Kategorie

Czy przerwanie odpoczynku dobowego pracownika powoduje, że należy go liczyć od nowa

Monika Wacikowska
Pracownik pracuje w podstawowym systemie czasu pracy w godz. od 8.00 do 16.00 od poniedziałku do piątku. We wtorek 3 lutego 2009 r. po przepracowaniu 8 godzin został wezwany dodatkowo do pracy na godz. 19.00, aby przygotować pilny raport. Pracował jeszcze tego dnia do godz. 22.00. Następnego dnia przyszedł do pracy na godz. 8.00. Czy w takim przypadku doszło do naruszenia odpoczynku dobowego przysługującego pracownikowi? Jeśli tak, to jak powinniśmy go pracownikowi zrekompensować?

RADA

Państwa pracownik nie miał zapewnionych nieprzerwanych 11 godzin odpoczynku dobowego. Z tego powodu doszło do naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy w zakresie odpoczynków dobowych. Należy przyjąć, że przerwanie pracownikowi odpoczynku powinno być zrównoważone oddaniem czasu wolnego do końca okresu rozliczeniowego.

UZASADNIENIE

Czas pracy pracownika zatrudnionego w podstawowym systemie czasu pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy (art. 129 § 1 Kodeksu pracy).

Jednak pracownik może zostać wezwany do wykonywania pracy w dłuższym wymiarze niż wskazany wyżej w razie:

  • konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
  • szczególnych potrzeb pracodawcy.

Taka praca stanowi pracę w godzinach nadliczbowych, za którą oprócz normalnego wynagrodzenia pracownikowi przysługuje dodatek lub czas wolny od pracy (art. 1511 § 1 Kodeksu pracy).

PRZYKŁAD

Pracownik wykonuje pracę od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 16.00. Został on wezwany jednego dnia do dodatkowej pracy w godzinach od 19.00 do 22.00. Te 3 godziny pracy stanowią dla niego pracę nadliczbową wynikającą z naruszenia dobowej normy czasu pracy. Pracownik, oprócz normalnego wynagrodzenia, powinien za nie zatem otrzymać albo dodatek z tytułu pracy nadliczbowej w wysokości 50% wynagrodzenia, albo czas wolny od pracy.

Obok prawa pracodawcy do polecania pracownikowi pracy nadliczbowej istnieje także prawo pracownika do odpoczynku. W każdej bowiem dobie pracownik musi mieć zapewnionych co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku (art. 132 § 1 Kodeksu pracy). To samo odnosi się do tygodnia pracy. W każdym takim tygodniu pracownik musi mieć zapewnionych nie mniej niż 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który powinien zawierać 11 godzin odpoczynku dobowego wykorzystywanego w danej dobie (art. 133 § 1 Kodeksu pracy).

Odpoczynki zarówno dobowe, jak i tygodniowe mogą być w szczególnych sytuacjach skracane. Jednak jest to dopuszczalne tylko w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii (art. 132 § 2 pkt 2 i art. 133 § 2 Kodeksu pracy). Skrócenia odpoczynku nie uzasadniają zatem szczególne potrzeby pracodawcy. Nie każda więc okoliczność uzasadniająca pracę nadliczbową pozwala jednocześnie na skrócenie pracownikowi odpoczynku dobowego czy tygodniowego.


PRZYKŁAD

Pracownik, świadczący pracę w godzinach od 8.00 do 16.00, został wezwany jednego dnia do wykonywania pracy nadliczbowej w godzinach od 19.00 do 22.00. Taka praca naruszyła odpoczynek dobowy pracownika. W dobie pracowniczej trwającej od godziny 8.00 tego dnia do godziny 8.00 dnia następnego pracownik miał bowiem tylko 10 godzin nieprzerwanego odpoczynku (między godz. 22.00 a 8.00). Jeśli dodatkowa praca była spowodowana koniecznością prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii, skrócenie to było uzasadnione. Jeśli zaś dodatkowa praca wynikała jedynie ze szczególnych potrzeb pracodawcy - takie skrócenie narusza przepisy prawa pracy.

Odpoczynek dobowy może być ponadto skracany w przypadku pracowników zarządzających zakładem pracy w imieniu pracodawcy. Odpoczynek tygodniowy może zaś być dodatkowo skrócony w przypadku zmiany pory wykonywania pracy przez pracownika, w związku z jego przejściem na inną zmianę, zgodnie z ustalonym rozkładem czasu pracy. Skrócony odpoczynek tygodniowy musi obejmować jednak nie mniej niż 24 godziny (art. 133 § 2 Kodeksu pracy).

Należy przyjąć, że skrócenie odpoczynku dobowego powinno skutkować zrównoważeniem go do końca okresu rozliczeniowego. Takie zrównoważenie oznacza konieczność oddania pracownikowi tej skróconej części odpoczynku przez połączenie jej w całości z innym odpoczynkiem dobowym lub tygodniowym.

PRZYKŁAD

Pracownik, świadczący pracę w godzinach od 8.00 do 16.00, został wezwany jednego dnia do wykonywania pracy nadliczbowej w godz. od 19.00 do 23.00. Ponieważ miał przez to zapewnione jedynie 9 godzin odpoczynku dobowego, 2 godziny powinny zostać pracownikowi zrównoważone przez wydłużenie innego dobowego lub tygodniowego odpoczynku o te 2 godziny. Powinno to nastąpić do końca okresu rozliczeniowego, w którym nastąpiło skrócenie odpoczynku pracownika.

W przedstawionej sytuacji nie mieli Państwo prawa skrócenia pracownikowi odpoczynku dobowego do 10 godzin. Dlatego popełnili Państwo wykroczenie przeciwko prawom pracowniczym zagrożone karą grzywny od 1000 zł do 30 000 zł (art. 281 pkt 5 Kodeksu pracy). Dodatkowo muszą Państwo zrównoważyć pracownikowi ten odpoczynek do końca okresu rozliczeniowego. Zrównoważenie to nie wpłynie na Państwa odpowiedzialność z tytułu wykroczenia popełnionego na skutek bezprawnego skrócenia odpoczynku.

WAŻNE!

Skrócenie odpoczynku w innych przypadkach niż wskazane w przepisach stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracowniczym i jest zagrożone karą grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

Podstawa prawna:

  • art. 129 § 1, art. 132, art. 133 § 1-2, art. 281 pkt 5 Kodeksu pracy.
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.