| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poprzednie tematy > Kiedy ZUS może uznać umowę o pracę za pozorną

Kiedy ZUS może uznać umowę o pracę za pozorną

Pracodawca zawierający z pracownikiem umowę o pracę tylko w tym celu, aby umożliwić mu uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, musi się liczyć z zakwestionowaniem takiej umowy przez ZUS. Pracodawca i pracownik, których dotyczy taka sytuacja, ponoszą przykre konsekwencje, m.in. wyłączenie z ubezpieczenia, obowiązek zwrotu wypłaconych zasiłków wraz z odsetkami.

Pozorna umowa

Pozorną umowę o pracę charakteryzują elementy, które muszą wystąpić łącznie:

  • oświadczenia pracodawcy i pracownika muszą być złożone wzajemnie, a pracodawca i pracownik muszą zgadzać się na dokonanie czynności prawnej jedynie dla pozoru,
  • strony nie chcą, aby powstały skutki prawne, jakie zwykle prawo łączy z zawarciem umowy o pracę – oznacza to, że pracownik nie zamierza świadczyć pracy, a pracodawca nie chce wypłacać mu wynagrodzenia,
  • rzeczywistym zamysłem stron jest stworzenie pozorów realizacji stosunku pracy w taki sposób, aby towarzyszące temu okoliczności miały na celu wprowadzenie ZUS w błąd,
  • celem umowy jest doprowadzenie do uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego przez pracownika.

Jak udowodnić, że stosunek pracy nie jest fikcyjny

Aby wykazać, że umowa nie miała charakteru pozornego, strony umowy o pracę kwestionowanej przez ZUS muszą przede wszystkim udowodnić, że pracownik w chwili zawarcia umowy miał wolę świadczenia pracy, a pracodawca chciał tę pracę przyjmować. Konieczne jest również udowodnienie, że praca była w rzeczywiści wykonywana przez pracownika. Pracodawca może to wykazać za pomocą każdego dowodu, w tym zeznań świadków lub dokumentów poświadczających wykonywanie pracy (np. faktur lub dokumentów przyjęcia lub wydania towaru podpisanych przez pracownika).

Przedstawienie przelewów lub pokwitowań odbioru wynagrodzenia, podpisanych list obecności czy opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne nie jest wystarczającym dowodem na potwierdzenie, że umowa o pracę nie była pozorna. ZUS przyjmuje, że strony, które chcą upozorować istnienie stosunku pracy, nie ograniczają się zwykle do sporządzenia fikcyjnego dokumentu umowy. Aby uwiarygodnić istnienie stosunku pracy, często fabrykują dokumenty potwierdzające naliczenie i przekazanie wynagrodzenia za pracę oraz obecność pracownika w pracy.

Jeśli jednak pracodawca przedstawi ZUS lub sądowi inne wiarygodne dowody, potwierdzające, że umowa nie została zawarta dla pozoru, to również listy płac i obecności stanowią istotny argument, że praca była faktycznie świadczona.

PRZYKŁAD

Właścicielka baru zgłosiła do ubezpieczeń społecznych kelnerkę na podstawie umowy o pracę zawartej 1 października 2009 r. z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 2500 zł. Miesiąc po zawarciu umowy o pracę pracownica zaczęła korzystać ze zwolnienia lekarskiego wystawionego na czas niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży.

W czasie kontroli ZUS ustalił, że pracownica dowiedziała się o ciąży i o prawdopodobnych kłopotach z jej donoszeniem jeszcze przed zatrudnieniem (tj. 15 września 2009 r.). Przed jej zatrudnieniem, przez cały sezon letni w barze nie był zatrudniony żaden pracownik, mimo że w tym czasie bar osiąga najwyższe obroty. Ponadto na miejsce chorej pracownicy właścicielka baru nikogo nie zatrudniła.

W postępowaniu kontrolnym ZUS nie przedstawiono żadnego dowodu na potwierdzenie rzeczywistego świadczenia pracy przez tę osobę, poza umową o pracę, zgłoszeniem do ubezpieczeń oraz potwierdzeniem wypłacenia wynagrodzenia i opłacenia należnych składek na jej ubezpieczenia. W tym przypadku ZUS ma podstawy do uznania umowy za pozorną. Pracodawczyni nie miała bowiem potrzeby zatrudnienia pracownicy, a pracownica już w chwili zawarcia umowy była świadoma, że nie będzie mogła świadczyć pracy.

W wyroku z 5 października 2006 r. Sąd Najwyższy orzekł, że pozorność umowy o pracę ma miejsce nie tylko wówczas, gdy mimo jej zawarcia praca w ogóle nie jest świadczona, ale również wtedy, gdy jest faktycznie świadczona, lecz na innej podstawie niż umowa o pracę (I UK 324/06, M.P.Pr. 2008/1/40).

PRZYKŁAD

Matka i córka prowadziły w tym samym budynku zakłady fryzjerskie. Obie nie zgłosiły się do ubezpieczeń jako osoby prowadzące działalność. Każda z nich zatrudniła drugą jako pracownicę, aby obniżyć wysokość składek płaconych na ubezpieczenia społeczne. Żadna nie wykonywała jednak pracy w warunkach podporządkowania ani nie wypłacała drugiej stałego wynagrodzenia wynikającego z umowy. Obydwie umowy o pracę ZUS może uznać za pozorne. Nawet jeśli pewne czynności były rzeczywiście wykonywane, to była to wzajemna pomoc przedsiębiorców świadczona na podstawie umowy cywilnoprawnej. Obie osoby powinny się zgłosić do ubezpieczeń z tytułu prowadzenia działalności.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Häfele Polska

Producent okuć meblowych i budowlanych, a także elektronicznych systemów kontroli dostępu

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »