9% ludności w wieku 15–89 lat. Wskaźnik ten był wyższy niż w III kwartale 2023 r. (o 0,4 p. proc.), podobnie jak i w IV kwartale 2022 r. (o 0,2 p. proc.). Wśród mężczyzn współczynnik aktywności zawodowej wyniósł 66,0%, a wśród kobiet 52,3%. . Główny Urząd Statystyczny podał wstępne wyniki Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności.

REKLAMA