| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poprzednie tematy > Kiedy ZUS może uznać umowę o pracę za pozorną

Kiedy ZUS może uznać umowę o pracę za pozorną

Pracodawca zawierający z pracownikiem umowę o pracę tylko w tym celu, aby umożliwić mu uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, musi się liczyć z zakwestionowaniem takiej umowy przez ZUS. Pracodawca i pracownik, których dotyczy taka sytuacja, ponoszą przykre konsekwencje, m.in. wyłączenie z ubezpieczenia, obowiązek zwrotu wypłaconych zasiłków wraz z odsetkami.

Do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia należy wykazać istnienie stosunku prawnego, który jest tytułem do ubezpieczenia. Takim tytułem jest m.in. stosunek pracy. Nawiązanie stosunku pracy poświadcza pisemna umowa o pracę. Jednak informacje zawarte w tym dokumencie nie stanowią dla ZUS niepodważalnego dowodu na istnienie stosunku pracy. W razie powstania wątpliwości co do faktycznego nawiązania stosunku pracy ZUS ma prawo przeprowadzić w tej sprawie kontrolę.

Cechy stosunku pracy

Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem i za wynagrodzeniem. Te trzy wymienione cechy decydują o istnieniu stosunku pracy. Jedna strona deklaruje zatem wolę świadczenia pracy, natomiast druga – stworzenie stanowiska pracy i zapewnienie świadczenia pracy za wynagrodzeniem.

ZUS może podważyć umowę o pracę jako źródło podlegania ubezpieczeniom społecznym, mimo że została zawarta umowa, a pracodawca opłacał należne składki na ubezpieczenia pracownika, gdy w rzeczywistości nie występują cechy charakterystyczne dla stosunku pracy. Tytuł do ubezpieczeń społecznych powstaje tylko wtedy, gdy stosunek pracy jest realizowany w rzeczywistości.

WAŻNE!

Umowa o pracę może być zakwestionowana zarówno w całości, jak i w części (np. dotyczącej wysokości wynagrodzenia).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że nie może być tolerowana sytuacja, w której osoba zainteresowana uzyskaniem świadczeń z ubezpieczenia społecznego, do których nie ma tytułu, wytwarza z pomocą płatnika składek dokumenty służące wyłącznie do tego celu. Z tego powodu Sąd Najwyższy uznaje za niedopuszczalne akceptowanie nagannych i nieobojętnych społecznie zachowań korzystania ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych przy zawieraniu umów o pracę na stosunkowo krótki okres przed zajściem zdarzenia rodzącego uprawnienia do świadczenia, a szczególnie ustalania wysokiego wynagrodzenia w celu uzyskania naliczonych od takiej podstawy świadczeń (por. wyrok SN z 18 października 2005 r., II UK 43/05, niepubl).

Skutki podpisywania dokumentów w czasie zwolnienia lekarskiego >>

Kiedy ZUS może uznać umowę za fikcyjną

Podejrzenie przez ZUS, że umowa została zawarta fikcyjnie, wyłącznie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, zwykle ma miejsce w kilku charakterystycznych sytuacjach.

Najczęściej takie podejrzenie zachodzi wówczas, gdy umowa o pracę zostanie zawarta z kobietą w ciąży w okresie bezpośrednio poprzedzającym termin porodu lub w okresie stwierdzenia niezdolności do pracy wynikającej z dolegliwości związanych z ciążą. Często kwestionowane są również umowy zawarte z pracownikami, którzy w niedługim czasie po zawarciu umowy o pracę korzystają z długotrwałych zwolnień lekarskich. Równie często ZUS podważa umowy zawarte w okresie bezpośrednio poprzedzającym wystąpienie wypadku przy pracy, co rodzi podejrzenie, że wypadek nie miał związku z zatrudnieniem, zaś faktyczne zawarcie umowy nastąpiło po wystąpieniu wypadku. Umowy, które ZUS kontroluje i czasem podważa, to również umowy zawierane z pracownikami, którym brakuje okresu zatrudnienia niezbędnego do uzyskania świadczeń emerytalnych lub rentowych. Znaczną liczbę kontrolowanych umów stanowią też umowy zawarte z pracownikami, którzy zaraz po zawarciu stosunku pracy korzystają z urlopu wychowawczego.

PRZYKŁAD

Pracodawca zgłosił do ubezpieczenia pracownika, wskazując jako podstawę do ubezpieczeń umowę o pracę na czas nieokreślony zawartą w niedzielę 31 stycznia 2010 r. Jednocześnie zgłoszono, że 1 lutego 2010 r., w godzinach porannych, doszło do wypadku przy pracy, w wyniku którego ten pracownik złamał nogę i stał się niezdolny do pracy. ZUS może taką umowę uznać za pozorną, zawartą wyłącznie w celu uzyskania wypłaty jednorazowego odszkodowania i zasiłku chorobowego.

Jeśli wystąpiła jedna ze wskazanych wyżej okoliczności, szczególnie często ZUS kontroluje osoby zatrudnione u członków swojej rodziny. Fakt ten dodatkowo powoduje podejrzenie fikcyjności zatrudnienia.

Oczywiście, nie w każdym z tych przypadków umowa o pracę jest uznawana przez ZUS za nieważną. ZUS podważa istnienie stosunku pracy, jeśli ustali, że mimo zawarcia formalnej umowy o pracę nie nastąpiło nawiązanie stosunku pracy, ponieważ praca nie była świadczona lub nie były realizowane inne elementy stosunku pracy.

ZUS może podważyć umowę o pracę na dwa sposoby. Pierwszym z nich jest wykazanie, że umowa miała charakter pozorny. Drugim sposobem jest wykazanie, że umowa została zawarta w celu obejścia prawa lub jest ona niezgodna z zasadami współżycia społecznego. Każde z tych ustaleń prowadzi do stwierdzenia nieważności umowy.

Jeśli ZUS ustali, że nastąpiło zgłoszenie pracownika do ubezpieczeń społecznych, mimo że nie istniał stosunek pracy, wydaje decyzję o niepodleganiu przez pracownika ubezpieczeniom.

Może się zdarzyć, że ZUS zakwestionuje tylko część umowy, np. w zakresie dotyczącym wynagrodzenia. Ma to miejsce w sytuacji, gdy ZUS uzna, że strony ważnej umowy o pracę ustaliły w niej korzystniejsze warunki tylko na potrzeby uzyskania w przyszłości świadczeń z ubezpieczenia społecznego przez pracownika.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

UMOWY ZLECENIA 2017

reklama

Ostatnio na forum

Eksperci portalu infor.pl

Liberty Direct

Liberty Direct to firma ubezpieczeniowa należąca do międzynarodowej Grupy Liberty Mutual Insurance, oferująca usługi dla Klientów indywidualnych oraz małych przedsiębiorstw.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »