Upał w pracy: jakie obowiązki ma pracodawca?

• Wracają upały. Co z pracą w upał?
• Upał: jeśli pracownik zasłabnie czy dozna udaru słonecznego, pracodawca słono za to zapłaci.
• Jaka powinna być temperatura w miejscu pracy?
• Czy można odmówić wykonywania pracy podczas upałów?
• Skrócenie czasu pracy w upały i dodatkowe przerwy
• Woda, napoje profilaktyczne i posiłki w czasie upałów
• Ile wody przysługuje pracownikowi w czasie upałów?
• Praca w szczególnych i uciążliwych warunkach a dostęp do napojów

Wracają upały. Co z pracą w upał?

Zaczęły się wakacje a wraz z nimi upały. Z jednej strony to dobrze, w końcu mamy już lato, ale z drugiej strony, niekoniecznie - szczególnie dla osób, które muszą pracować podczas upałów. Jakie obowiązki mają pracodawcy podczas upałów? Pracodawca jest zobowiązany zagwarantować pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Jest to ważne szczególnie latem, kiedy może dojść do udaru czy przegrzania organizmu, kiedy pracownicy muszą świadczyć pracę na zewnątrz - w upał. Pracodawca jest odpowiedzialny za zdrowie i życie pracowników, musi dbać aby nie doszło do wypadku przy pracy, wystąpienia chorobowy zawodowej czy niezdolności do pracy pracowników. Upały z pewnością w tym nie pomagają. Przepisy praw pracy już tak. 

Upał: jeśli pracownik zasłabnie czy dozna udaru słonecznego, pracodawca słono za to zapłaci.

Finansowe konsekwencje niezapewnienia przez pracodawcę odpowiednich warunków w miejscu pracy w związku z upałami, kiedy np. pracownik zasłanie czy dozna udaru słonecznego i będzie miał problemy zdrowotne, mogą być bardzo, bardzo dotkliwe. Upał może doprowadzić do poważnego uszczerbku na zdrowiu, a niekiedy nawet śmierci. Odszkodowanie czy zadośćuczynienie w takich przypadkach liczy się nieraz w setkach tysięcy, a nawet milionach złotych – mówi Damian Andruszkiewicz, dyrektor Departamentu Ubezpieczeń Małych i Średnich Przedsiębiorstw w Compensa TU SA Vienna Insurance Group.

Jaka powinna być temperatura w miejscu pracy?

Rozporządzenie dość ogólnie wskazuje, że w pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania) nie niższą niż 14°C (chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają). Przyjmuje się, że w pomieszczeniach pracy, w których jest wykonywana lekka praca fizyczna i w pomieszczeniach biurowych temperatura nie może być niższa niż 18°C. Przepisy nie określają więc maksymalnej temperatury powietrza w pomieszczeniach, w jakiej praca może i powinna być świadczona. Pomieszczenia powinny być odpowiednio wentylowane, zabezpieczone termicznie przed nadmiernym ciepłem czy wilgocią, chociaż bezpośredni obowiązek zapewnienia klimatyzacji nie spoczywa na pracodawcy.

Czy można odmówić wykonywania pracy podczas upałów?

• W razie gdy:
  warunki pracy nie odpowiadają przepisom BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika
• albo gdy wykonywana przez pracownika praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom

pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. Pracownik ma więc prawo do nie wykonywania pracy podczas upałów czy też jej odmowy, jeżeli jego stan psychofizyczny, w jego ocenie nie zapewnia bezpiecznego wykonywania pracy i na dodatek stwarza zagrożenie dla innych osób. 

Pracownik może odczuwać objawy udaru czy przegrzania, ponieważ pokój w którym pracuje, nie ma klimatyzacji, wentylatora, okna nie mają rolet czy zasłon, a pokój ten jest silnie nasłoneczniony. Tym bardziej, jeżeli temperatura w pokoju przekracza np. 28°C a pracodawca nie zapewnił wody. W takiej sytuacji za czas powstrzymania się od wykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Każda sprawa musi być rozpatrywana jednak indywidualnie, a bezzasadne zaprzestanie czy opuszczenie miejsca pracy może spowodować nałożenie kary porządkowej czy też nawet rozwiązanie umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Skrócenie czasu pracy w upały i dodatkowe przerwy

Pracodawca ma prawo, ale nie obowiązek, wprowadzić dodatkowe przerwy regeneracyjne w pracy podczas panujących upałów czy też zezwolić pracownikom na wcześniejsze opuszczenie miejsca pracy. Pracodawca może też zorganizować pracę w sposób rotacyjny. Powyższe nie może jednak spowodować obniżenia wynagrodzenia pracowników.

Woda, napoje profilaktyczne i posiłki w czasie upałów

Pracodawca zapewnia napoje pracownikom zatrudnionym, m.in. :

• na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28ºC,
• przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia poniżej 10ºC lub powyżej 25ºC,
• w warunkach gorącego mikroklimatu, charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego powyżej 25ºC,
• przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet.

Posiłki należy zapewnić pracownikom wykonującym prace związane z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu:

• powyżej 1500 kcal u mężczyzn
• powyżej 1000 kcal u kobiet

wykonywane w pomieszczeniach zamkniętych, w których ze względów technologicznych utrzymuje się stale temperatura poniżej 10°C lub wynosi powyżej 25°C. Pracownikom nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za posiłki i napoje.

Ile wody przysługuje pracownikowi w czasie upałów?

Napoje czy woda powinny być dostępne stale, w ilości dostatecznej, czyli zaspokajającej potrzeby zatrudnionych, podczas całej zmiany roboczej. Woda powinna też być zapewniona do celów higienicznosanitarnych, gospodarczych i przeciwpożarowych. Co do celów higienicznych woda przypadająca dziennie na każdego pracownika jednocześnie zatrudnionego nie może być mniejsza niż: 

• 90 l - przy pracach brudzących, wykonywanych w wysokiej temperaturze lub wymagających zapewnienia należytej higieny procesów technologicznych;
• w tym 60 l w przypadku korzystania z natrysków.

Praca w szczególnych i uciążliwych warunkach a dostęp do napojów

Pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych należy zapewnić, oprócz wody, inne napoje w ilości zaspokajającej ich potrzeby, odpowiednio zimne lub gorące w zależności od warunków wykonywania pracy. Podczas upałów mogą to być np. napoje wzbogacone o sole mineralne czy witaminy.